RvS, 29-09-2004, nr. 200305267/1

Bij besluit van 1 juli 2003, kenmerk RE2003.48941, heeft verweerder krachtens artikel 2, tweede lid, van de Wet ammoniak en veehouderij (hierna: de Wet) vastgesteld welke gebieden in de provincie Gelderland deel uitmaken van de ecologische hoofdstructuur (hierna: de EHS).

Tegen dit besluit hebben appellanten beroep ingesteld bij de Rechtbank in Arnhem. Deze geschriften zijn met toepassing van artikel 6:15, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht doorgezonden aan de Raad van State ter behandeling als beroepschrift.

Bij brief van 10 mei 2004 heeft verweerder een verweerschrift ingediend.

Na afloop van het vooronderzoek zijn nadere stukken ontvangen van appellanten sub 11, 14, 87, 155 en het college van burgemeester en wethouders van Winterswijk. Deze zijn aan de andere partijen toegezonden.

De Afdeling heeft de zaak ter zitting behandeld op 7, 8 en 10 juni 2004 waar appellanten, behoudens appellanten sub 4, 7, 19, 24, 25, 26, 30, 40, 43, 45, 51, 52, 56, 57, 60, 62, 64, 72, 85, 88, 102, 107, 109, 112, 119, 130, 131, 146, 149 en 150, in persoon zijn verschenen en/of zich hebben doen vertegenwoordigen. Verweerder heeft zich doen vertegenwoordigen door ir. W.A.S. Nijenhuis en W.J.A. Drok, ambtenaren van de provincie. Ook de colleges van burgemeester en wethouders van Aalten, Eibergen, Lichtenvoorde en Winterswijk hebben zich doen vertegenwoordigen.

Ter zitting heeft appellante sub 50 de beroepsgrond dat verweerder in strijd met artikel 3:14 van de Algemene wet bestuursrecht geen besluit heeft genomen tot het volgen van de in afdeling 3.5 van voornoemde wet geregelde uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure ingetrokken.

In artikel 1, eerste lid, van de Wet is bepaald dat onder EHS wordt verstaan de EHS, als bedoeld in het Natuurbeleidsplan (Kamerstukken II, 1989/90, 21 149, nrs. 2-3), zoals deze is begrensd door het provinciaal bestuur, of, voorzover deze begrenzing nog niet heeft plaatsgevonden, zoals deze is aangegeven in een plan als bedoeld in artikel 2a, eerste lid, van de Wet op de Ruimtelijke Ordening.

Ingevolge artikel 2, eerste lid, van de Wet worden als kwetsbaar gebied aangemerkt gebieden die deel uitmaken van de EHS, en:

Appellanten sub 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 10, 12, 15, 16, 17, 18, 23, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 41, 42, 46, 47, 48, 49, 54, 55, 58, 59, 61, 63, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 73, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 84, 87, 89, 91, 92, 93, 94, 95, 96, 97, 98, 99, 100, 101, 103, 104, 105, 106, 108, 110, 111, 113, 114, 115, 116, 118, 120, 121, 122, 124, 125, 126, 127, 129, 132, 133, 134, 136, 137, 138, 139, 140, 141, 142, 143, 144, 145, 147, 148, 151, 152, 153 en 154 hebben betoogd dat de Afdeling niet bevoegd is van het onderhavige geschil kennis te nemen.

De Afdeling stelt vast dat de tekst van de Wet, noch de geschiedenis van de totstandkoming daarvan, aanknopingspunten bevatten bij welke rechterlijke instantie beroep kan worden ingesteld tegen het krachtens artikel 2, tweede lid, van de Wet genomen bestreden besluit. Het bestreden besluit is echter alleen van belang voor besluiten tot vergunningverlening krachtens de Wet milieubeheer voor veehouderijen. Ingevolge artikel 20.1 van de Wet milieubeheer is de Afdeling in eerste en enige aanleg bevoegd te oordelen over beroepen tegen deze besluiten. Gelet op deze samenhang en nu niet aannemelijk moet worden geacht dat de wetgever bij de invoering van artikel 2, tweede lid, van de Wet heeft beoogd een andere beroepsprocedure in het leven te roepen dan bij besluiten tot vergunningverlening krachtens de Wet milieubeheer voor veehouderijen, acht de Afdeling zich bevoegd kennis te nemen van het onderhavige geschil.

Voorzover appellanten hebben aangevoerd dat de bevoegdheid van de Afdeling leidt tot het verlies van instantie en dit in strijd is met het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en het Internationaal verdrag inzake burgerlijke en politieke rechten, overweegt de Afdeling dat appellanten aan deze verdragen in het onderhavige geval, waarin er geen sprake is van veroordeling wegens een strafbaar feit, geen recht op een hoger beroep kunnen ontlenen.

Ter zitting hebben appellanten sub 5, 8, 9, 12, 15, 16, 17, 23, 27, 29, 31, 33, 34, 35, 36, 42, 46, 54, 55, 61, 63, 70, 82, 83, 84, 87, 91, 92, 94, 95, 96, 99, 100, 103, 105, 106 en 148 betoogd dat een wettelijke basis voor het bestreden besluit ontbreekt. De Afdeling stelt vast dat artikel 2, tweede lid, van de Wet de grondslag van het bestreden besluit vormt. Het beroep treft in zoverre geen doel.

De begrenzing van de bij het bestreden besluit vastgestelde EHS is weergegeven op de bij dit besluit behorende kaarten. De EHS bestaat uit gebieden als bedoeld in artikel 2, eerste lid, onder a en b, van de Wet, zoals bijvoorbeeld bossen, natuurelementen en landschapselementen groter dan 5 ha die zijn gelegen op voor verzuring gevoelige grond, maar ook uit andere gebieden. Deze andere gebieden vormen veelal ecologische verbindingszones (hierna: EVZ’s) tussen de eerder genoemde gebieden of zijn uitbreidingen van deze gebieden. Appellanten hebben tegen de op de kaarten weergegeven begrenzing van de andere gebieden een groot aantal bezwaren van uiteenlopende strekking naar voren gebracht. Deze bezwaren hebben onder meer betrekking op de motieven die ten grondslag liggen aan de begrenzing van de andere gebieden, de stelling dat de realisering van EVZ’s op vrijwillige basis zou geschieden en dat de breedte van deze zones beperkt zou blijven, en het feit dat deze begrenzing zonder enig overleg met de direct betrokkenen is vastgesteld. In het algemeen vrezen zij beperkingen te zullen ondervinden van de vastgestelde begrenzing bij de uitoefening van hun agrarische bedrijven. In dit verband is gewezen op bepalingen van een bestemmingsplan – dat in voorbereiding is – waarin de EHS planologisch wordt geconcretiseerd. Door verweerder is hier kort samengevat tegenover gesteld dat aan de weergave van de EHS op de bij het bestreden besluit behorende kaarten, voorzover het gaat om andere gebieden als bedoeld in artikel 2, eerste lid, onder a en b, van de Wet, in geen enkel opzicht rechtsgevolgen zijn verbonden.

Hoewel de Afdeling zich kan verplaatsen in de zorg die bij appellanten heerst, stelt zij vast dat de Wet aan de op de kaarten weergegeven begrenzing van de andere gebieden als bedoeld artikel 2, eerste lid, onder a en b, van deze wet, geen gevolgen verbindt. Het op grond van artikel 2, tweede lid, van de Wet vereiste besluit tot vaststelling van de EHS is slechts noodzakelijk om, door het bevoegd gezag in een procedure tot vergunningverlening krachtens de Wet milieubeheer voor een veehouderij, te kunnen vaststellen welke van de in het eerste lid, onder a of b, bedoelde gebieden als kwetsbaar moeten worden aangemerkt. De beroepsgronden van appellanten, voorzover die betrekking hebben op de begrenzing van andere gebieden als bedoeld in artikel 2, eerste lid, onder a en b, van de Wet, of de gevolgen daarvan, kunnen daarom niet slagen.

Gezien het vorenstaande ziet de Afdeling aanleiding alleen in te gaan op beroepsgronden van appellanten die blijkens de stukken (mede) betrekking hebben op de begrenzing van gebieden die mogelijk voldoen aan artikel 2, eerste lid, onder a en b, van de Wet. Alleen van deze gebieden zou, door het bevoegd gezag in een procedure tot vergunningverlening krachtens de Wet milieubeheer voor een veehouderij, kunnen worden vastgesteld dat zij als kwetsbaar moeten worden aangemerkt.

De Afdeling merkt overigens op dat uit de Wet geen beperkingen voortvloeien, indien een veehouderij niet onder de reikwijdte van Richtlijn nr. 96/61/EG van de Raad van de Europese Unie van 24 september 1996 inzake de geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging valt en een tot de veehouderij behorend dierenverblijf niet geheel of gedeeltelijk is gelegen in een kwetsbaar gebied of een zone van 250 meter rond een zodanig gebied. Mogelijke beperkingen die voortvloeien uit opvolgende planologische besluiten, zullen in procedures tegen deze besluiten naar voren moeten worden gebracht.

Appellante sub 50 heeft aangevoerd dat onduidelijk is welke voorbereidingsprocedure verweerder heeft gevolgd. Appellanten sub 5, 8, 9, 12, 15, 16, 17, 23, 27, 31, 34, 36, 42, 46, 50, 54, 55, 61, 63, 82, 95, 96, 100, 103, 105 en 148 hebben aangevoerd dat verweerder niet de in afdeling 3.5 van de Algemene wet bestuursrecht geregelde voorbereidingsprocedure heeft gevolgd ten gevolge waarvan volgens hen ten onrechte de bezwaarschriftprocedure is overgeslagen. Appellanten sub 1, 18, 28, 32, 37, 38, 47, 58, 59, 65, 66, 67, 75, 76, 77, 93, 97, 98, 101, 104, 108, 110, 111, 113, 115, 116, 118, 120, 124, 125, 126, 127, 129, 132, 133, 136, 137, 138, 139, 140, 141, 142, 143, 144, 145, 151, 153 en 154 hebben betoogd dat verweerder in strijd met artikel 3:14 van de Algemene wet bestuursrecht geen besluit heeft genomen tot het volgen van de in afdeling 3.5 van voornoemde wet geregelde voorbereidingsprocedure.

In artikel 3:14 van de Algemene wet bestuursrecht is bepaald dat de in de paragrafen 3.5.2 tot en met 3.5.5 en paragraaf 3.5.6 geregelde procedures voor de voorbereiding van besluiten worden gevolgd indien dat bij wettelijk voorschrift of bij besluit van het bestuursorgaan is bepaald.

Ingevolge artikel 7.1, eerste lid, aanhef en onder d, dient degene aan wie het recht is toegekend tegen een besluit beroep op een administratieve rechter in te stellen, alvorens beroep in te stellen tegen dat besluit bezwaar te maken, tenzij het besluit is voorbereid met toepassing van een van de in afdeling 3.5 geregelde procedures.

Uit de stukken blijkt dat het bestreden besluit is voorbereid met toepassing van de in afdeling 3.5 van de Algemene wet bestuursrecht geregelde voorbereidingsprocedure. Nu deze procedure volledig is gevolgd, moet een besluit op grond van artikel 3:14 van de Algemene wet bestuursrecht worden geacht te zijn genomen en behoeft op grond van artikel 7:1, eerste lid, aanhef, onder d, van de Algemene wet bestuursrecht geen bezwaarschriftprocedure te worden doorlopen voordat beroep kan worden ingesteld. De beroepen treffen in zoverre geen doel.

Appellanten sub 1, 28, 32, 37, 38, 47, 58, 59, 65, 66, 67, 75, 76, 77, 93, 97, 98, 101, 104, 108, 110, 111, 113, 115, 116, 118, 120, 124, 125, 126, 127, 129, 132, 133, 136, 137, 138, 139, 140, 141, 142, 143, 144, 145, 151, 153 en 154 hebben aangevoerd dat, indien de Afdeling bevoegd is van het geschil kennis te nemen, verweerder ten onrechte geen ontwerp-besluit ter inzage heeft gelegd waartegen een ieder bedenkingen kon indienen.

Blijkens de stukken heeft het ontwerp-besluit van 17 september 2002 vanaf 9 oktober 2002 gedurende een termijn van zes weken ter inzage gelegen. Verweerder heeft een ieder in de gelegenheid gesteld tegen dit ontwerp-besluit bedenkingen in te brengen. De beroepen missen in zoverre feitelijke grondslag.

Appellanten sub 3, 6, 10, 41, 48, 49, 68, 69, 73, 74, 78, 79, 80, 81, 89, 114, 121, 122, 134, 147 en 152 hebben betoogd dat ten onrechte geen overleg met hen is gevoerd. Appellante sub 45 heeft betoogd dat ten onrechte geen afstemming met de provincie Utrecht heeft plaatsgevonden. Appellanten sub 11 en 39 hebben betoogd dat ten onrechte geen rekening is gehouden met het advies van een reconstructiecommissie.

De Afdeling overweegt dat uit afdeling 3.5 van de Algemene wet bestuursrecht geen verplichting voortvloeit tot het voeren van overleg met appellanten, het afstemmen van de voorbereidingsprocedure met bestuursorganen van naburige provincies of het opvolgen van een advies van een ander bestuursorgaan. De beroepen treffen in zoverre geen doel.

Appellanten sub 2, 3, 6, 10, 11, 39, 41, 43, 48, 49, 50, 60, 68, 69, 73, 74, 78, 79, 80, 81, 85, 89, 114, 121, 122, 134, 147, 148 en 152 hebben betoogd dat verweerder in het bestreden besluit ten onrechte niet, dan wel onvoldoende inhoudelijk heeft gereageerd op de tegen het ontwerp-besluit ingebrachte bedenkingen. Appellanten sub 1, 28, 32, 37, 38, 47, 58, 59, 66, 67, 75, 76, 77, 93, 97, 98, 101, 104, 108, 110, 111, 113, 115, 116, 118, 120, 124, 125, 126, 127, 129, 132, 133, 136, 137, 138, 139, 140, 141, 142, 143, 144, 151, 153, 154 en 155 hebben aangevoerd dat verweerder ten onrechte de bedenkingen die volgens hem niet kunnen leiden tot aanpassing van de EHS als niet-ontvankelijk heeft beschouwd. Appellante sub 149 heeft aangevoerd dat verweerder ten onrechte niet is ingegaan op de aanvullende bedenkingen die zij tegen het ontwerp-besluit heeft ingebracht.

Ingevolge artikel 3:27 van de Algemene wet bestuursrecht vermeldt het bestuursorgaan bij de bekendmaking van het besluit zijn overwegingen omtrent de ingebrachte bedenkingen.

Bij de bekendmaking van het bestreden besluit heeft verweerder zijn overwegingen omtrent de ingebrachte bedenkingen vermeld in de bij dit besluit gevoegde commentaarnota. In deze nota heeft hij gelijksoortige bedenkingen zo veel mogelijk gezamenlijk en unieke bedenkingen afzonderlijk behandeld. Blijkens de stukken en het verhandelde ter zitting is verweerder summier ingegaan op bedenkingen die betrekking hadden op gebieden die niet voldeden aan in artikel 2, eerste lid, onder a en b, van de Wet genoemde criteria, nu deze bedenkingen niet van belang waren voor de beperkingen die uit de Wet kunnen voortvloeien. Niet gebleken is dat verweerder bedenkingen niet heeft behandeld of anderszins niet heeft betrokken bij zijn overwegingen in de commentaarnota. Gezien het vorenstaande heeft verweerder naar het oordeel van de Afdeling niet in strijd met artikel 3:27 van de Algemene wet bestuursrecht gehandeld. De beroepen treffen in zoverre geen doel.

Appellanten sub 5, 8, 9, 12, 15, 16, 17, 23, 27, 29, 31, 33, 34, 35, 36, 42, 46, 54, 55, 61, 63, 70, 82, 83, 84, 87, 91, 92, 94, 95, 96, 99, 100, 103, 105, 106 en 148 hebben aangevoerd dat verweerder in strijd met de Wet bescherming persoonsgegevens heeft gehandeld door bij de bekendmaking van het bestreden besluit in de commentaarnota de persoonlijke gegevens te vermelden van degenen die bedenkingen hebben ingebracht tegen het ontwerp-besluit.

De Afdeling stelt vast dat de door appellanten aangevoerde onregelmatigheid – wat daarvan ook zij – dateert van na het nemen van het bestreden besluit. Een dergelijke onregelmatigheid kan geen grond voor vernietiging van dat besluit zijn, aangezien deze niet als het ware met terugwerkende kracht de rechtmatigheid van dat besluit kan aantasten. De beroepen treffen in zoverre geen doel.

In artikel 1, eerste lid, van de Wet is bepaald dat onder EHS wordt verstaan de EHS, als bedoeld in het Natuurbeleidsplan (Kamerstukken II 1989/90, 21 149, nrs. 2-3), zoals deze is begrensd door het provinciaal bestuur of, voorzover deze begrenzing nog niet heeft plaatsgevonden, zoals deze is aangegeven in een plan als bedoeld in artikel 2a, eerste lid, van de Wet op de Ruimtelijke Ordening.

Blijkens de stukken en het verhandelde ter zitting heeft verweerder zich bij het nemen van het bestreden besluit gebaseerd op zijn beleid neergelegd in de Gelderse Natuurdoelenkaart en een aantal daarop in de Gebiedsplannen Natuur en Landschap aangebrachte wijzigingen. Voor de Gelderse Natuurdoelenkaart heeft verweerder het Natuurbeleidsplan, voornoemd, en het Streekplan 1996 (hierna: het Streekplan) tot uitgangspunt genomen. Blijkens het Natuurbeleidsplan bestaat de EHS uit kerngebieden: bestaande natuurgebieden en bossen, natuurontwikkelingsgebieden: tot natuurterrein om te vormen (landbouw) gronden en EVZ’s. In het Streekplan is de EHS omschreven als Landelijke Gebieden A en B en de EVZ’s. In de Gelderse Natuurdoelenkaart heeft verweerder de EHS gedefinieerd als het samenhangend netwerk van bestaande en te realiseren bossen, natuurterreinen, wateren en overige gebieden met natuurwaarden, gelegen in Landelijk Gebied A en B van het Streekplan verbonden door EVZ’s. De Gelderse Natuurdoelenkaart, waarin de EHS globaal is begrensd, is tot stand gekomen op basis van de volgende uitgangspunten:

Appellanten sub 7, 25, 26, 30, 37, 38, 58, 100, 102, 111, 112, 120, 134, 143, 145, 146, 150 en 155 hebben zich op het standpunt gesteld dat de EVZ’s ten onrechte deel uitmaken van de EHS.

De Afdeling stelt vast dat verweerder in overeenstemming met het door hem gehanteerde beleid EVZ’s in de EHS heeft opgenomen. Appellanten hebben ook niet bestreden dat verweerder in zoverre niet in strijd met zijn beleid heeft gehandeld. Gelet hierop heeft verweerder zich in redelijkheid op het standpunt kunnen stellen dat EVZ’s, voorzover daarin gebieden liggen die mogelijk voldoen aan artikel 2, eerste lid, onder a en b, van de Wet, deel uitmaken van de EHS. Deze beroepsonderdelen treffen geen doel.

Appellante sub 53 voert aan dat verweerder ten onrechte voor verzuring gevoelige gebieden buiten de EHS heeft gelaten. Ter zitting heeft appellante gesteld dat het bestreden besluit conform het uitgangspunt van verweerder juist is. Zij is echter van mening dat verweerder het Structuurschema Groene Ruimte I tot uitgangspunt had moeten nemen. Op basis hiervan zouden de desbetreffende gebieden volgens appellante in de EHS moeten worden opgenomen.

Met verweerder is de Afdeling van oordeel dat in het onderhavige geval het Structuurschema Groene Ruimte I niet tot uitgangspunt hoefde te worden genomen. Daarbij neemt de Afdeling in aanmerking dat in artikel 1, eerste lid, van de Wet is bepaald dat onder EHS wordt verstaan de EHS, als bedoeld in het Natuurbeleidsplan, zoals deze is begrensd door het provinciaal bestuur, of voorzover deze begrenzing nog niet heeft plaatsgevonden, zoals deze is aangegeven in een plan als bedoeld in artikel 2a, eerste lid, van de Wet op de Ruimtelijke Ordening. Nu in het onderhavige geval de EHS op basis van beleid reeds is begrensd in de Gelderse Natuurdoelenkaart en de Gebiedsplannen, waarbij het Streekplan richtinggevend is geweest, hoefde verweerder dan ook niet van het Structuurschema Groene Ruimte I uit te gaan. In het Streekplan zijn de door appellante bedoelde gebieden niet als Landelijk Gebied A of B aangemerkt noch zijn zij in een indicatieve verbindingszone opgenomen. Volgens verweerder heeft de regionale vertegenwoordiging van het Rijk geen bedenking wat betreft dit punt ingebracht tegen het Streekplan. Nu de desbetreffende gebieden niet voldoen aan de door hem gehanteerde criteria, neergelegd in de Gelderse Natuurdoelenkaart, heeft verweerder deze gebieden daarom niet in de EHS opgenomen. Reeds in rechtsoverweging 2.11 heeft de Afdeling overwogen dat het door verweerder gehanteerde beleid niet kennelijk onredelijk is. Niet in geschil is dat verweerder in casu conform zijn beleid heeft gehandeld. In het licht van het vorenstaande is de Afdeling van oordeel dat verweerder zich in redelijkheid op het standpunt heeft kunnen stellen dat de desbetreffende gebieden geen deel uitmaken van de EHS. Het beroep treft geen doel.

Appellanten sub 155 hebben betoogd dat gebieden waar de natuur nog geen hoofdfunctie heeft of die als cultuurgrond zijn verpacht aan agrarische ondernemers ten onrechte deel uitmaken van de EHS.

Voorzover het gebieden betreft die mogelijk voldoen aan artikel 2, eerste lid, onder a en b, van de Wet heeft verweerder het bestreden besluit conform zijn beleid vastgesteld. Dit beleid is naar het oordeel van de Afdeling niet kennelijk onredelijk. Verweerder heeft zich daarom in zoverre in redelijkheid op het standpunt kunnen stellen dat dergelijke gebieden deel uitmaken van de EHS. Het beroepsonderdeel treft geen doel.

Appellanten sub 1, 6, 7, 10, 13, 25, 37, 38, 40, 41, 50, 57, 58, 66, 71, 72, 88, 102, 104, 111, 112, 115, 118, 120, 122, 125, 129, 130, 136, 137, 138, 141, 143 en 145 hebben betoogd dat het bestreden besluit in strijd is met het Streekplan en/of toezeggingen in verband daarmee, aangezien bestaande activiteiten in hun ontwikkeling worden geschaad.

Nog daargelaten of deze grond tot vernietiging van het bestreden besluit zou kunnen leiden, overweegt de Afdeling dat het door verweerder gehanteerde beleid in overeenstemming is met het Streekplan nu daarin staat vermeld dat aan de EHS inhoud wordt gegeven binnen Landelijk Gebied A en B met de tussenliggende verbindingen. De beroepen missen in zoverre feitelijke grondslag.

Appellanten sub 1, 2, 3, 6, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 15, 16, 17, 18, 26, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 47, 48, 49, 50, 54, 55, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 73, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 84, 89, 90, 91, 92, 93, 94, 95, 97, 98, 99, 100, 101, 104, 106, 107, 108, 109, 110, 111, 112, 113, 114, 115, 116, 117, 118, 120, 121, 122, 124, 125, 126, 127, 129, 131, 132, 133, 134, 135, 136, 137, 138, 139, 140, 141, 142, 143, 144, 145, 146, 147, 148, 150, 151, 152, 153, 154, 155 en 156 hebben betoogd dat verweerder bij het nemen van het bestreden besluit ten onrechte geen rekening heeft gehouden met de toezeggingen die de toenmalige minister Pronk heeft gedaan inzake de begrenzing van de EHS.

De toenmalig minister Pronk heeft in een brief van 22 januari 2002 aan de Voorzitter van de Eerste Kamer (EK, 2001-2002, 27835 en 27 836, nr. 143g) toegezegd om in bestuurlijk overleg met de provincies, in reconstructiegebieden te komen tot een zodanige begrenzing of wijziging van de begrenzing van de EHS dat een aantal gebieden van de werkingssfeer van de Wet wordt uitgezonderd. Daarbij zou het in de praktijk vooral gaan om een drietal categorieën: