HvJ EU, 27-03-2019, nr. C-681/17

Alvorens te beginnen met de beoordeling van de eerste prejudiciële vraag, acht ik het zinvol om enkele essentiële aspecten te benadrukken die betrekking hebben op het onderhavige verzoek om een prejudiciële beslissing in zijn geheel.

In de eerste plaats merk ik op dat dit verzoek betrekking heeft op een zeer specifiek domein van consumentenbescherming, vanuit zowel juridisch als praktisch oogpunt, namelijk overeenkomsten op afstand, waarvoor bijzondere bepalingen zijn opgenomen in richtlijn 2011/835., ook al gelden voor deze overeenkomsten ook de in de richtlijn opgenomen algemene regels.

Zo is in artikel 9 bepaald dat consumenten bij dergelijke overeenkomsten in beginsel over een herroepingsrecht beschikken6., inclusief het recht op volledige terugbetaling, behalve bij oneigenlijk gebruik van het goed. Dit recht wordt gerechtvaardigd door de bijzondere problemen waarmee iedere koper te maken heeft wanneer hij een artikel op afstand koopt. Zoals in de overwegingen 37 en 47 van deze richtlijn wordt aangegeven, kan de consument goederen waarin hij is geïnteresseerd immers vóór het bestellen en ontvangen ervan niet zien en testen, en om die reden mag hij gedurende een bepaalde termijn nadenken en kan hij de aankoop na inspectie van het geleverde goed herroepen, ook al worden verkopers eveneens beschermd tegen mogelijk misbruik van dit recht.7. Overeenkomstig deze overwegingen kunnen consumenten de gekochte goederen testen en inspecteren, maar enkel voor zover dit noodzakelijk is om de aard, de kenmerken en de werking van deze goederen na te gaan.8.

In artikel 16 van die richtlijn zijn echter welomschreven uitzonderingen op het herroepingsrecht vastgelegd, waarbij onder e), de levering is uitgesloten van ‘verzegelde goederen die niet geschikt zijn om te worden teruggezonden om redenen van gezondheidsbescherming of hygiëne’9. wanneer ‘de verzegeling na de levering is verbroken’. Reeds in dit stadium geef ik aan dat het mij onmiskenbaar lijkt dat het weliswaar om afzonderlijke begrippen gaat, maar dat zij nauw met elkaar zijn verweven en cumulatieve voorwaarden vormen voor de toepassing van deze bepaling. Krachtens artikel 6, lid 1, onder k), van deze richtlijn moeten handelaren informatie aan de consument verstrekken voordat de overeenkomst op afstand wordt gesloten, met name over de uitzondering op het herroepingsrecht als bedoeld in artikel 16, onder e).

In de tweede plaats breng ik een aantal uitleggingsbeginselen van het Unierecht in herinnering, die van toepassing zijn op alle vragen van de verwijzende rechter.

Ten eerste blijkt uit vaste rechtspraak van het Hof dat voor uitlegging van Unierechtelijke bepalingen die niet naar het recht van de lidstaten verwijzen, zoals het geval is met de bepalingen in de onderhavige zaak, niet alleen rekening moet worden gehouden met de bewoordingen van de betrokken bepalingen, maar ook met hun context en met het doel van de regeling waarvan zij deel uitmaken.10.

Ten tweede moet meer in het bijzonder wat betreft de Unierechtelijke bepalingen waarmee overeenkomstig artikel 169 VWEU wordt beoogd bij te dragen aan de goede werking van de interne markt door de verwezenlijking van een hoog niveau van consumentenbescherming, zoals de bepalingen in kwestie11., de voorkeur worden gegeven aan een uitlegging waarmee de verwezenlijking van deze doelstelling zo min mogelijk12. in het gedrang komt13. en rekening worden gehouden met de zwakkere positie waarin de consument wordt geacht zich te bevinden ten opzichte van een handelaar.14.

Ten slotte blijkt uit de rechtspraak van het Hof dat Unierechtelijke bepalingen die een afwijking vormen, en met name bepalingen waarin met het oog op bescherming verleende rechten worden beperkt, niet kunnen leiden tot een uitlegging die verder reikt dan de in het betrokken instrument uitdrukkelijk overwogen hypothesen15., waarbij deze enge uitlegging evenwel niet mag afdoen aan de nuttige werking van de aldus vastgestelde beperking en de doelstelling ervan niet mag miskennen.16. In navolging van de verwijzende rechter ben ik van mening dat een dergelijke enge uitlegging vereist is van de bepalingen van richtlijn 2011/83 waarop het onderhavige verzoek om een prejudiciële beslissing betrekking heeft, aangezien zij een uitzondering vormen op de algemene regel volgens welke de consument in beginsel moet beschikken over een herroepingsrecht wanneer hij overeenkomsten op afstand sluit. Ik merk op dat deze benadering ook is gekozen in de leidraad betreffende genoemde richtlijn die door het directoraat-generaal Justitie van de Commissie is gepubliceerd.17.

Het onderhavige verzoek om een prejudiciële beslissing dient in het licht van al deze overwegingen te worden bezien.

Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of het begrip goederen ‘die niet geschikt zijn om te worden teruggezonden om redenen van gezondheidsbescherming of hygiëne’ in artikel 16, onder e), van richtlijn 2011/83 aldus moet worden uitgelegd dat deze bepaling goederen omvat, zoals matrassen, die bij normaal gebruik rechtstreeks met het menselijk lichaam in aanraking kunnen komen, maar die de handelaar door gepaste reinigingsmaatregelen opnieuw geschikt kan maken voor de verkoop.

Hierover worden kennelijk twee tegenovergestelde opvattingen verdedigd. Volgens de eerste opvatting, die wordt voorgestaan door slewo en de Belgische regering, heeft de consument in de in deze vraag bedoelde omstandigheden geen herroepingsrecht. Volgens de tweede opvatting, die wordt verdedigd door de verwijzende rechter, Ledowski, de Italiaanse regering en de Commissie, verliest de consument zijn herroepingsrecht in een dergelijk geval niet. Ik deel laatstgenoemd standpunt om de volgende redenen.

Om te beginnen zijn in de bij het Hof ingediende opmerkingen weliswaar twijfels opgeworpen, maar de controverse over de vraag of matrassen daadwerkelijk goederen zijn ‘die bij normaal gebruik rechtstreeks met het menselijk lichaam in aanraking kunnen komen’, zoals in de vraag wordt aangegeven, moet mijns inziens meteen terzijde worden geschoven. Een dergelijke kwalificatie staat niet ter discussie wanneer het gaat om het passen van kleding, een soort goed dat in overweging 47 van deze richtlijn als voorbeeld wordt genoemd. In normale gebruiksomstandigheden wordt een matras weliswaar ten minste bedekt met een hoeslaken, maar er kan niet worden uitgesloten dat een consument de matras kort uitprobeert, na hem uit de verpakking te hebben gehaald waarin hij is geleverd, door erop te gaan liggen zonder hoeslaken. Aangezien de verwijzende rechter hiervan overigens uitgaat, is het volgens mij niet aan het Hof om dat in twijfel te trekken. Het gaat immers om een feitelijke beoordeling.18.

Bovendien blijkt uit de bewoordingen van de prejudiciële vraag dat, afgezien van het bijzondere geval van matrassen, zoals aan de orde in het hoofdgeding, het Hof wordt gevraagd of de consument het herroepingsrecht kan worden ontzegd ingeval de verzegeling van een goed dat rechtstreeks in contact kan komen met het lichaam19. na levering is verwijderd, en dit goed derhalve wordt geacht te zijn gebruikt, ook wanneer de verkoper het goed met gepaste reinigingsmaatregelen opnieuw geschikt kan maken voor de verkoop zonder nadelige gevolgen voor de gezondheid of de hygiëne.20.

De verwijzende rechter verwijst naar het standpunt — in de zin van een bevestigend antwoord — dat in een deel van de Duitse rechtsleer wordt ingenomen21. en merkt op dat de bewoordingen ‘die niet geschikt zijn om te worden teruggezonden’ mogelijk aangeven dat de staat van het goed na verwijdering van de verzegeling door de consument de beslissende factor vormt, en niet de vraag of de handelaar het goed daarna met behulp van reinigingsmaatregelen weer verkoopbaar kan maken. In dezelfde zin betoogt de Belgische regering dat het al dan niet kunnen reinigen van de goederen als bedoeld in artikel 16, onder e), van richtlijn 2011/83 een criterium vormt dat niet voorkomt in deze bepaling, die eng moet worden uitgelegd aangezien zij een uitzondering bevat.

Niettemin ben ik van oordeel dat deze bepaling bij gebreke van precieze aanwijzingen in de tekst van richtlijn 2011/83 of de ontstaansgeschiedenis ervan22. weliswaar eng, maar volgens de doelstelling van de wetgever moet worden uitgelegd23., namelijk het bieden van een hoog niveau van bescherming aan de consument die een overeenkomst op afstand heeft gesloten, door hem in beginsel de mogelijkheid te bieden goederen die hij vóór aankoop niet heeft gezien, uit te proberen en deze terug te zenden bij ontevredenheid na het uitproberen ervan. Mijns inziens moet derhalve de voorkeur worden gegeven aan een uitlegging waarbij de werkingssfeer van de uitzonderingen op het herroepingsrecht wordt beperkt, namelijk een uitlegging volgens welke een consument een goed moet kunnen terugzenden dat opnieuw kan worden verkocht na een reiniging die niet buitensporig belastend is voor de handelaar24., en niet aan de tegenovergestelde uitlegging, die de mogelijkheden van herroeping door de consument beperkt.

Derhalve deel ik de mening van de verwijzende rechter dat het herroepingsrecht pas op grond van dit artikel 16, onder e), moet worden uitgesloten indien een goed, nadat de verzegeling is verwijderd, definitief niet meer kan worden verkocht, om echte redenen van gezondheidsbescherming of hygiëne, omdat de handelaar vanwege de aard van het betrokken goed geen maatregelen kan treffen waarmee hij het opnieuw te koop kan aanbieden zonder af te doen aan een van beide eisen.25.

In het onderhavige geval is deze rechter mijns inziens terecht van mening dat de verkoopbaarheid van een door de consument teruggezonden matras waarvan de verzegeling is verwijderd, en die dus mogelijk is gebruikt, geenszins definitief teloorgaat, zoals blijkt uit het gebruik van hotelbedden door opeenvolgende gasten, de bestaande markt voor tweedehands matrassen en de mogelijkheid om gebruikte matrassen te reinigen. Op die grond kan een matras volgens mij worden gelijkgesteld met kleding, waarvan terugzending naar de handelaar uitdrukkelijk is voorzien door de wetgever26., zelfs nadat de kleding eventueel is gepast, waarbij rechtstreeks contact is ontstaan met het lichaam, omdat kan worden aangenomen dat dergelijke goederen kunnen worden gewassen en vervolgens opnieuw kunnen worden verkocht zonder gevaar voor de gezondheid of de hygiëne.

Ik preciseer dat, indien een goed tijdens het testen door de consument op welke manier dan ook meer dan noodzakelijk is gebruikt, de ‘waardevermindering’ van het betrokken goed kan worden opgevangen doordat de consument hiervoor aansprakelijk kan worden gesteld, zoals aangegeven in overweging 47 en voorzien in artikel 14, lid 2, van die richtlijn.27. Laatstgenoemde bepaling, op grond waarvan de consument de overeenkomst kan herroepen en een goed kan terugzenden, ook wanneer hij het in slechtere staat heeft gebracht — waarvoor hij in voorkomend geval een vergoeding is verschuldigd aan de handelaar —, bevestigt volgens mij het standpunt dat artikel 16, onder e), enkel betrekking heeft op gevallen waarin een goed volstrekt niet opnieuw kan worden verkocht zonder een reëel gevaar voor de gezondheid of de hygiëne.

Voorts kan de teleologische en systemische uitlegging die ik voorsta, niet afdoen aan de nuttige werking van de in artikel 16, onder e), neergelegde uitzondering28., aangezien goederen waarvan de verzegeling is verwijderd en die na een normale test door de consument de gezondheid of hygiëne onherstelbaar kunnen aantasten, van wederverkoop uitgesloten blijven overeenkomstig het doel van deze bepaling.

De voorgaande analyse kan mijns inziens niet worden ondermijnd door het feit dat matrassen, zoals de verwijzende rechter opmerkt, in voornoemde leidraad29. worden genoemd als voorbeelden van goederen die mogelijk niet kunnen worden teruggezonden om redenen van gezondheidsbescherming of hygiëne30. in de zin van artikel 16, onder e), en dus mogelijk zijn uitgesloten van het herroepingsrecht indien de verzegeling na levering is verwijderd. Ik merk op dat deze vermelding geenszins wordt toegelicht ter staving van een dergelijke benadering. De leidraad kan weliswaar een nuttige verduidelijking vormen voor de strekking van genoemde richtlijn, maar is niet bindend wat de uitlegging ervan betreft, zoals uitdrukkelijk wordt aangegeven in de preambule.31. Tot slot merk ik op dat de Commissie in de onderhavige zaak overigens zelf het tegenovergestelde standpunt verdedigt.

Derhalve ben ik van mening dat artikel 16, onder e), van richtlijn 2011/83 aldus moet worden uitgelegd dat het aldaar vermelde begrip ‘verzegelde goederen die niet geschikt zijn om te worden teruggezonden om redenen van gezondheidsbescherming of hygiëne’ geen goederen — zoals matrassen — omvat die bij normaal gebruik weliswaar rechtstreeks met het menselijk lichaam in aanraking kunnen komen maar die de handelaar door gepaste maatregelen, met name reiniging, opnieuw geschikt kan maken voor de verkoop.

Aangezien de tweede prejudiciële vraag, met name het eerste deel ervan, enkel wordt gesteld voor het geval dat het Hof de eerste prejudiciële vraag bevestigend beantwoordt, hetgeen mijns inziens niet het geval dient te zijn, zijn mijn opmerkingen ter zake slechts subsidiair.

Met zijn tweede vraag, onder a), wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen welke kenmerken een verpakking moet hebben om te kunnen worden beschouwd als een ‘verzegeling’ in de zin van artikel 16, onder e), van richtlijn 2011/83, indien het betrokken goed behoort tot de categorie ‘goederen die niet geschikt zijn om te worden teruggezonden om redenen van gezondheidsbescherming of hygiëne’, waarop de in deze bepaling vastgestelde uitzondering op het herroepingsrecht van toepassing is.32. In de motivering van zijn beslissing vraagt de rechter zich meer in het bijzonder af of dergelijke goederen zodanig moeten worden verpakt dat ‘niet alleen moet worden gegarandeerd dat een verbroken verzegeling niet ongedaan kan worden gemaakt maar er ook voor moet worden gezorgd dat uit de omstandigheden (bijvoorbeeld door een etiket ‘zegel’) duidelijk blijkt dat het niet louter om een transportverpakking gaat maar om een verzegeling wegens redenen van gezondheid of hygiëne’.

De gestelde vraag en de motivering ter zake werpen mijns inziens twee verschillende problemen op, zoals blijkt uit de bij het Hof ingediende opmerkingen.33. De verwijzende rechter wenst, enerzijds, te vernemen welke fysieke eigenschappen een verpakking dient te hebben om te kunnen worden aangemerkt als een ‘verzegeling’ in de zin van artikel 16, onder e), van richtlijn 2011/83 en, anderzijds, of een onderscheidend teken moet worden aangebracht op deze verpakking waardoor de consument erop wordt gewezen dat het goed verzegeld is.

In de eerste plaats stel ik met betrekking tot de fysieke eigenschappen van verpakkingen die als een verzegeling kunnen worden aangemerkt vast dat het begrip ‘verzegeld’ als bedoeld in artikel 16, onder e), van de richtlijn niet wordt omschreven in deze richtlijn.34. Uit de ontstaansgeschiedenis blijkt volgens mij evenmin wat onder dit begrip moet worden verstaan.35.

Volgens voornoemde leidraad ‘moeten er echte redenen van gezondheidsbescherming of hygiëne zijn om een verzegeling te gebruiken in de vorm van bijvoorbeeld een beschermende verpakking of een beschermfolie’.36. Het begin van deze formulering sluit volgens mij terecht uit dat handelaren vrijelijk gebruik kunnen maken van de uitzonderingen op het herroepingsrecht door verzegelingen aan te brengen die niet gerechtvaardigd zijn door de aard van het goed om die redenen37., waarbij in herinnering dient te worden gebracht dat afwijkingen van dit recht, waarover de consument in beginsel beschikt, een absolute uitzondering moeten blijven.38. Deze leidraad biedt echter geen antwoord op de vraag welke materiële eigenschappen de bedoelde beschermende verpakking of beschermfolie moet hebben om te voldoen aan de eisen van artikel 16, onder e).

In dit verband ben ik van mening dat er strikt moet worden vastgehouden aan het doel dat met de ‘verzegeling’ in de zin van voornoemd punt e) wordt nagestreefd, zoals slewo39., de Belgische regering40. en de Commissie in wezen betogen. Deze bepaling strekt er mijns inziens toe, alle goederen die daadwerkelijk ter bescherming van de gezondheid of de hygiëne moeten worden verzegeld, uit te sluiten van het herroepingsrecht, en dus te beletten dat de consument dergelijke goederen terugzendt naar de handelaar, omdat deze na verwijdering van de beschermende verpakking een onherstelbaar waardeverlies ondergaan wat de waarborg van hygiëne en gezondheid betreft, zodat zij niet opnieuw kunnen worden verkocht.41.

Om een beschermende verpakking te kunnen beschouwen als een ‘verzegeling’ in de zin van die bepaling is het derhalve mijns inziens noodzakelijk dat die verpakking op betrouwbare wijze kan waarborgen dat het aldus verpakte product schoon is. Dit criterium veronderstelt dat die verpakking stevig genoeg is om het product schoon te houden en dat de verpakking niet kan worden geopend zonder deze zichtbaar te beschadigen, zodat met zekerheid blijkt dat het betrokken goed door de koper kan zijn getest. Een plasticfolie die of metalen dekplaatje dat dichtgelast is en dus na vrijwillige opening niet in de oorspronkelijke staat kan worden teruggebracht, kan bijvoorbeeld voldoen aan deze eisen.

Het lijkt mij echter buitensporig te vereisen dat een verpakking alleen als zodanig kan worden aangemerkt ‘indien de asepsis van het product, zoals bij gesteriliseerde hulpmiddelen’, kan worden gewaarborgd, zoals de Italiaanse regering lijk te bepleiten42.. In artikel 16, onder e), van richtlijn 2011/83 wordt weliswaar verwezen naar ‘redenen van gezondheidsbescherming’, maar ook naar eenvoudige redenen van ‘hygiëne’, die mijns inziens geen even hoge economische investering van handelaars rechtvaardigen als de investering die zou voortvloeien uit de verplichting om alle goederen waarop deze bepaling betrekking kan hebben, op dergelijke aseptische of steriele wijze te verpakken.

In de tweede plaats, wat een eventuele specifieke markering betreft zoals overwogen door de verwijzende rechter, die zou moeten worden aangebracht op de verpakkingen die een ‘verzegeling’ kunnen vormen in de zin van voornoemd artikel 16, onder e)43., deel ik het standpunt van slewo en de Commissie, volgens hetwelk niets erop wijst dat voor de toepassing van deze bepaling aan een dergelijk visueel criterium moet worden voldaan, naast de hierboven omschreven fysieke eigenschappen waarover deze verpakkingen mijns inziens moeten beschikken.

Noch uit de bewoordingen van artikel 16, onder e), noch uit andere bepalingen of zelfs de ontstaansgeschiedenis44. blijkt immers dat de auteurs van richtlijn 2011/83 voornemens waren een dergelijke postcontractuele informatieplicht over het herroepingsrecht op te leggen aan handelaars.45. Als de Uniewetgever het noodzakelijk had geacht dat de consument bij levering wordt geïnformeerd met behulp van vermeldingen op de verpakking van het verkochte product, zou hij dat waarschijnlijk niet hebben nagelaten, zoals is voorzien in andere instrumenten inzake consumentenbescherming.(46)

Indien het Hof zich uitspreekt over de tweede prejudiciële vraag, onder a), dient mijns inziens derhalve te worden geantwoord dat ‘verzegelde’ goederen in de zin van artikel 16, onder e), van richtlijn 2011/83 goederen zijn in een verpakking waarvan elke opening onomkeerbaar is, zodat met zekerheid blijkt dat het betrokken goed door de koper kan zijn getest, zonder dat deze verpakking evenwel een specifieke vermelding hoeft te bevatten die uitdrukkelijk erop wijst dat het gaat om een verzegeling waarvan verbreking gevolgen heeft voor het herroepingsrecht van de consument. Deze uitdrukkelijke informatie moet naar mijn mening echter worden verstrekt in het kader van de in artikel 6, lid 1, van die richtlijn bedoelde precontractuele informatie, waarop ik nu zal ingaan.

Aangezien de tweede prejudiciële vraag, met inbegrip van het tweede deel ervan, enkel wordt gesteld indien het Hof de eerste prejudiciële vraag bevestigend beantwoordt, wat ik niet bepleit, zijn mijn opmerkingen over dat deel slechts subsidiair.

Deze vraag gaat uit van de veronderstelling dat het op afstand verkochte goed daadwerkelijk is verzegeld en om redenen van gezondheidsbescherming en hygiëne in de zin van artikel 16, onder e), van richtlijn 2011/83 niet aan de verkoper kan worden teruggezonden, en daarop dus geen herroepingsrecht van toepassing is waarover de consument in beginsel beschikt.

In wezen wenst de verwijzende rechter te vernemen of in een dergelijke situatie de handelaar de consument er krachtens artikel 6, lid 1, onder k), van deze richtlijn vóór de sluiting van de verkoopovereenkomst concreet op moet wijzen dat hij zijn herroepingsrecht zal verliezen wanneer hij de verzegeling van het goed verbreekt, door specifiek te verwijzen naar het gekochte artikel en het feit dat het is verzegeld, dan wel de handelaar ermee kan volstaan de consument abstract te informeren, door in de algemene verkoopvoorwaarden enkel de formulering van die richtlijn aan te halen.47.

Ter ondersteuning van deze laatste benadering voert slewo aan dat de huidige tekst van voornoemd artikel 6 de handelaar er enkel toe verplicht de consument te informeren ‘voordat’ deze de bestelling plaatst, zodat een handelaar aan de vereisten van richtlijn 2011/83 voldoet door algemene precontractuele informatie over het herroepingsrecht te verstrekken, tezamen met de eventuele uitzonderingsgronden zoals vastgesteld door de wetgever. Voorts druist het verstrekken van concrete preciseringen over dit recht bij elk online verkocht product volgens haar in tegen de doelstelling van consumentenbescherming48. en volstaat het om na het sluiten van de overeenkomst specifieke informatie te verstrekken. Ledowski neemt hierover geen standpunt in en voert zijn ontkennende antwoord op de eerste prejudiciële vraag aan. De Belgische en de Italiaanse regering alsmede de Commissie stellen subsidiair voor om artikel 6, lid 1, onder k), van die richtlijn aldus uit te leggen dat de handelaar de consument er uitdrukkelijk op moet wijzen dat hij zijn herroepingsrecht zal verliezen als de verzegeling van het betrokken goed wordt verbroken. Ik deel laatstgenoemd standpunt om de hiernavolgende redenen.

Allereerst benadruk ik dat de tekst van artikel 6 van richtlijn 2011/83 een aantal uitdrukkelijke aanwijzingen bevat over de informatieverplichting die rust op handelaren die overeenkomsten op afstand met een consument willen sluiten.49.

Met betrekking tot het tijdstip waarop alle in dit artikel 6 bedoelde informatie50. moet worden verstrekt, blijkt uit lid 1, eerste zin, dat zij volledig moet worden verstrekt ‘voordat de consument door een overeenkomst […] is gebonden’51., wat betekent dat aanvullende informatie die in een later stadium kan zijn verstrekt, met name bij de levering van het goed52., niet rechtstreeks van invloed is op de vraag of de handelaar al dan niet aan deze verplichting heeft voldaan. Met betrekking tot de ‘wijze’53. waarop deze informatie moet worden verstrekt, is in hetzelfde lid vastgelegd dat dit op ‘duidelijke en begrijpelijke’ wijze, en dus ondubbelzinnig dient te gebeuren, volgens mij op een wijze die de normaal geïnformeerde en redelijk omzichtige en oplettende gemiddelde consument in Europa54. in staat stelt het besluit te nemen met volledige kennis van zaken.55.

Met betrekking tot de in casu specifiek bedoelde voorafgaande informatie is overeenkomstig artikel 6, lid 1, punt k), dat betrekking heeft op situaties waarin ‘niet voorzien is in een herroepingsrecht[56.] overeenkomstig artikel 16[57.]’ van die richtlijn, uitdrukkelijk vereist dat de consument ‘de informatie [ontvangt] dat [hij] geen herroepingsrecht heeft of, voor zover van toepassing, de omstandigheden waarin [hij] zijn herroepingsrecht verliest’.58. In deze bepaling wordt echter niet gepreciseerd welke inhoudelijke informatie de handelaar in een dergelijk geval aan de consument moet verstrekken opdat zij als voldoende duidelijk kan worden beschouwd.59.

Gezien de doelstellingen van de regelgeving waarvan artikel 6, lid 1, onder k), van richtlijn 2011/83 deel uitmaakt, ben ik van mening dat deze bepaling aldus moet worden uitgelegd dat een handelaar die zich beperkt tot het aanhalen van de bewoordingen van artikel 16, onder e), van die richtlijn in zijn algemene voorwaarden, zoals in casu het geval was, niet aan de vereisten van deze bepaling voldoet.60. Een handelaar die voornemens is goederen op afstand te verkopen die behoren tot de categorie die specifiek wordt bedoeld in artikel 16, onder e), moet mijns inziens, zoals de verwijzende rechter overweegt, de consument er onmiddellijk, uitdrukkelijk en concreet op wijzen dat hij zijn herroepingsrecht zal verliezen indien hij een bepaalde handeling verricht die leidt tot het verlies van dit recht, namelijk het verwijderen van de verzegeling van het betrokken goed, en daarbij moet concreet worden gewezen op dit goed en moet nauwkeurig worden vermeld dat het verzegeld is.61.

Dit is naar mijn mening de enige uitlegging waarmee, enerzijds, het hoge niveau van consumentenbescherming kan worden gewaarborgd zoals bedoeld in richtlijn 2011/83 en waarvan artikel 6, lid 1, onder k), een van de vectoren vormt, en waarmee, anderzijds, de volledige nuttige werking kan worden gegarandeerd van de informatie die op grond van deze bepaling vereist is62. en waarmee bovendien kan worden voorkomen dat handelaars al te gemakkelijk worden ontheven van hun verplichtingen met betrekking tot het herroepingsrecht, dat volgens deze richtlijn het beginsel is en dat ook moet blijven.

In dit verband merk ik op dat het Hof in een soortgelijke context reeds heeft geoordeeld dat de in het Unierecht neergelegde beschermingsregeling, waaronder de verplichting voor de handelaar om de consument alle informatie te verstrekken die noodzakelijk is voor de uitoefening van zijn rechten — en zijn herroepingsrecht in het bijzonder —, vereist dat de consument zich als zwakke partij bewust wordt van zijn rechten doordat hij hierover uitdrukkelijk schriftelijk wordt voorgelicht.63. Voorts heeft het Hof beklemtoond dat de verplichting om consumenten te informeren een centrale pijler vormt in de algemene opzet van de regelgeving op dit gebied64., als essentiële waarborg voor de daadwerkelijke uitoefening van het recht van opzegging dat aan consumenten is toegekend en derhalve van de nuttige werking van de bescherming van deze consumenten zoals gewenst door de wetgever.65. De aldus geformuleerde overwegingen over de richtlijnen 85/577 en 97/7 zijn mijns inziens ook in de onderhavige zaak relevant, in de wetenschap dat deze richtlijnen zijn ingetrokken en vervangen door richtlijn 2011/83.66.

Indien het Hof zich uitspreekt over de tweede prejudiciële vraag, onder b), dient artikel 6, lid 1, onder k), van richtlijn 2011/83 mijns inziens aldus te worden uitgelegd dat wanneer een goed wordt verzegeld in de omstandigheden zoals bedoeld in artikel 16, onder e), van deze richtlijn, de handelaar vóór de sluiting van de verkoopovereenkomst op afstand de consument uitdrukkelijk moet meedelen dat hij zijn herroepingsrecht zal verliezen indien hij de verzegeling van het geleverde goed verwijdert, waarbij dit goed concreet wordt genoemd en nauwkeurig wordt vermeld dat het verzegeld is.