3.1 Inleiding

Het Brits-Amerikaanse Cambridge Analytica (hierna: ‘CA’) verwierf in de periode 2013 - 2015 op onrechtmatige wijze persoonsgegevens van 87 miljoen Facebookgebruikers. Met deze gegevens genereerde CA stemprofielen van Amerikaanse Facebookgebruikers. Naar verluidt zijn deze profielen ten behoeve van de Trump-campagne ingezet om via gerichte politieke advertenties het stemgedrag van Amerikaanse kiezers te beïnvloeden.1 Ook zouden de persoonsgegevens van 1 miljoen Britten mogelijk zijn gebruikt door het ‘Leave’-kamp bij het Brexit-referendum.2

De reacties op het schandaal waren niet mals. Britse en Amerikaanse advocaten startten in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk een ‘class action’ tegen Facebook en CA wegens het misbruiken van persoonsgegevens voor het ‘ontwikkelen van politieke propagandacampagnes’ en de ‘ondermijning van het democratische proces.’3 Als reactie op het schandaal vordert de Belgische consumentenbond Test Aankoop 200 euro schadevergoeding per Belgische gebruiker van Facebook.4 De Britse gegevensbeschermingsautoriteit Information Commissioner’s Office (ICO) heeft Facebook de maximale boete van 500.000 pond opgelegd. De grondslag van de boete is dat Facebook de persoonsgegevens van zijn gebruikers onvoldoende heeft beschermd.5 Ook bundelden het Amerikaanse ministerie van Justitie, de FBI en Amerikaanse toezichthouders SEC en FTC de krachten voor een onderzoek.6

In een hoorzitting van het Europees Parlement vertelde Mark Zuckerberg (CEO Facebook) dat Facebook de 2,7 miljoen betrokken Europese Facebookgebruikers niet compenseert. Volgens Zuckerberg heeft CA slechts persoonsgegevens gebruikt van Amerikaanse Facebookgebruikers.7 Evenwel zijn de persoonsgegevens van de Nederlandse Facebookgebruiker op onrechtmatige wijze verzameld door CA en niet adequaat beveiligd door Facebook (zie meer uitvoerig paragraaf 2). De vraag is daarom of de getroffen Nederlandse Facebookgebruiker toch geen schadevergoeding toekomt.

In deze bijdrage onderzoek ik of een schadeclaim door de Nederlandse Facebookgebruiker tegen Facebook kans van slagen heeft. Ik verdiep me bovendien in de hoogte van een eventuele schadevergoeding. CA heeft per 1 mei 2018 faillissement aangevraagd: claims tegen die rechtspersoon zal deze bijdrage daarom niet behandelen. Deze bijdrage streeft geenszins naar een economisch waterdichte onderbouwing, maar beoogt slechts een indicatie te geven van het bedrag dat de getroffen Nederlandse Facebookgebruiker mogelijk kan claimen.

Allereerst geef ik een beschrijving van het feitencomplex (paragraaf 2). Vervolgens bespreek ik in hoeverre de Nederlandse Facebookgebruiker in aanmerking komt voor een schadevergoeding (paragraaf 3). Daarna ga ik in op verschillende schadebegrotingsmethoden en geef ik een schatting van de omvang van een mogelijke schadevergoeding (paragraaf 4). Ik sluit de bijdrage af met een conclusie (paragraaf 5).