Hof Amsterdam, 12-06-2007, nr. 06/145 DK

Belanghebbende heeft bij brief van 2 maart 2005 een verzoek gedaan tot herziening van de uitspraak op bezwaar van 24 september 1998 met betrekking tot de hierna te noemen elf uitnodigingen tot betaling (hierna: UTB's). De inspecteur heeft bij beschikking van 29 juni 2005 het verzoek van belanghebbende niet-ontvankelijk verklaard.

In haar uitspraak van 30 maart 2006, verzonden op 31 maart 2006, heeft de rechtbank het door belanghebbende tegen de beschikking ingestelde beroep ongegrond verklaard.

De rechtbank heeft geoordeeld dat een bestuursorgaan op grond van het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen (hierna: Hof van Justitie), Kühne & Heitz NV, C-453/00, BNB 2004/150 (hierna: Kühne & Heitz-arrest), onder omstandigheden een definitief geworden besluit moet herzien:

Naar het oordeel van de rechtbank heeft de derde onder 1.3. genoemde omstandigheid zich niet voorgedaan. In het arrest van het Hof van Justitie van 20 januari 2005, Honeywell Aerospace GmbH, C-300/03, Jurispr. blz. I-689, DR 2005/48* (hierna: Honeywell-arrest) heeft het Hof van Justitie immers geen andere uitleg gegeven aan de rechtsregel zoals neergelegd in artikel 379, lid 2, van de uitvoeringsverordening Communautair Douanewetboek (hierna: UCDW). Genoemd artikel is inhoudelijk gelijkluidend aan de bepalingen van het gemeenschapsrecht zoals die vóór 1 januari 1994 golden. Nu geen sprake is van latere rechtspraak van het Hof van Justitie, waarmee gesteld moet worden dat de uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (hierna: CBB) op een onjuiste uitleg van het gemeenschapsrecht heeft berust, is de inspecteur niet gehouden op zijn eerder genomen besluiten terug te komen.

Tegen de onder 1.2 vermelde uitspraak van de rechtbank heeft belanghebbende hoger beroep ingesteld bij beroepschrift van 19 april 2006, ingekomen bij de Douanekamer van het Hof (verder: Douanekamer) op 20 april 2006.

Bij brief van 2 februari 2007 heeft belanghebbende zijn beroep nader aangevuld.

Van belanghebbende is een griffierecht van € 422,-- geheven. De inspecteur heeft een verweerschrift ingediend.

Het onderzoek ter zitting heeft plaatsgevonden op 13 februari 2007. Namens belanghebbende is verschenen B, tot bijstand vergezeld van zijn kantoorgenoot C en F, werkzaam als manager bij belanghebbende, en namens de inspecteur G, tot bijstand vergezeld van H. Partijen hebben ter zitting een pleitnota voorgelezen en overgelegd. De Douanekamer rekent deze pleitnota's tot de stukken van het geding.

De Douanekamer verwijst allereerst naar de feiten die door de rechtbank zijn vastgesteld. Op grond van de stukken van het geding en het verhandelde ter zitting stelt de Douanekamer nader de volgende feiten vast.

Belanghebbende is douane-expediteur en heeft in 1995 een veertiental aangiften gedaan voor extern communautair douanevervoer van partijen vlees. Na onderzoek van de Nederlandse douane is vastgesteld dat de aangiften niet naar behoren waren aangezuiverd. In verband hier mee zijn door het kantoor van vertrek op 4 oktober 1995 kennisgevingen van niet-zuivering verzonden. De tekst van de kennisgevingen luidt, voorzover van belang, als volgt:

In 1996 zijn in verband met de bovenvermelde aangiften veertien uitnodigingen tot betaling (hierna:UTB) uitgereikt. Op elf hiervan waren landbouwheffingen van toepassing:

Het betreft de volgende UTB's:

Belanghebbende heeft bezwaar aangetekend tegen voornoemde uitnodigingen tot betaling.

Op 24 september 1998 heeft de inspecteur de bezwaren afgewezen.

Op 22 oktober 1998 heeft belanghebbende voor wat betreft de landbouwheffingen beroep ingesteld bij het CBB.

Het CBB heeft het beroep afgewezen bij uitspraken van 4 juni 2003, AWB 98/1115 t/m 98/1125, DR 2003/78*.

Op 2 maart 2005 heeft belanghebbende een verzoek om herziening van de uitspraak op de vermelde bezwaarschriften ingediend bij de inspecteur. Deze heeft het verzoek om herziening op 29 juni 2005 niet-ontvankelijk verklaard.

Belanghebbende heeft tevens een verzoek om terugbetaling gedaan. Op 27 september 2005 heeft het Gerecht van Eerste Aanleg van het Hof van Justitie de beschikking van de REM 08/00 van de Commissie van 7 oktober 2002 nietig verklaard voorzover hierin kwijtschelding wordt geweigerd van de rechten bij invoer die aan verzoekster zijn opgelegd met betrekking tot de douanetransacties die zij vanaf 12 juni 1995 heeft verricht.

De Commissie heeft bij REM beschikking van 3 februari 2006 geconcludeerd tot gedeeltelijke toewijzing van het verzoek om terugbetaling.

De UTB's met nummer xxx, xxx, xxx, xxx en xxx zijn vernietigd.

In hoger beroep is in geschil het antwoord op de volgende vraag:

Is belanghebbende terecht niet-ontvankelijk verklaard in haar verzoek om herziening van de

uitspraak op bezwaar van 24 september 1998 ?

Gelet op het sub 3.2. en 3.5. hiervoor vermelde zijn thans nog de landbouwheffingen van

de UTB's met nummer xxx, xxx, xxx, xxx, xxx en xxx in geding.

Bij de beoordeling van het geschil heeft de Douanekamer de volgende bepalingen in aanmerking genomen:

Artikel, 36, lid 3 van Verordening (EEG) nr. 222/77 van de Raad van 13 december 1976 betreffende communautair douanevervoer, zoals toegevoegd bij Verordening (EEG) nr. 4747/90, luidt:

Artikel 379, tweede lid, van de UCDW bepaalt het volgende:

De kennisgeving ex artikel 379 UCDW (zie 3.1. hiervoor)

In de 11 uitspraken van de Douanekamer van dezelfde datum als de onderhavige uitspraak, 12 juni 2007, met de nrs. 02/3440 DK en 98/90185 DK, 02/3441 DK en 98/90186 DK, 02/3442 DK en 98/90187 DK, 02/3443 en 98/90188 DK, 02/3450 DK, 02/3452 DK en 02/3454 DK, welke 11 zaken betrekking hebben op douanerechten en omzetbelasting van dezelfde aangiften ten invoer als die welke voorwerp zijn van de uitspraak van de rechtbank Haarlem en van het CBB, is geoordeeld dat de inspecteur in strijd heeft gehandeld met het bepaalde in artikel 379 UCDW, zoals deze bepaling is uitgelegd in het Honeywell-arrest van het Hof van Justitie, met als gevolg dat de douaneschuld niet kan worden geïnd.

De uitspraak van het CBB (zie 3.3. hiervoor)

Het CBB heeft met betrekking tot dezelfde casusposities geoordeeld, dat de omstandigheid dat belanghebbende niet uitdrukkelijk in de gelegenheid is gesteld om het bewijs te leveren van de plaats waar de overtreding of onregelmatigheid daadwerkelijk werd begaan, niet tot de conclusie leidt dat verweerder de uitnodigingen tot betaling niet mocht opleggen.

Dit oordeel stemt niet overeen met het Honeywell-arrest, dat van latere datum is dan de uitspraak van het CBB, hetgeen voor belanghebbende aanleiding was om de inspecteur te verzoeken de rechtmatigheid van de uitnodigingen tot betaling — met een beroep op het Kühne & Heitz-arrest — opnieuw te bezien.

De 1e, 2e en 4e voorwaarde van het Kühne & Heitz-arrest

Het dictum van het arrest luidt als volgt:

Ongeveer anderhalve maand na het Honeywell-arrest heeft belanghebbende zich tot de inspecteur gewend met het verzoek de litigieuze uitspraak op bezwaar te heroverwegen.

Daarmee is aan de vierde voorwaarde van het Kühne & Heitz-arrest voldaan. Ook aan de tweede voorwaarde is voldaan.

Nu de inspecteur ter zitting nader heeft gesteld dat hij de mogelijkheid heeft zijn uitspraak van 24 september 1998 te herzien, is ook aan de eerste voorwaarde van voornoemd dictum voldaan.

De 3e voorwaarde van het Kühne & Heitz-arrest

Ten aanzien van de derde voorwaarde is voor de rechtbank Haarlem (Douanekamer) de vraag gerezen of het Honeywell-arrest van 20 januari 2005 inzake artikel 379 UCDW wel kan worden beschouwd als ‘latere rechtspraak’, nu het Hof van Justitie zich in het Lensing & Brockhausen-arrest in soortgelijke zin heeft uitgelaten over de inhoud van een kennisgeving niet-zuivering, maar toen in het licht van artikel 36, lid 3, van Verordening (EEG) nr. 222/77.

De Douanekamer beantwoordt die vraag, anders dan de rechtbank, bevestigend.

Met de totstandkoming van het CDW (artikel 253) en de UCDW (artikel 915) is op 1 januari 1994 een algehele codificatie van het communautaire douanerecht in werking getreden, waarbij van ‘oude regelingen’, die tekstueel min of meer gelijkblijvend in het nieuwe verordeningenapparaat zijn overgenomen, gezegd moet worden dat zij nu zijn geplaatst — aldus ook de consideransen van de twee verordeningen — in een alles omvattend en onderling samenhangend systeem.

Hieruit trekt de Douanekamer de conclusie dat het Honeywell-arrest niet moet worden gezien louter als een herhaling van het Lensing & Brockhausen-arrest, maar als een eerste oordeel van het Hof van Justitie over de inhoud en betekenis van de kennisgeving niet-zuivering, binnen het leerstuk van de douaneschuld, in het nieuwe stelsel.

In de context van andere bepalingen van het nieuwe wetboek had de uitleg van artikel 379 UCDW door het Hof van Justitie mogelijk anders kunnen luiden dan die van een soortgelijke bepaling in een vroegere, losse verordening.

Het Honeywell-arrest was derhalve uit een oogpunt van rechtszekerheid, teneinde een goede overgang van de oude naar de nieuwe wetgeving te garanderen en leemtes in de uitleg van een rechtsvraag te vermijden, noodzakelijk.

De Duitse rechter, die naast het bestaan van het Lensing & Brockhausen-arrest toch nog prejudiciële vragen in de Honeywell-zaak stelde, moet die mening ook zijn toegedaan.

De conclusie

Uit het voorgaande volgt dat in casu aan de vier voorwaarden van het Kühne & Heitz-arrest is voldaan, zodat de inspecteur zijn besluit van 24 september 1998, welke voorwerp was van het beroep bij het CBB, opnieuw — en wel thans naar zijn inhoud — moet onderzoeken met inachtneming van het Honeywell-arrest en de 11 sub 6.1. hiervoor genoemde uitspraken van de Douanekamer. De uitspraak van de rechtbank Haarlem en de beschikking van de inspecteur van 29 juni 2005 moeten worden vernietigd.

De Douanekamer acht termen aanwezig voor een veroordeling van de inspecteur in de proceskosten als bedoeld in artikel 8:75 van de Algemene wet bestuursrecht. Op grond van artikel 2, eerste lid, van het Besluit proceskosten bestuursrecht (hierna: het Besluit) worden de te vergoeden kosten bepaald op een forfaitair bedrag. Indien en voorzover belanghebbende bedoelt te stellen dat er aanleiding is de kosten op een hoger bedrag vast te stellen op de voet van artikel 2, derde lid, van het Besluit volgt de Douanekamer hierin belanghebbende niet. Belanghebbende heeft geen omstandigheden aangevoerd op grond waarvan kan worden geoordeeld dat er sprake is van bijzondere omstandigheden als bedoeld in artikel 2, derde lid, van het Besluit die afwijking van de forfaitaire vaststelling van de te vergoeden proceskosten rechtvaardigen.

De Douanekamer stelt de aan belanghebbende te vergoeden proceskosten met inachtneming van het Besluit vast op 2 (beroepschrift, verschijnen zitting) × 1,5 (gewicht van de zaak) x € 322 = € 966.

De Douanekamer:

Aldus vastgesteld op 12 juni 2007 door mr. F.H.M. Possen voorzitter, en mrs. J.J.A.M. Kennis en K. Kooijman, leden van de Douanekamer, in tegenwoordigheid van mr. S.K. Grando, griffier. De beslissing is op dezelfde dag in het openbaar uitgesproken.

De griffier:

De voorzitter:

Tegen deze uitspraak kan binnen zes weken na de verzenddatum beroep in cassatie worden ingesteld bij de Hoge Raad der Nederlanden (belastingkamer), Postbus 20303, 2500 EH Den Haag. Daarbij moet het volgende in acht worden genomen:

Voor het instellen van beroep in cassatie is griffierecht verschuldigd. Na het instellen van beroep in cassatie ontvangt de indiener een nota griffierecht van de griffier van de Hoge Raad.

In het cassatieberoepschrift kan de Hoge Raad verzocht worden om de wederpartij te veroordelen in de proceskosten.