Bewijsrecht in fiscale bestuurlijke boetezaken (FM nr. 180) 2024/4.4:4.4 Overzicht

Bewijsrecht in fiscale bestuurlijke boetezaken (FM nr. 180) 2024/4.4

4.4 Overzicht

Documentgegevens:

mr. drs. A. Heidekamp, datum 13-10-2023

Datum: 13-10-2023
Auteur: mr. drs. A. Heidekamp
JCDI: JCDI:ADS940411:1
Vakgebied(en): Fiscaal bestuursrecht (V)
Fiscaal procesrecht (V)

Onderstaand geef ik de belangrijkste kenmerken van het strafrechtelijke bewijsrecht en het algemeen geldende bestuursrechtelijke bewijsrecht schematisch weer. Daardoor worden de verschillen tussen beide rechtsgebieden zichtbaar.

	Strafrechtelijk bewijsrecht	Bestuursrechtelijk bewijsrecht
Algemeen	Geformaliseerd, wettelijk geregeld Sterke binding aan tenlastelegging Negatief-wettelijk stelsel	Geen wettelijke regeling, ongeschreven Van rechtshandhaving naar rechtsbescherming Niet alleen op rechter gericht, eerst beslist bestuursorgaan
Bewijslast(verdeling)	Rust altijd op de vervolgende overheid Gedeelde taak OM/rechter Geen echte ‘last’ of ’verdeling’	Vrije bewijsleer Redelijkheid en billijkheid Ambtshalve vs. op aanvraag Awb-normen (zorgvuldigheidsbeginsel art. 3:2 Awb en meewerkverplichting art. 4:2 lid 2 Awb)
Bewijsmiddelen	Alleen wettige bewijsmiddelen Limitatief opgesomd Bewijsminima	Vrije bewijsleer Bewijsbeleid
Bewijsgaring	Wettelijk kader voor onrechtmatige verkrijging (3 mogelijke sancties)	Zorgvuldigheidsbeginsel bestuursorgaan Meewerkverplichting aanvrager
Bewijsvoering	Onmiddellijkheidsbeginsel	Zorgvuldigheidsbeginsel bestuursorgaan Meewerkverplichting aanvrager
Bewijsgradatie	Overtuiging vereist (hoge graad van waarschijnlijkheid) In dubio pro reo, onschuldpresumptie ‘Beyond reasonable doubt’ Uitsluiting alternatieve scenario’s	Vrije bewijsleer, ‘Aannemelijk maken’ Vereiste graad van waarschijnlijkheid is afhankelijk van ingrijpendheid besluit Punitief besluit: moet bijna onomstotelijk vaststaan (geen redelijke twijfel meer) Bestuurlijke boetes: buiten redelijke twijfel
Keuze, weging en waardering	Vrije bewijsleer Motiveringsvereisten	Vrije bewijsleer
Rol van de rechter	Niet-lijdelijk Actieve onderzoeksleider Legt zelf straf op (eerste instantie)	Gematigd-actief Kan zelfstandig onderzoeken Beoordeelt oordeel bestuursorgaan (toetsing ex tunc)