Rb. Zutphen (vzr.), 15-08-2008, nr. 95816 - KG ZA 08-257

Wanneer een administratieve rechter bevoegd is van een geschil kennis te nemen, doet dat in het algemeen niet af aan de bevoegdheid van de burgerlijke rechter, met name niet als de eisende partij zijn vordering baseert op een burgerlijke rechtsvordering, zoals een onrechtmatige daad of wanprestatie. Wel dient de eiser door de burgerlijke rechter niet-ontvankelijk verklaard te worden in het geval een adequate administratieve rechtsgang - ook als het om een spoedeisende voorziening gaat - voldoende rechtsbescherming biedt.

Vooropstaat dat uit de dagvaarding noch uit de toelichting daarop ter zitting voldoende blijkt dat [eiser] aan zijn vordering een door gedaagden gepleegde onrechtmatige daad of een toerekenbare tekortkoming ten grondslag legt. [eiser] baseert zijn vordering immers met name op de in dit geval van toepassing zijnde wet- en regelgeving en stelt dat gedaagden op grond daarvan gehouden zijn het diploma aan [dochter van eiser] te verstrekken.

In dit geval moet er evenwel van uit worden gegaan dat de zaak niet aan de administratieve rechter voorgelegd kan worden, aangezien artikel 8:4, aanhef en onder e van de Algemene wet bestuursrecht bepaalt dat geen beroep kan worden ingesteld tegen een besluit van een bestuursorgaan, inhoudende een beoordeling van het kennen of kunnen van een kandidaat of leerling die terzake is geëxamineerd of op enigerlei andere wijze is getoetst.

Dit alles brengt met zich dat de burgerlijke voorzieningenrechter als restrechter bevoegd is van de zaak kennis te nemen.

De ontvankelijkheid van [eiser].

Niet gebleken is dat er voor [eiser] een (andere) met voldoende waarborgen omklede administratieve rechtsgang bestaat die hem voldoende rechtsbescherming biedt en waarbij de mogelijkheid bestaat op korte termijn een voorlopige voorziening te verkrijgen. Weliswaar verwijst artikel 18 van het Schoolreglement naar een commissie van beroep, maar de mogelijkheid die te benaderen bestaat alleen in het geval een kandidaat zich ten aanzien van enig deel van het eindexamen dan wel ten aanzien van een aanspraak op vrijstelling schuldig (heeft ge)maakt aan enige onregelmatigheid dan wel zonder geldige reden afwezig is. Die situatie doet zich hier niet voor.

Artikel 17 van dit Schoolreglement bepaalt verder dat in het geval een kandidaat zich ten aanzien van enig deel van het schoolexamen of centraal examen benadeeld voelt, de kandidaat binnen vijf schooldagen een ondertekende schriftelijke klacht kan indienen bij de directeur van de school. De directeur van de school of een door de directeur aangewezen examencommissie neemt dan een beslissing die een ieder bindt. Uit de door [eiser] in het geding gebrachte stukken blijkt dat hij deze door het Schoolreglement gewezen weg heeft gevolgd, echter niet met het door hem gewenste resultaat; de school lijkt de beslissing overigens ook niet zelf genomen te hebben, maar dit overgelaten te hebben aan de ter zake overigens onbevoegde onderwijsinspectie.

In [naam algemeen directeur]s onder 2.5 geciteerde brief van 1 juli 2008 is [eiser] verwezen naar de landelijke klachtencommissie te Voorburg. Aangenomen moet worden dat dit een klachtencommissie is als bedoeld in artikel 24b van de Wet op het voortgezet onderwijs. Vast staat dat [eiser] het geschil niet aan enige landelijke klachtencommissie heeft voorgelegd.

Wat hier ook van zij, gesteld noch aannemelijk geworden is dat deze klachtencommissie bevoegd is te beslissen over het al dan niet verstrekken van een diploma, zoals door [eiser] verlangd, terwijl evenmin is komen vast te staan dat deze klachtencommissie moet worden aangemerkt als een onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat bij de wet is ingesteld en in staat op korte termijn een spoedeisende voorziening te geven.

Nu geen deugdelijke administratieve rechtsgang voor [eiser] openstaat, is hij ontvankelijk in zijn vordering; daaraan staat evenmin in de weg dat [eiser] de door het bevoegde schoolbestuur bestuurde rechtspersoon en de bevoegde directie van de school in de persoon van de locatiedirecteur als privé-persoon gedagvaard heeft.

[eiser] heeft namelijk naast de Vereniging die de school in stand houdt, ook [gedaagde 2] gedagvaard onder de mededeling dat [gedaagde 2] de locatiedirecteur is van het Nuborgh College locatie Brouwerskamp. De voorzieningenrechter verstaat deze mededeling aldus dat hij [gedaagde 2] heeft gedagvaard in diens hoedanigheid van locatiedirecteur.

De bevoegdheid om als partij in een burgerlijk geding op te treden komt in beginsel alleen toe aan natuurlijke personen en aan rechtspersonen. Het schoolbestuur (dat in deze het bevoegd gezag is) kan net zo min als de locatiedirecteur als natuurlijk persoon en ook niet als rechtspersoon worden aangemerkt. In dat geval is het mogelijk de natuurlijke- respectievelijk de rechtspersoon, die de vordering aangaat, zelf te dagvaarden ook al strekt de vordering tot een bevel gericht aan in toepasselijke wet- en regelgeving als bevoegde instanties aangewezen schoolbestuur en (locatie)directeur. Ook in zoverre is [eiser] ontvankelijk in zijn vordering tegen gedaagden.

De inhoudelijke beoordeling van de gevorderde voorlopige voorziening

Tegen gedaagden is verstek verleend. Dat brengt met zich dat de voorzieningenrechter de vordering dient toe te wijzen, tenzij deze hem “onrechtmatig” – dat wil zeggen: in strijd met wet en recht - of feitelijk “ongegrond” voorkomt. Aan de feiten behoeft niet te worden getwijfeld. Of de vordering in strijd is met wet en recht, staat nog te bezien.

Voor wat betreft de juridische grondslag van de vordering van [eiser] geldt dat er geen contractuele relatie bestaat tussen [eiser] respectievelijk [dochter van eiser] en gedaagden, op grond waarvan gedaagden gehouden zouden zijn aan [dochter van eiser] een diploma te verstrekken.

Zoals hiervoor al is overwogen, is niet (voldoende) duidelijk of [eiser] zijn vordering gebaseerd heeft op een onrechtmatige daad door gedaagden. Zo [eiser] wel beoogd heeft zijn vordering daarop te baseren, heeft hij onvoldoende gesteld waaruit dat onrechtmatig handelen of nalaten zou hebben bestaan. Uit de dagvaarding en de toelichting daarop ter zitting blijkt dat [eiser] met name een beroep doet op het vooral in het bestuursrecht geldende vertrouwensbeginsel en dat hij stelt dat er sprake is geweest van een onzorgvuldige handelwijze van gedaagden. [eiser] geeft echter niet aan waaruit dat onzorgvuldig handelen heeft bestaan en waarom dat alleen door herstel in natura (alsnog verrichten van de uitgebleven prestatie) kan worden goedgemaakt. Het niet honoreren door een bestuursorgaan van gewekte verwachtingen kan onder omstandigheden wel tot een schadevergoeding of een financiële tegemoetkoming nopen, maar niet tot onwettig bestuurlijk handelen, bij voorbeeld afgeven van een beloofde bouwvergunning in strijd met wet en bestemmingsplan.

De afgifte van een diploma is een aan zeer strikte regels gebonden bevoegdheid van de school. Blijkens de wet- en regelgeving fungeert de school bij de beantwoording van de vraag of een leerling geslaagd is, in feite slechts als een rekenmachine die de door de examinatoren vastgestelde cijfers via rekenkundige gemiddelden van behaalde en al dan niet wettelijk zwaarder wegende cijfers omzet in eindcijfers. Aan die aldus berekende eindcijfers verbindt vervolgens het Eindexamenbesluit het oordeel “geslaagd” dan wel “afgewezen” zonder enige beoordelingsmarge voor de scholen, laat staan dat de uitslag beïnvloed zou mogen worden door – al dan niet bedoelde – misinterpretaties van de bevindingen van de centrale examinatoren door een school.

Grote zorgvuldigheid is dus geboden en behoeft niet te wijken voor de op zich begrijpelijke wens om kandidaten niet langer in onzekerheid over de uitslag te laten dan strikt nodig is; snelle bekendmaking van de uitslag kan echter niet ten koste gaan van tijd en gelegenheid voor opheldering van misverstanden.

[eiser] heeft zich op artikel 49 van het Eindexamenbesluit beroepen, volgens hetwelk men geslaagd is, als men een vijf met een zeven compenseert, maar ziet over het hoofd dat deze eindcijfers dan wel “behaald” moeten zijn, zoals ze blijkens artikel 47 door de directeur mede op grond van het behaalde cijfer van het centrale examen moeten worden berekend. En aan dat behalen schort het volgens de 2e corrector.

Er is niet gesteld laat staan aannemelijk geworden dat gedaagden zich ten onrechte op het standpunt stellen dat [dochter van eiser] voor haar centraal schriftelijk examen voor het vak Engels een 6,4 heeft gehaald in plaats van een 7,3, zodat het eindexamenbesluit per saldo als eindcijfer op een zes uitkomt. Integendeel, de school schrijft dat zij de bevindingen van de examinatoren heeft misverstaan.

Ten onrechte beroept [eiser] zich op de in artikel 52 van het Eindexamenbesluit geregelde uitreiking van de definitieve cijferlijst en diploma aan wie voor het eindexamen geslaagd is en daaronder valt [dochter van eiser] niet.

Het beroep op artikel 51 van het Eindexamenbesluit mist zelfstandige betekenis en faalt bovendien omdat dit uitsluitend de herkansing regelt.

Ook artikel 29 lid 3 van de Wet op het voortgezet onderwijs kent het recht op ontvangst van een diploma slechts toe aan wie ”het eindexamen met goed gevolg hebben afgelegd”.

[eiser] heeft nog wel aangevoerd dat door het onzorgvuldig handelen van gedaagden en om onduidelijke redenen aan [dochter van eiser] de mogelijkheid is ontnomen om een praktisch vak te herkansen; zijn vordering strekt er echter niet toe haar die herkansingsmogelijkheid in de oorspronkelijke breedte alsnog te bieden. Hij gaat uitsluitend voor het diploma.

Want zelfs als later, bij voorbeeld door de bodemrechter, geoordeeld zou worden dat er sprake is van enig onrechtmatig handelen door gedaagden of een van hen, dan kan dat toch nog niet leiden tot de door [eiser] gevorderde voorziening, nu verstrekking van het diploma in strijd zou komen met de eindexamenwetgeving alsmede het met strikte naleving daarvan gemoeide algemeen belang.

Onweersproken is dat bij de aanvankelijke mededeling aan [dochter van eiser] dat zij geslaagd was, is uitgegaan van onjuiste gegevens. In een dergelijke situatie kunnen gedaagden niet langer worden gehouden aan hun uit een oogpunt van dienstverlening onmiddellijk aan de kandidaten bekendgemaakte, maar wellicht voortijdige mededeling dat zij geslaagd zijn.

Daar komt bij dat het verstrekken van diploma’s terwijl vaststaat dat niet is voldaan aan de daarvoor gestelde vereisten, tot gevolg zou kunnen hebben dat in de maatschappij aan diploma’s gaandeweg minder waarde zal worden toegekend.

Nu de vordering dus onrechtmatig voorkomt, zal zij ondanks het tegen gedaagden – van wie de directeur naar zeggen van [eiser] hem op de vooravond van de zitting had laten weten, te mogen lijden dat de vordering zou worden toegewezen - verleende verstek worden afgewezen met eisers verwijzing in de proceskosten.

weigert de gevraagde voorziening;

verwijst eiser in diens wettelijke hoedanigheid in de proceskosten, tot op deze uitspraak aan de zijde van gedaagden begroot op nihil.

Dit vonnis is gewezen door mr. G. Vrieze en in het openbaar uitgesproken op 15 augustus 2008.