Accountantsaansprakelijkheid (R&P nr. CA20) 2019/5.8.3:5.8.3 Aanbeveling Europese Commissie

Accountantsaansprakelijkheid (R&P nr. CA20) 2019/5.8.3

5.8.3 Aanbeveling Europese Commissie

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

De Europese Commissie stelt in haar aanbeveling uit 2008 voor de aansprakelijkheid van externe accountants en accountantsorganisaties bij de wettelijke controle te beperken. De beperking zou betrekking moeten hebben op aansprakelijkheid jegens opdrachtgevers en derden. De voorgestelde beperking is niet van toepassing indien er sprake is van opzettelijk handelen.1 De volgende methoden worden in het bijzonder aanbevolen:2

1)

vaststelling van een maximum geldbedrag of van een formule aan de hand waarvan zo’n bedrag kan worden berekend;

2)

vaststelling van een reeks beginselen volgens welke de aansprakelijkheid van een accountant(sorganisatie) niet verder gaat dan zijn feitelijk aandeel in de schade die een benadeelde heeft geleden3;

3)

toestaan dat een onderneming, waarvan de jaarrekening gecontroleerd moet worden, en de accountant(sorganisatie) een beperking van de aansprakelijkheid vastleggen in een overeenkomst.

Ad 1) Maximum geldbedrag

Een maximum geldbedrag, of een formule aan de hand waarvan zo’n bedrag kan worden berekend, dient vastgelegd te worden in wetgeving teneinde aan opdracht gevers en derden te kunnen worden tegengeworpen. Een maximum van vijf tot tien keer de vergoeding die het kantoor ontvangt voor het uitvoeren van de controle wordt redelijk geacht. De voorkeur wordt echter gegeven aan een dynamische limiet, bestaande uit een multidisciplinaire formule met factoren als grootte van de gecontroleerde onderneming, grootte van de accountantsorganisatie en schade.4

In Nederland kan aansprakelijkheid bij AMvB worden gelimiteerd, indien de ontstane schade een redelijke verzekeringsdekking te boven gaat (artikel 6:110 BW).5 Een dergelijke limitering is mogelijk indien de aansprakelijkheid ‘een te zware last op de betrokkenen zou gaan leggen’.6 Van deze mogelijkheid mag slechts spaarzaam gebruik worden gemaakt. ‘Limitering komt dan ook pas in beeld wanneer een aansprakelijkheid niet meer verzekerbaar is’.7 Er is (vooralsnog) geen wettelijke limitering van accountantsaansprakelijkheid.

Ad 2) Vaststelling van een reeks beginselen volgens welke de aansprakelijkheid van een accountant(sorganisatie) niet verder gaat dan zijn feitelijk aandeel in de schade die een benadeelde heeft geleden

Dit betreft proportionele aansprakelijkheid. Bij proportionele aansprakelijkheid is sprake van aansprakelijkheid ‘naar rato van veroorzakingswaarschijnlijkheid’8 (zie paragraaf 5.4.4.3 voor een nadere uitwerking hiervan). De methode van proportionele aansprakelijkheid wordt het meest realistisch en eerlijk geacht en sluit goed aan op ons huidige systeem. Bij proportionele aansprakelijkheid speelt slechts de daadwerkelijke schade en het aandeel van de accountant daarin een rol. Het is echter lastig tot een percentage te komen aan de hand waarvan het aandeel van de accountant kan worden vastgesteld. Een ander nadeel van de methode van proportionele aansprakelijkheid is dat vooraf niet duidelijk is of de aansprakelijkheid voldoende ‘beperkt’ is. De te betalen schadevergoeding kan nog steeds enorm zijn.9

Ad 3) Beperking van de aansprakelijkheid vastleggen in een overeenkomst

In paragraaf 5.6.2 worden de mogelijkheden van contractuele beperking van aansprakelijkheid jegens opdrachtgevers in Nederland uitvoerig besproken. De door de Europese Commissie voorgestelde methode heeft tevens betrekking op derden. Een beperking jegens derden is thans in Nederland niet mogelijk.

De Europese Commissie stelt de volgende voorwaarden indien gekozen wordt voor deze methode:

a)

tegen de overeenkomst is beroep mogelijk bij de rechter;

b)

bij de onderneming waarvan de jaarrekening moet worden gecontroleerd, wordt collectief tot de beperking besloten door de leden van de leidinggevende, bestuurs- en toezichtorganen10 en wordt een dergelijk besluit goedgekeurd door deaandeelhouders van deze onderneming;

c)

de beperking en eventuele wijzigingen daarin worden bekendgemaakt in de toelichting bij de jaarrekening van de desbetreffende onderneming.11

Met behulp van voorwaarde c acht de Europese Commissie het kennelijk mogelijk dat een beperking tevens van toepassing is op derden. Mijns inziens is een dergelijke beperking naar Nederlands recht niet mogelijk, zie het gestelde in paragraaf 5.6.2 omtrent de nauw hiermee samenhangende mogelijkheid van een exoneratieclausule in een controleverklaring.

Reactie nederlandse wetgever met betrekking tot aanbeveling

De Nederlandse wetgever heeft geen gehoor gegeven aan de aanbeveling.12 Er is voor zover mij bekend geen kabinetsstandpunt ingenomen over de aanbeve-ling. De Europese Commissie heeft overigens na de aanbeveling geen nieuwe initiatieven ontplooid met betrekking tot een beperking van aansprakelijkheid. Hijink merkt hierover op: ‘Daar kan een aantal verklaringen voor worden gege- ven. De eerste is dat de Europese Commissie [..13], op andere wijze tracht meer dynamiek in de accountancymarkt te brengen, waaronder de (bekritiseerde) voornemens om verplichte joint audits te laten uitvoeren. Daarnaast lijkt gegeven de kritiek op de rol en het functioneren van controlerend accountants in de financi ë le crisis, het thans politiek niet erg opportuun te zijn om inperking van de aansprakelijkheid van controlerend accountants vanuit Europa voor te stellen’.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.