Hof 's-Hertogenbosch, 13-12-2011, nr. HD 200.072.554

De grieven 1 tot en met 3 worden gezamenlijk behandeld.

[X.] voert aan dat op de door verschillende betrokkenen en/of leden, onder wie [X.], bijeengeroepen ledenvergadering van 22 april 2006 het besluit tot ontzetting is herroepen.

De betreffende betrokkenen hebben het bestuur bij brief van 16 maart 2006 verzocht een algemene ledenvergadering bijeen te roepen. In deze brief is de ontzetting van [X.] niet genoemd als te behandelen onderwerp op de door het bestuur bijeen te roepen ledenvergadering. Dit was ook niet mogelijk, aangezien hij eerst bij bestuursbesluit van 7 april 2006 uit het lidmaatschap is ontzet. Het bestuur is aldus niet verzocht om een vergadering over dit onderwerp bijeen te roepen. De bevoegdheid van de leden om bij niet-tijdige bijeenroeping van de ledenvergadering door het bestuur hiertoe zelf over te gaan, welke bevoegdheid is vastgelegd in artikel 2:41 lid 3 BW en artikel 13 lid 4 van de statuten, vormt een doorkruising van de exclusieve bevoegdheid van het bestuur op dit punt. Hieruit volgt naar het oordeel van het hof dat deze bevoegdheid van de leden beperkt moet worden uitgelegd. Nu het bestuur niet in de gelegenheid is gesteld een ledenvergadering bijeen te roepen met als onderwerp de ontzetting, kon dit onderwerp op de vergadering van 22 april 2006, voor zover deze vergadering al rechtsgeldig bijeen is geroepen, niet rechtsgeldig worden geagendeerd. Hieruit volgt dat de vraag of bij gelegenheid van die vergadering al dan niet is gestemd over de ontzetting geen beantwoording behoeft. De stelling van [X.] dat het besluit tot ontzetting op de vergadering van 22 april 2006 is herroepen, gaat dan ook niet op. Aan een opdracht tot bewijslevering wordt niet toegekomen. Het hof komt derhalve evenmin toe aan beantwoording van de vraag of de vergadering van 22 april 2006 rechtsgeldig bijeen is geroepen.

Op 21 april 2006, aldus één dag voor de vergadering van 22 april 2006, is de door het bestuur bijeengeroepen ledenvergadering gehouden. Uit de notulen van deze vergadering volgt dat de ontzetting van [X.] daarbij weliswaar aan de orde is geweest, maar niet dat over de ontzetting is gestemd. Het bestuur wilde immers eerst met [X.] in gesprek gaan. In deze vergadering is het besluit tot ontzetting dan ook evenmin herroepen.

Vervolgens is op 23 juli 2006 een algemene ledenvergadering gehouden, bijeengeroepen door het bestuur. Uit de notulen van die vergadering volgt dat is gestemd over de ontzetting van [X.]. In de notulen is immers vermeld: ‘dhr [X.] uit het lidmaatschap ontzet blijft en dus geen lid meer is van de vereniging. De meerderheid van de aanwezige stemgerechtigde leden is met dit bestuursbesluit akkoord gegaan’ (zie rechtsoverweging 4.1.2 onder xi). [X.] heeft hieromtrent aangevoerd dat voor deze vergadering niet alle stemgerechtigde leden zijn uitgenodigd, zodat de genomen besluiten volgens hem niet rechtsgeldig zijn. De achtergrond van deze stelling is een discussie tussen [X.] en het bestuur over de vraag wie binnen de schutterij stemrecht heeft en wie niet. Volgens [X.] heeft het bestuur op een bepaald moment besloten dat de niet-geüniformeerde leden niet meer mochten stemmen, hetgeen volgens hem strijdig is met de statuten. Deze niet-geüniformeerde leden zijn niet uitgenodigd voor de ledenvergadering van 23 juli 2006, waaruit volgt dat op die vergadering niet rechtsgeldig is gestemd, aldus [X.]. Het bestuur van de schutterij, bij monde van de voorzitter, heeft bij gelegenheid van het gehouden pleidooi aangevoerd dat de schutterij bestond uit geüniformeerde leden en donateurs (ook begunstigers genoemd). De schutterij kende volgens het bestuur geen niet-geüniformeerde leden. Het was binnen de schutterij gebruikelijk dat de donateurs meestemden. Het is het bestuur echter op enig moment gebleken dat dat op grond van de statuten niet was toegestaan, omdat donateurs geen lid zijn. Het bestuur heeft daarom nadien besloten de donateurs niet meer mee te laten stemmen, aldus het bestuur.

[X.] heeft bij het pleidooi desgevraagd bevestigd dat er geen buitengewone leden waren binnen de schutterij. De stelling van [X.] dat de niet-geüniformeerde leden niet zijn uitgenodigd voor de algemene ledenvergadering, treft reeds daarom geen doel. Donateurs, ofwel begunstigers, zijn volgens artikel 5 lid 5 van de statuten geen leden en hebben geen stemrecht; het zijn dus ook geen buitengewone, niet-geüniformeerde leden als bedoeld in artikel 4 van de statuten. Voor zover [X.] bedoelt dat de donateurs hadden moeten worden uitgenodigd teneinde mee te stemmen, overweegt het hof dat deze donateurs geen leden zijn die voor een ledenvergadering moeten worden opgeroepen, terwijl zij bovendien op grond van de statuten geen stemrecht hebben. Zonder nadere onderbouwing, die ontbreekt, valt dan ook niet in te zien dat de stemming op de vergadering niet rechtsgeldig is geweest. [X.] heeft bij gelegenheid van het gehouden pleidooi nog aangevoerd dat het oudste lid en de schietmeester niet waren uitgenodigd. Van de schietmeester staat vast dat hij geen stemrecht had (zie notulen van de algemene ledenvergadering van 23 juli 2006). Voor het overige dient deze stelling als tardief buiten beschouwing te worden gelaten. Nu [X.] niet aan zijn stelplicht heeft voldaan, is er geen grond om hem toe te laten tot bewijs. In rechte moet er dan ook vanuit worden gegaan dat op de algemene vergadering van 23 juli 2006 rechtsgeldig is gestemd voor handhaving van het door het bestuur genomen besluit tot ontzetting van [X.].

[X.] voert voorts aan dat het besluit van het bestuur om hem uit zijn lidmaatschap te ontzetten nietig is. In artikel 2:14 lid 1 BW is bepaald dat een besluit van een orgaan van een rechtspersoon dat in strijd is met de wet of de statuten nietig is, tenzij uit de wet iets anders voortvloeit. Voor zover [X.] wil betogen dat het bestuur niet bevoegd was het besluit tot ontzetting te nemen, dient deze stelling bij gebrek aan een deugdelijke onderbouwing te worden verworpen. Dat het besluit volgens [X.] op onredelijke gronden is genomen, kan niet tot het oordeel leiden dat het nietig is. Nu ook overigens niet is gebleken van strijd met de wet of de statuten, faalt het beroep op nietigheid.

Het besluit tot ontzetting uit het lidmaatschap kan voorts worden aangetast door bij de rechter de vernietiging van het besluit in te roepen. [X.] voert aan dat hij geen beroep doet op vernietiging van het besluit, maar een verklaring voor recht vordert dat hij nog altijd lid is van de schutterij. Aangezien hiervoor is vastgesteld dat het besluit niet is herroepen en aldus in beginsel rechtskracht heeft, dient voor toewijzing van de gevorderde verklaring voor recht vast komen te staan dat het besluit op enigerlei andere wijze aantastbaar is. Het besluit kan worden aangetast door vernietiging door de rechter als bedoeld in artikel 2:15 BW. De vraag of het besluit vernietigbaar is op grond van de wet dient dan ook, anders dan [X.] (veronder)stelt, te worden beantwoord.

Artikel 2:15 lid 5 BW bepaalt dat de bevoegdheid om vernietiging van een besluit te vorderen vervalt na een jaar na het einde van de dag waarop hetzij aan het besluit voldoende bekendheid is gegeven, hetzij de belanghebbende van het besluit kennis heeft genomen of daarvan is verwittigd. De schutterij c.s. doet een beroep op deze vervaltermijn. Het besluit is bij brief van 7 april 2006 aan [X.] meegedeeld. Nu [X.] zich niet heeft beroepen op enige vertraging in de postbezorging, is aannemelijk dat deze brief enkele dagen later bij hem is bezorgd. Zelfs indien echter zou moeten worden aangenomen dat de termijn eerst is ingegaan na ontvangst van de brief van 31 augustus 2006, waarin het bestuur heeft bevestigd dat de algemene ledenvergadering van 23 juli 2006 in meerderheid akkoord is gegaan met de ontzetting en van welke brief [X.] de ontvangst niet heeft betwist, was de vervaltermijn van één jaar op het moment van uitbrengen van de inleidende dagvaarding op 7 september 2009 ruimschoots overschreden. Dit betekent dat de schutterij c.s. zich terecht beroept op de vervaltermijn van artikel 2:15 lid 5 BW. De stelling van [X.] dat de artikelen 2:35, 36 en 37 BW voorrang hebben boven artikel 2:15 BW vindt geen steun in de wet, zodat deze stelling wordt verworpen.

[X.] voert subsidiair aan dat de schutterij c.s. onrechtmatig heeft gehandeld, omdat zij [X.] onvoldoende in de gelegenheid heeft gesteld om het besluit aan te vechten. In de derde grief heeft [X.] zijn eis vermeerderd. Hij voert aan dat hij schade heeft geleden door het gestelde onrechtmatige handelen. Voor zover deze vordering tot betaling van schadevergoeding de vordering sub IV als bedoeld in de inleidende dagvaarding niet overlapt, is het hof van oordeel dat, gelet op hetgeen hiervoor is overwogen, niet is komen vast te staan dat [X.] onvoldoende in de gelegenheid is gesteld om het besluit tot ontzetting aan te vechten. Op de ledenvergadering van 21 april 2006 is het besluit tot ontzetting immers aan de orde geweest en op de ledenvergadering van 23 juli 2006 is gestemd over de ontzetting. [X.] voert aan dat hij een verweerschrift heeft geschreven en aan alle bestuursleden heeft gezonden, welk verweerschrift volgens hem ten onrechte niet op de vergadering van 23 juli 2006 aan de orde is gesteld. Niet gebleken is echter dat [X.] voor de vergadering van 23 juli 2006 een verweerschrift heeft ingediend. Er is ook geen verweerschrift in het geding gebracht. De vordering tot betaling van een bedrag aan schadevergoeding wordt dan ook afgewezen.

[X.] voert in de pleitnota nog aan dat hij schade heeft geleden als gevolg van onterechte beschuldigingen die door de schutterij c.s. zouden zijn geuit. Naar het oordeel van het hof valt dit onder vordering VI zoals weergeven in de inleidende dagvaarding. Het hoger beroep strekt zich niet uit tot deze vordering. Of [X.] schade heeft geleden als gevolg van al dan niet onterecht geuite beschuldigingen, staat in dit hoger beroep dan ook niet ter beoordeling van het hof.

Nu niet is komen vast te staan dat het besluit niet op rechtsgeldige wijze tot stand is gekomen en evenmin dat de stemming in de algemene ledenvergadering van 23 juli 2006 niet rechtsgeldig is geschied, is er naar het oordeel van het hof ook overigens geen grond om het besluit in strijd te achten met de redelijkheid en billijkheid als bedoeld in artikel 2:8 BW.

Uit hetgeen hiervoor is overwogen, volgt dat het besluit tot ontzetting van [X.] rechtskracht heeft tussen partijen. Het hof is dan ook van oordeel dat de rechtbank de vordering tot toewijzing van een verklaring voor recht dat [X.] lid is van de schutterij terecht heeft afgewezen. De grieven 1 tot en met 3 falen.

Ten aanzien van de grieven 4 tot en met 6 overweegt het hof als volgt.

Het hof is met de rechtbank van oordeel dat, nu [X.] geldig is ontzet uit het lidmaatschap van de schutterij, hij geen bestuurslid meer kan zijn. Vast staat immers dat alleen de voorzitter geen lid van de schutterij hoeft te zijn, de overige bestuursleden wel. Nu hij geen bestuurslid meer is, is de uitschrijving uit de Kamer van Koophandel naar het oordeel van het hof niet onrechtmatig. Juist is dat [X.] op het moment van de uitschrijving nog lid was van de schutterij, zodat hij als bestuurslid, niet zijnde penningmeester, ingeschreven had kunnen blijven in het register. Nu hij echter zelf heeft verzocht om te worden uitgeschreven als penningmeester, hij op 16 maart 2006 is geschorst als penningmeester en uit het voorgaande volgt dat het daarop volgende besluit tot ontzetting uit het lidmaatschap rechtskracht heeft tussen partijen, heeft de schutterij c.s. naar het oordeel van het hof niet onrechtmatig gehandeld door [X.] te laten uitschrijven. De rechtbank heeft de vordering tot toewijzing van een verklaring voor recht dat [X.] bestuurslid is van de schutterij en de vordering tot inschrijving van [X.] in het register van de Kamer van Koophandel dan ook terecht afgewezen. Gelet hierop komt het hof niet toe aan de in grief 6 bedoelde vermeerdering van eis.

De grieven 4, 5 en 6 falen eveneens. Grief 7 is hiervoor onder 4.1.1 reeds behandeld en kan niet tot een ander oordeel leiden.

Aan behandeling van het incidenteel appel wordt niet toegekomen, nu dit voorwaardelijk is ingesteld, te weten enkel voor zover één van de grieven in principaal appel mocht slagen.

Het vonnis van de rechtbank wordt bekrachtigd.

[X.] wordt, als de in hoger beroep in het ongelijk gestelde partij, veroordeeld in de kosten van het geding in hoger beroep als na te melden. Nu de voorwaarde waaronder het incidenteel appel is ingesteld niet is vervuld, is er geen plaats voor een kostenveroordeling in incidenteel appel. Geen van partijen wordt derhalve in de proceskosten van het voorwaardelijk incidenteel appel veroordeeld.