Rechtsgevolgen van toetsing van wetgeving (SteR nr. 1) 2010/III.5.5:III.5.5 Conclusie

Rechtsgevolgen van toetsing van wetgeving (SteR nr. 1) 2010/III.5.5

III.5.5 Conclusie

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

De juridische status van een onrechtmatig voorschrift verschilt in de Verenigde Staten, Duitsland en Nederland. Als de wet daarover zwijgt, geldt in de Verenigde Staten en in Nederland dat zo’n voorschrift slechts niet kan worden toegepast. Als het ophoudt onrechtmatig te zijn, herleeft het.1 In Duitsland daarentegen worden zulke voorschriften geacht van rechtswege nietig te zijn. Zij kunnen niet herleven.

In de Verenigde Staten en in Nederland wordt de juridische status van onrechtmatige voorschriften verklaard met een beroep op de trias. De vernietiging van een wettelijk voorschrift is in die opvatting een wetgevende taak: materieel kan vernietiging met de intrekking van zo’n voorschrift op één lijn worden gelijkgesteld.

Duitse auteurs plaatsen het nietig verklaren van onrechtmatige voorschriften door de rechter doorgaans buiten de trias. In de Duitse rechtsleer geldt van oudsher de regel dat onrechtmatige voorschriften nietig zijn. De rechter stelt die nietigheid slechts vast. Het Bundesverfassungsgerichtsgesetz sluit bij die opvatting aan.2 Omdat de nietigheid van rechtswege intreedt, is de trias bij die vaststelling niet in het geding.

In de Verenigde Staten lijkt de wetgever de rechter ook niet bij wet de bevoegdheid te mogen opdragen om wettelijke voorschriften te vernietigen. Het Hooggerechtshof van West-Virginia, een deelstaat van de Verenigde Staten, heeft een wettelijke bepaling die zo’n uitspraakbevoegdheid toch aan de rechter toekende, onverbindend verklaard wegens strijd met de trias.

In Nederland zijn er ook auteurs die menen, dat de wetgever de rechter niet de bevoegdheid mag opdragen om onrechtmatige wettelijke voorschriften te vernietigen. De wetgever zelf denkt daar anders over. Zo kenden sommige wetten de bestuursrechter de bevoegdheid toe om algemeen verbindende voorschriften te vernietigen. Andere wetten bepalen, dat sommige voorschriften van rechtswege vervallen als zij in strijd komen met een hogere norm. De rechter kan dat ‘vervallen’ vaststellen. Net als in Duitsland roepen zulke rechterlijke vaststellingen geen trias-bezwaren op.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.