10.4.1 Inleiding

Met betrekking tot de gedwongen bewijsgaring bij de verdachte en het (latere) bewijsgebruik tegen hem, kunnen verschillende waarborgen spelen die een beperking van het recht tegen gedwongen zelfbelasting in het strafproces compenseren. Welke dat zijn, wordt uiteindelijk bepaald door de nationale wetgeving, rechtspraak en praktijk. Het is ondoenlijk om deze uitputtend te noemen. Ik beperk mij tot enkele voorbeelden uit de Straatsburgse rechtspraak.

In de zaak O’Halloran en Francis wijst het EHRM op de omstandigheid dat de eigenaar van de auto waarmee een verkeersovertreding werd begaan en op wie een informatieplicht rustte, zichzelf kon disculperen wanneer hij niet kon weten wie de auto ten tijde van de overtreding bestuurde. De Engelse regeling behelsde geen strafaansprakelijkheid, terwijl het risico van onbetrouwbare verklaringen was te verwaarlozen.1 Nadien constateert het Hof in Lückhof en Spanner dat de in het geding zijnde Oostenrijkse voorschriften, de autoriteiten verplichten om informatie zo nodig te verifiëren en bezitters van een auto te vrijwaren van bestraffing, wanneer het niet verstrekken van informatie hen niet kan worden verweten.2 In Bykov wijst het Hof op het gebrek aan normering van de bewijsgaring in het Russische rechtssysteem. De mogelijkheid voor de klager om het bewijs onrechtmatig te (doen) verklaren in een gerechtelijke procedure, werd hierdoor ondermijnd. Zie ook Jalloh. Daarin wijst het Hof erop dat de Duitse strafwetgeving voorschrijft dat lichamelijk onderzoek in het kader van de bewijsgaring moet worden uitgevoerd door een arts in een ziekenhuis (en dan nog alleen als er geen risico is dat betrokkenes gezondheid hierdoor wordt aangetast).3