Faillissementspauliana, Insolvenzanfechtung & Transaction Avoidance in Insolvencies (R&P nr. InsR1) 2010/4.4.2:4.4.2 De positie bestuurder van de failliet bij paulianeuze handeling

Faillissementspauliana, Insolvenzanfechtung & Transaction Avoidance in Insolvencies (R&P nr. InsR1) 2010/4.4.2

4.4.2 De positie bestuurder van de failliet bij paulianeuze handeling

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

In de vorige paragraaf (§ 4.4.1) heb ik uiteengezet waarom het mijns inziens ongewenst is om de actio pauliana ten aanzien van onverplichte rechtshandelingen te zien als een lex specialis van de onrechtmatige daad voor zover het de betrokkenheid van de wederpartij betreft. De vraag kan uiteraard opkomen in hoeverre het aangaan van een paulianeuze rechtshandeling wel altijd een onrechtmatige daad van de bestuurder veronderstelt. Indien de curator de bestuurder wil aanspreken voor de benadeling van de gezamenlijke schuldeisers, dan zal hij ook tegen de bestuurder een zogenoemde Peeters q.q./Gatzen-vordering moeten instellen.

Ook hier heeft te gelden dat een bestuurder niet per se onrechtmatig handelt zodra komt vast te staan dat hij een paulianeuze handeling heeft verricht. De toets is of de bestuurder een voldoende ernstig verwijt gemaakt kan worden.1 De maatstaf van 'een voldoende ernstig verwijt' is ontleend aan de arresten Ontvanger/ Roelofsen 2 en het eerdere arrest New Holland Belgium/Oosterhof.3

In het arrest Ontvanger/Roelofsen oordeelde de Hoge Raad in het algemeen ten aanzien van de maatstaf voor aansprakelijkheid van de bestuurder jegens de individuele crediteuren, als volgt:

Wet gaat in een geval als het onderhavige om benadeling van een schuldeiser van een vennootschap door het onbetaald en onverhaalbaar blijven van diens vordering. Ter zake van deze benadeling zal naast de aansprakelijkheid van de vennootschap mogelijk ook, afhankelijk van de omstandigheden van het concrete geval, grond zijn voor aansprakelijkheid van degene die als bestuurder

(i) namens de vennootschap heeft gehandeld dan wel (h) heeft bewerkstelligd of toegelaten dat de vennootschap haar wettelijke of contractuele verplichtingen niet nakomt. In beide gevallen mag in het algemeen alleen dan worden aangenomen dat de bestuurder jegens de schuldeiser van de vennootschap onrechtmatig heeft gehandeld waar hem, mede gelet op zijn verplichting tot een behoorlijke taakuitoefening als bedoeld in art. 2:9BW, een voldoende ernstig verwijt kan worden gemaakt (vgl. HR 18 februari 2000, nr. C98/208, NI 2000, 295).,4

Zowel het arrest New Holland als het arrest Ontvanger/Roelofsen betreffen niet zuivere pauliana-gevallen en ook geen vorderingen van de curator ten behoeve van de gezamenlijke schuldeisers 5 De maatstaf als gehanteerd in deze arresten wordt ook toegepast in lagere rechtspraak voor het beoordelen van de aansprakelijkheid van bestuurders bij paulianeuze of pauliana-achtige handelingen.6

Bedacht dient te worden dat de bestuurder vermogensrechtelijk geheel geen partij is bij de paulianeuze rechtshandeling. De wederpartij heeft, anders dan de bestuurder, vaak zelf een voordeel gehad bij de transactie.7 In die zin ligt het ook niet voor de hand om een automatisme aan te nemen waarbij de bestuurder automatisch aansprakelijk is indien hij namens de vennootschap paulianeus heeft gehandeld. Separaat zal bezien moeten worden of de bestuurder een voldoende ernstig verwijt treft. Deze lijn waarbij de pauliana ziet op de rechtsverhouding tussen schuldenaar en wederpartij, en niet automatisch tot aansprakelijkheid van bestuurders leidt, wordt ook in het Duitse8 en het Engelse recht9 gevolgd.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.