5.5.2.1 Inleiding

In het Bielectric-arrest1 heeft het EHRM aanvaard dat uit art. 1 EP ook positieve verplichtingen kunnen voortvloeien. Er kan bij het EHRM worden geklaagd, indien de EVRM-lidstaat op grond van een dergelijke verplichting had moeten handelen, maar dat heeft nagelaten. In het Bielectric-arrest was echter geen positieve verplichting geschonden. Een dergelijke schending werd voor het eerst aangenomen in de Öneryildiz-arresten.2

In deze zaak werd zowel een schending van het recht op leven (art. 2 EVRM) als het recht van ongestoord genot van eigendom aangenomen door het EHRM. Het EHRM overwoog dat het voor een daadwerkelijke en effectieve uitoefening van de door art. 1 EP beschermde rechten niet volstaat dat de overheid het genot van eigendom niet verstoort, maar dat ook positieve maatregelen geboden kunnen zijn. In het bijzonder als er een direct verband is tussen de maatregelen die van de overheid mogen worden verwacht en het effectieve genot van zijn eigendommen.

In latere rechtspraak overweegt het EHRM veelal dat positieve verplichtingen een EVRM-lidstaat kunnen verplichten om de maatregelen te nemen die nodig zijn om het recht van ongestoord genot van eigendom te beschermen.3

In latere rechtspraak is tevens duidelijk gemaakt dat een dergelijke positieve verplichting ook kan zien op horizontale verhoudingen (zoals hierna ook zal blijken).4

Welke maatregelen eigenaren van de overheid mogen verwachten, is bij de huidige stand van de rechtspraak niet duidelijk. De thans beschikbare rechtspraak geeft weliswaar enig inzicht in de positieve verplichtingen onder art. 1 EP, maar ziet op specifieke situaties en leent zich ook overigens slechts beperkt voor veralgemenisering. Uit de rechtspraak van het EHRM blijkt dat eigenaren in ieder geval de in de volgende paragrafen besproken positieve maatregelen van de overheid kunnen verwachten.5