9.1 Inleiding

In hoofdstuk 6 is gebleken dat de toepassing groepsvrijstellingsregeling van artikel 2:403 BW in de praktijk tot diverse problemen leidt. De zelfstandige 403-vordering gaat niet met de hoofdvordering mee over en blijft achter bij de cedent.1 De positie van de pandhouder die een pandrecht heeft op de hoofdvordering maar niet op de 403-vordering is vanwege de zelfstandigheid van de 403-vordering onduidelijk.2 Bij het treffen van een schikking,3 het overeenkomen van een achterstelling4 en het toekennen van preferentie5 wordt het bestaan van de zelfstandige 403-vordering vaak vergeten. Doordat de 403-vordering een zelfstandig vorderingsrecht is, is het vraagstuk van verjaring van de 403-vordering complex.6 Het leggen van een effectief beslag in een 403-situatie is vanwege het bestaan van zelfstandige vorderingsrechten minder eenvoudig.7

Gezien de onduidelijkheden en de ongewenste gevolgen die de hoofdelijkheid en het daaraan gekoppelde bestaan van zelfstandige vorderingsrechten met zich brengen, zijn er in de rechtspraak en de literatuur verschillende alternatieve benaderingen aangedragen. Een sprekend voorbeeld van een alternatieve benadering is te vinden in een uitspraak van de Ondernemingskamer uit 2001. In de kwestie inzake ING/Akzo oordeelde de Ondernemingskamer dat de 403-aanspraak op een lijn kon worden gesteld met borgtocht.8 De Hoge Raad maakte echter korte metten met deze benadering en stelde dat de rechtsverhouding op basis van een 403-verklaring niet op één lijn kan worden gesteld met borgtocht.

Verschillende alternatieve benaderingen zijn denkbaar. Gedacht kan worden aan een benadering waarbij een 403-vordering wordt gekwalificeerd als een afhankelijk recht. Een andere alternatieve benadering is om het recht dat voortvloeit uit een 403-verklaring te kwalificeren als een wilsrecht. In dit hoofdstuk zullen een aantal alternatieve benaderingen worden behandeld.9