8.1 Inleiding

De regeling van de re-integratie van zieke werknemers is in Duitsland een hybride geheel. Eigenlijk kan niet van ‘de’ regeling van re-integratie worden gesproken, want de regelgeving is sterk versnipperd: het komt voor in SGB Boek I, V, VI, VII en IX. Een van de belangrijkste maatregelen staat in SGB V (Krankenversicherung): de verplichting voor geleidelijke werkhervatting van zieke werknemers (‘stufenweise Wiedereingliederung’). Een andere belangrijke regeling komt uit het SGB IX en betreft het zogeheten re-integratiemanagement (‘betriebliches Eingliederungsmanagement’) dat van toepassing is op elke werknemer.

Uit de bespreking van het ontslagrecht bij zieke werknemers is al gebleken dat een belangrijk deel van de re-integratieverplichtingen van een werkgever verscholen ligt in de ontslagbescherming bij ziekte. Tegelijk staan er in SGB IX behoorlijk veel bepalingen die zich richten op de werkgever in zijn verhouding met de werknemer, zodat het socialezekerheidsrecht en het arbeidsrecht naast elkaar staan en door elkaar lopen. Als eenwerkgever bijvoorbeeld een zieke werknemer wil ontslaan dan moet hij wel al de arbeidsplaats hebben aangepast en hebben gekeken naar passende andere interne mogelijkheden. Voor die aanpassing en interne herplaatsing kan de werkgever gebruik maken van de voorzieningen die SGB IX biedt.1

Ik zal eerst kort stilstaan bij een aantal hoofdlijnen uit de geschiedenis van re-integratie in Duitsland en de beginselen daarvan, waarna ik het positieve re-integratierecht bij arbeidsongeschiktheid zal bespreken.