Kamer voor het Notariaat Amsterdam, 03-12-2015, nr. 567806/NT 14-42 OJ, nr. 567807/NT 14-43 OJ

Aan welk van de in de klacht genoemde ‘Bestreden Initiatieven’ neemt de notaris deel?

Op welke wijze is de samenwerking vorm gegeven (bijvoorbeeld: samenwerkingsovereenkomst, vennootschapsrechtelijke relatie, zoals aandeelhouderschap, bestuurderschap)?

Wie heeft het initiatief genomen tot de samenwerkingsvorm? Wat is het doel van de samenwerking?

Wie heeft het initiatief genomen tot de toetreding van de notaris?

Wat is de reden voor de notaris om deel te nemen aan het betrokken initiatief?

Nemen aan de samenwerkingsvorm ook andere natuurlijk personen deel dan notarissen dan wel rechtspersonen waarin anderen dan notarissen (mede) invloed hebben als aandeelhouder of bestuurder. Zo ja, welke personen of rechtspersonen zijn dat? 7. Heeft een derde (rechts)persoon als gevolg van de samenwerking in het kader van het Bestreden Initiatief een belang als aandeelhouder of een positie als bestuurder in de praktijkvennootschap waarin de notaris het notariaat uitoefent?

Biedt de notaris in zijn praktijk zowel dienstverlening aan via een van de Bestreden Initiatieven als daarbuiten en zo ja, zijn er verschillen tussen deze beide vormen van dienstverlening?

Wie is verantwoordelijk voor de tekst van de standaard-akten die in het kader van het Bestreden Initiatief worden gebruikt.

Heeft de notaris mogelijkheden van de standaardakten af te wijken, zo ja zijn die mogelijkheden beperkt of onbeperkt?

Hoe is in het Bestreden Initiatief de verhouding tussen de organisator en de deelnemende notarissen: wie moet juridisch als de wederpartij van de cliënt worden beschouwd, de organisator van het Bestreden Initiatief of de notaris? Zijn er omstandigheden waardoor het publiek dit anders zou kunnen ervaren?

Aan wie betalen cliënten die deelnemen aan het betrokken Bestreden Initiatief, aan de organisator daarvan of rechtstreeks aan de notaris?

Verleent de organisator van het Bestreden Initiatief diensten aan de notaris, zo ja welke?

Welke vergoeding komt de organisator per transactie toe?

Maken de werkzaamheden voor de Bestreden Initiatieven administratief en/of organisatorisch en/of qua personele bezetting en/of locatie deel uit van de praktijk of zijn zij van de ‘gewone’ praktijk gescheiden?

Is van het publiek gezien sprake van één en dezelfde praktijk voor ‘gewone dienstverlening’ en voor dienstverlening in het kader van de Bestreden Initiatieven?

In welke opzichten wijken de werkzaamheden die de notaris verricht in het kader van de Bestreden Initiatief af van de werkzaamheden die hij verricht als hij een zelfde soort akte passeert in het kader van de normale praktijk?

Zijn er op grond van de genoemde verschillen omstandigheden die tot gevolg kunnen hebben dat de notariële dienstverlening in het kader van het Bestreden Initiatief niet voldoet aan de eisen die aan een notaris volgens art. 93 Wna gesteld worden? Zo ja, welke omstandigheden zijn dat en welke aspect van de dienstverlening loopt gevaar?

Zijn er overigens omstandigheden gebleken die voor de behandeling van de klachten relevant zijn?

Op de vragen 1 t/m 17 hebben de notarissen schriftelijk gereageerd (de antwoorden zijn als bijlagen bij het rapport gevoegd) en vervolgens hebben zij met de plaatsvervangend voorzitter deze antwoorden nader besproken. Voor zover relevant zullen de antwoorden en de rapportage hieronder worden besproken. De kamer merkt op dat een deel van de antwoorden van notaris 2 op zijn verzoek niet met klagers, notaris 1 of het publiek zijn gedeeld, zodat naast een vertrouwelijk rapport een niet-vertrouwelijk rapport is gemaakt, waarin bedrijfsgevoelige informatie over notaris 2 is weggelaten.

Ingevolge artikel 99 lid 1 Wna kan een ieder met enig redelijk belang een tuchtrechtelijke klacht tegen een notaris indienen. Ambtshalve — immers door de notarissen is de ontvankelijkheid niet betwist — overweegt de kamer, dat zij klagers ontvankelijk acht in hun klachten. Uitgegaan dient immers, bij de sinds 1 januari 2013 geldende huidige wetstekst, van een ruim belanghebbendenbegrip. Dat de klachten niet een of meer concrete gevallen betreffen en deze procedure in zoverre als proefprocedure moet worden aangemerkt, staat daaraan niet in de weg. De kamer blijft wat dat betreft bij hetgeen zij in rechtsoverweging 3.2.3 van haar uitspraak van 2 oktober 2014 inzake de HEMA notarisservice (ECLI:NL:TNORAMS:2014:34) heeft beslist ten aanzien van de ontvankelijkheid van een klacht met de strekking dat een notaris meewerkt aan een constructie die in zijn algemeenheid onvoldoende waarborgen bevat voor een werkwijze die voldoet aan de eisen die de Wna stelt. Dat de klacht in het onderhavige geval niet is ingediend door een instantie die uit haar aard of gezien haar taak geacht wordt belang te hebben bij de handhaving van beroepsnormen en —regels van het notariaat, zoals KNB of BFT, doet hieraan niet af. Behalve dat de hoogste notariële tuchtrechter blijkens zijn uitspraak van 4 februari 2014 (ECLI:NL:GHAMS:2014:274) uitgaat van een redelijk belang van een klagende collega bij een financiële klacht, zoals ook de onderhavige klachten zijn aan te merken, en ook overigens van een zeer ruim belanghebbendenbegrip voor wat betreft een tegen een collega klagende notaris, speelt in het onderhavige geval mee, dat klagers uitdrukkelijk hebben betoogd dat zij de tuchtrechter beschouwen als noodzakelijk ultimum remedium, juist omdat KNB en BFT, naar hun mening ten onrechte, niet in actie komen tegen de Bestreden Initiatieven (behoudens dan de KNB inzake het HEMA-initiatief).

Het voorgaande impliceert wel beperking in de beoordelingsruimte. Allereerst betreffen alle klachtonderdelen, zoals ook ter zitting toegelicht, in de kern de gevolgen van een uitdrukkelijk door de wetgever gemaakte keuze, dat de notaris sinds 1999 naast beoefenaar van een ambt ook ondernemer is die zijn beroep in vrije concurrentie met zijn vakgenoten uitoefent. Dat daarbij de grenzen die het tuchtrecht stelt kunnen worden overschreden, is niet uitgesloten, doch ook de tuchtrechter zal deze keuze van de wetgever als uitgangspunt hebben te respecteren. De kamer kan de algemene (toelichting op de) klacht van klagers dat hun beroepsgroep de gevolgen van deze keuze niet aankan omdat notarissen in het algemeen slechte ondernemers zijn gebleken, niet anders beschouwen dan als een oproep aan de wetgever, maar ziet geen ruimte om los van de omstandigheden van een concreet geval (van bedrijfsmatig handelen) vast te stellen of sprake is van een geval van onbehoorlijke beroepsuitoefening of anderszins overtreding van de hierna ook nader te noemen tuchtnorm van artikel 93 Wna. Daarbij dient in ogenschouw te worden genomen, dat het tuchtrecht tot doel heeft om in het algemeen belang een goede wijze van beroepsuitoefening te bevorderen (HR 10 januari 2003, NJ 2003, 537). Dat brengt mee dat het tuchtrecht primair aangrijpt op de inhoudelijke beroeps- c.q. praktijkuitoefening en niet in de eerste plaats op de wijze waarop de notaris als eigenaar van zijn onderneming deze drijft. Voor zover klagers menen dat sprake is van ongeoorloofde afspraken in het kader van het mededingingsrecht, doen zij er goed aan de Autoriteit Consument & Markt te benaderen, nu deze instantie in het bijzonder belast is met de handhaving van het mededingingsrecht en daartoe meer dan de kamer is toegerust.

De kamer merkt op dat waar klagers uitdrukkelijk het deelnemen van de notarissen aan de Bestreden Initiatieven aan de orde stellen en daarop het onderzoek gericht is geweest, geen ruimte bestaat uitspraak te doen over handelen of nalaten dat daarvan los staat, zoals klagers blijkens hun klachtonderdeel sub j. wensen.

Ingevolge artikel 93 lid 1 Wna zijn notarissen, toegevoegd notarissen en kandidaat-notarissen aan tuchtrechtspraak onderworpen ter zake van handelen of nalaten in strijd met hetzij enige bij of krachtens de Wna gegeven bepaling, hetzij met de zorg die zij als notaris, toegevoegd notaris of kandidaat-notaris behoren te betrachten ten opzichte van diegenen te wier behoeve zij optreden en ter zake van handelen dat een behoorlijk notaris, toegevoegd notaris of kandidaat-notaris niet betaamt. De kamer dient te beoordelen of de handelwijze van de notarissen een verwijtbare gedraging in de zin van voornoemd artikel oplevert.

De kamer zal hierna eerst de klacht tegen notaris 1 behandelen, die uitsluitend verbonden is aan de DELA notarisservice, en vervolgens ingaan op de klacht tegen notaris 2, aan de hand van de marktinitiatieven waaraan hij is (hetzij was) verbonden. Daarbij zullen aan de hand van de beschrijving van de initiatieven conclusies worden getrokken en zal slechts wanneer daartoe aanleiding bestaat specifieke terugkoppeling naar de hierboven sub 3 onder a. t/m j. opgesomde klachtonderdelen plaatsvinden.

Notaris 2 heeft in maart 2008 een overeenkomst met DGN gesloten die hij overigens niet integraal heeft kunnen terugvinden. Begin augustus 2015 heeft hij deze overeenkomst opgezegd.

DGN is marktleider van zoekmachines voor (onder meer) notariële diensten en verschaft op de internetsite ‘De Goedkoopstenotaris.nl’ (sinds 2000) inzage in de tarieven van aangesloten notarissen. Op de website van DGN is over De Goedkoopstenotaris.nl het volgende vermeld:

Op de site van De Goedkoopstenotaris.nl is vermeld:

Sinds enkele jaren is op de website ook een vergelijkingsmiddel toegevoegd: cliënten kunnen een aangesloten notaris ook beoordelen door middel van zogenoemde ‘reviews’.

De reden van notaris 2 voor het sluiten van de overeenkomst met DGN was om zijn notariskantoor bij zoveel mogelijk potentiële cliënten onder de aandacht te brengen door de vermelding van zijn tarief op de website van DGN. DGN verleent diensten tegen betaling (afhankelijk van het aantal opgevraagde offertes in één maand — de prijs per offerte daalt naarmate er meer offertes worden aangevraagd), te weten het opnemen van de tarieven van notarissen op de vergelijkingssite en het aanbieden van een ‘tool’, waarmee op eenvoudige wijze een aangevraagde offerte naar een potentiële klant kan worden gestuurd.

De werkzaamheden gegenereerd via DGN maakten onderdeel uit van de gewone praktijk van notaris 2. De reden dat notaris 2 de overeenkomst met DGN heeft opgezegd is (mede) gelegen in het feit dat notaris 2 niet tot de goedkoopste notarissen in zijn regio behoorde, waardoor het niet meer lucratief voor hem was door te gaan, gelet op de verhouding tussen het aantal aangevraagde offertes en het aantal zaken dat daaruit voortkwam.

De kamer is van oordeel dat notaris 2 door het sluiten van de overeenkomst met DGN geen tuchtrechtelijke norm heeft overschreden. De Goedkoopstenotaris.nl verleent zelf geen notariële diensten en wekt op de site ook niet de indruk dat te doen, zodat naar het oordeel van de kamer geen sprake is van verwarring bij de consument over de identiteit. De vermelding op de vergelijkingssite kan worden beschouwd als een reclame-uiting, waarvoor aan de hand van het aantal opgevraagde offertes (per maand) dient te worden betaald. De klacht, voor zover gericht op de (inmiddels opgezegde) overeenkomst met DGN wordt daarom ongegrond verklaard.

Nationale Notaris is een marktinitiatief van NNH, waaraan ongeveer 50 zelfstandige notariskantoren deelnemen (die naar buiten treden onder dezelfde naam: Nationale Notaris).

Op de internetsite van Nationale Notaris is onder meer het volgende vermeld:

Binnen Nationale Notaris zijn een drietal samenwerkingsvormen mogelijk: het aanlever- of instapmodel, het franchisemodel en het participatiemodel. Notaris 2 werkt — op initiatief van NNH — sinds 1 september 2013 samen op grond van het participatiemodel onder de naam: Nationale Notaris [naam plaats]. Dat houdt in dat NNH in de vennootschap waarbinnen de plaatselijke notaris zijn praktijk uitoefent 49% van de aandelen houdt en de plaatselijke notaris 51%. De plaatselijke notaris (in dit geval dus notaris 2) is statutair bestuurder van deze praktijkvennootschap.

De kamer stelt voorop dat haar oordeel alleen het participatiemodel betreft, aangezien notaris 2 volgens dit model deelneemt en alleen hierover gegevens zijn verstrekt. Volgens notaris 2 nemen ongeveer 8 notarissen in Nederland op basis van dit model deel aan het initiatief.

In de overeenkomst (voor een periode van vijf jaar aangegaan met stilzwijgende verlenging telkens voor vijf jaar behoudens opzegging) tussen notaris 2 en NNH is met betrekking tot de samenwerking onder meer het volgende bepaald: — NNH kan de notaris geen dwingende instructies geven omtrent de wijze van zijn ambtsuitoefening;

De Nationale Notaris heeft een ‘centraal backoffice’ in Utrecht. In dat kantoor zit een team van notarisklerken dat werkzaamheden verricht ten behoeve van de aangesloten notarissen (de lokale frontoffices), marketingdiensten, (organisatorische) kennisoverdracht en voorbereidende werkzaamheden in een notarieel dossier. Indien de aangesloten notaris van die diensten gebruik maakt, betaalt hij een vergoeding per door het backoffice behandeld dossier. Het backoffice (dat op dit moment slechts wordt ingezet voor vastgoed- gerelateerde transacties) maakt de akten rechtstreeks op in het eigen systeem van notaris 2 aan de hand van modellen, die zijn ontwikkeld door NNH en geaccordeerd door notaris 2. Notaris 2 heeft verklaard dat daarbij wel rekening wordt gehouden met zijn wensen omtrent hetgeen hij wel en niet in de akte wenst op te nemen. Door de werkzaamheden die het backoffice levert, hoeft notaris 2 naar zijn zeggen een medewerker minder in dienst te hebben.

De kamer is van oordeel dat het gebruikmaken van het backoffice op zich geen verwijtbare gedraging op grond van artikel 93 Wna oplevert, mits de notaris voldoende tijd uittrekt voor het ‘belehren’ van de cliënt. Bij gebrek aan een concrete casus gaat de kamer ervan uit dat daarvan sprake is. De plaatsvervangend voorzitter heeft in haar verslag aan de voorzitter bericht dat geheimhouding voldoende lijkt te zijn gewaarborgd in voormeld systeem, zodat de kamer eveneens daarvan uitgaat.

Klagers hebben gesteld dat de samenwerking van notaris 2 met NNH in strijd is met de Verordening IDS 2003. De kamer overweegt daarover het volgende. Volgens de toelichting op de Verordening IDS 2003 moeten aan alle vormen van samenwerking eisen worden gesteld, ter waarborging van de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de notaris (ingevolge artikel 17 lid 1 Wna) en diens positie als vertrouwenspersoon met de daaraan verbonden geheimhoudingsplicht (artikel 22 Wna). De herkenbaarheid van de functie van notaris dient gewaarborgd te zijn. De Verordening IDS 2003 regelt samenwerkingsvormen tussen notarissen en (uitsluitend) advocaten en fiscaal juristen of fiscaal economen in hun meest vergaande vorm, namelijk samenwerkingsverbanden waarin de deelnemers geheel of gedeeltelijk voor gezamenlijke rekening en risico praktijk uitoefenen of zeggenschap over bedrijfsvoering met elkaar delen.

Notaris 2 heeft daarom aangevoerd dat geen sprake is van een strijd met de Verordening IDS 2003, omdat NNH uitsluitend notariële diensten levert aan notarissen (en dus niet aan derden) en slechts als (minderheids)aandeelhouder in zijn notariskantoor participeert.

Klagers hebben ook de ‘Aanwijzingen voor de praktijkvennootschap 1996’ aangehaald, waarin onder meer is bepaald dat aandeelhouders in de praktijkvennootschap slechts notarissen kunnen zijn, alsmede vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid waarvan, direct dan wel indirect, notarissen aandeelhouder zijn. Notaris 2 heeft daartegen aangevoerd dat deze aanwijzingen niet meer van kracht zijn door invoering van de Verordening beroeps- en gedragsregels 2011, zodat er geen specifieke bepalingen gelden ten aanzien van de praktijkvennootschap, behalve dat artikel 17 lid 1 Wna voorschrijft dat de notaris zijn ambt in onafhankelijkheid dient uit te oefenen. De MvT II, 23*#160;706, nr 3, p. 24 schrijft bij de behandeling van het wetsvoorstel over artikel 17 lid 1 Wna:

‘Als de notaris bestuurder is van zijn notarispraktijkvennootschap en hij tevens daarin grootaandeelhouder is, is er geen sprake van een verband dat zijn onafhankelijkheid beïnvloedt. Hij heeft immers de volledige zeggenschap over die vennootschap.’

Volgens de notaris is zijn onafhankelijkheid daarom voldoende gewaarborgd door de aandelenverhouding in zijn praktijkvennootschap. De notaris voert tevens aan dat in dat kader overleg is gevoerd door NNH met het BFT en de KNB, welke laatste eveneens zou hebben ingestemd met het voeren van de naam ‘Nationale Notaris’.

De kamer overweegt als volgt. De positie van NNH als 49% aandeelhouder conflicteert met de bijzondere positie van de notaris, voortvloeiend uit de artikelen 17 leden 1 en 2 en 22 Wna. Immers, ingevolge artikel 2: 8 BW dienen aandeelhouders zich jegens elkander te gedragen naar hetgeen door redelijkheid en billijkheid wordt gevorderd. Het moge zo zijn dat NNH met de notaris is overeengekomen zijn onafhankelijkheid te respecteren, daartegenover staat dat NNH (ook) als (grote) minderheidsaandeelhouder vennootschapsrechtelijke rechten en belangen heeft die op grond van boek 2 BW gerespecteerd dienen te worden.

De kamer acht het aannemelijk dat de wetgever in de hiervoor aangehaalde MvT interdisciplinaire samenwerkingsverbanden voor ogen heeft gehad en niet de onderhavige situatie van de solitaire notaris die met een derde (niet-notaris en ook niet een vrije beroepsbeoefenaar) een samenwerking aangaat.

Dat er in de overeenkomst met NNH waarborgen zijn opgenomen over stemrecht acht de kamer onvoldoende, gelet op de wettelijke rechten verbonden aan een aandeelhouders-positie, zeker van deze omvang. Daarbij valt niet alleen te denken aan alle algemene bijzondere aandeelhoudersrechten, zoals de geschillenregeling en het recht van enquête, maar ook aan de omstandigheid dat de notaris aan een (zo grote) medeaandeelhouder (uiteindelijk) geen inzage in de volledige praktijk en alle daarbij behorende gegevens zal kunnen weigeren. Aldus is niet alleen de onafhankelijkheid in gevaar, maar staat ook de geheimhoudingsverplichting onder druk. Een en ander klemt te meer nu notaris 2 bij ongewijzigde voortzetting van de overeenkomst met NNH bij opzegging daarvan een aanzienlijke schadeloosstelling dient te betalen alvorens hij weer 100 % aandeelhouder van zijn eigen praktijkvennootschap kan worden.

Notaris 2 heeft als verweer aangevoerd dat zijn samenwerking met NNH in de praktijkvennootschap geoorloofd is, aangezien de Wna noch nadere regelgeving daaraan voorwaarden stelt. Artikel 17 Vbg 2011 is weliswaar gereserveerd voor ‘de praktijkvennootschap’, maar tot een uitwerking is het nog niet gekomen. De ledenraad van de KNB heeft daarover in de toelichting vermeld dat in de Wna en de Vbg niet expliciet rekening is gehouden met de mogelijkheid dat de notaris zijn praktijk uitoefent met behulp van een besloten vennootschap, zodat niet geheel duidelijk is welke bepalingen uit de Wna en Vbg al dan niet op de praktijkvennootschap van toepassing zijn. Daarom moeten er voorschriften worden opgesteld met voorwaarden waaraan praktijkvennootschappen zouden moeten voldoen, aldus de KNB.

Het feit dat de Wna geen bepalingen kent met betrekking tot de praktijkvennootschap en tot nog toe een equivalent van de Aanwijzingen voor de praktijkvennootschap, gegeven door de KNB, ontbreekt, betekent naar het oordeel van de kamer nog niet dat bij gebrek aan nadere regelgeving de samenwerking tussen NNH en de notaris (zoals vormgegeven door hun overeenkomst) dus is toegestaan, zoals notaris 2 heeft aangevoerd.

Met klagers is de kamer van oordeel dat de vennootschapsrechtelijke rechten van NNH de onafhankelijkheid en de zeggenschap van de notaris zodanig onder druk zetten dat sprake is van schending van de norm in artikel 17 leden 1 en 2 Wna gegeven.

Ter illustratie merkt de kamer op, dat in het concept van 23 september 2015 voor de voorgenomen nieuwe IDS-verordening, de Verordening interdisciplinaire samenwerking 2015 zoals deze door in oktober 2015 door de KNB aan de leden is verstuurd en op de agenda heeft gestaan van de ledenraad van 3 februari 2016 een bepaling is opgenomen (artikel 3) die uitdrukkelijk verbiedt dat aandelen in een praktijkvennootschap in handen zijn van anderen dan notarissen en beoefenaren van een toegestaan beroep, terwijl uit de toelichting blijkt dat dit ook zal gelden voor de solitaire notaris; ‘In het eerste lid wordt gesproken over de praktijkrechtspersoon, dit betekent dat de bepalingen uit dit artikel van overeenkomstige toepassing zijn op notarissen die alleen of samen met ander notarissen, zoals bedoeld in artikel 16 van de Verordening beroeps- en gedragsregels, in een praktijkrechtspersoon hun praktijk uitoefenen’. Dat het op het eerste gezicht een vreemde plaats lijkt om een zo algemeen geldend verbod in een verordening die slechts de samenwerking met andere vrije beroepen regelt op te nemen, alsook dat deze verordening nog niet in werking is getreden, kan verder in het midden blijven, nu de kamer het aandeelhouderschap waarvan hier sprake is rechtstreeks in strijd acht met de wet, in het bijzonder het bepaalde in artikel 17 lid 1 (eerste deel), lid 2 (tweede gedeelte) en artikel 22 Wna.

Ook in de overeenkomst met NNH ziet de kamer op enkele punten aanleiding om te oordelen dat deze de onafhankelijkheid en de zeggenschap van de notaris te veel beperken, zoals het gezamenlijk opstellen van de jaarbegroting, de verplichting dat 90 % van de particuliere vastgoedakten in het backoffice van NNH moet worden voorbereid tegen betaling van vaststaande tarieven die ten laste van het resultaat komen (waarin NNH dan vervolgens na uitkering van het gegarandeerde winstaandeel c.q. de managementfee in eerste instantie voor bijna de helft deelt), al dan niet in combinatie met de bevoegdheid van NNH om voor deze transacties maximumtarieven voor te schrijven en de opgenomen territoriale beperkingen voor de notaris.

De kamer komt dan ook voor wat betreft de samenwerking in de praktijkvennootschap van notaris 2 met NNH op grond van het participatiemodel tot het oordeel dat de klacht gegrond dient te worden verklaard. Deze samenwerking zou, indien zij zou worden voortgezet, naar het oordeel van de kamer de maatregel van ontzetting uit het ambt kunnen rechtvaardigen, aangezien deze in strijd is met de kern van het ambt als notaris, te weten het uitoefenen van het ambt in onafhankelijkheid.

De kamer zal echter niet aanstonds tot het opleggen van een dergelijke maatregel overgaan en notaris 2 in de gelegenheid te stellen om binnen een termijn van drie maanden na deze uitspraak tot ontvlechting van de samenwerking in de huidige vorm te komen, alvorens tot het nemen van voornoemde maatregel over te gaan. De reden voor het geven van deze termijn is gelegen in het feit dat notaris 2 door klagers uit een aantal notarissen is uitgekozen om duidelijkheid te verkrijgen over de vraag of een dergelijke samenwerking al dan niet strijd oplevert met de Wna, zodat directe ontzetting ten opzichte van de andere notarissen met een zelfde samenwerkingsvorm met het marktinitiatief van NNH tot willekeur zou leiden. Voor de goede orde merkt de kamer op dat zij niet, zoals klagers dat wellicht zouden wensen, aan alle notarissen, waaronder notaris 2, kan verbieden om aan het initiatief mee te werken.

De kamer zal daarom ten aanzien van notaris 2 thans volstaan met het (bij dictum) gegrond verklaren van de klacht voor zover deze de samenwerking met NNH c.q. het in de onderhavige vorm deelnemen aan het initiatief Nationale Notarisservice betreft en ongegrondverklaring voor het overige (en in zoverre is deze beslissing, net als ten aanzien van notaris 1, een eindbeslissing).

Na ontvangst van de door notaris 2 tijdig in te sturen rapportage (met kopie aan klagers) en behoudens eventueel hoger beroep, zal de kamer bezien of alsnog een maatregel dient te worden opgelegd. Daartoe zal geen aanleiding bestaan, indien de samenwerking in de huidige vorm dan volledig is beëindigd.

Indien deze in aangepaste vorm wordt voortgezet, dient opnieuw te worden beoordeeld of deze de tuchtrechtelijke toets kan doorstaan. In dat geval is de kamer voornemens partijen daarover nader te horen. Partijen kunnen in dat geval suggesties voor de verdere behandeling doen. Kan de samenwerking in aangepaste vorm de tuchtrechtelijke toets niet doorstaan, dan zal alsnog een maatregel kunnen worden uitgesproken waarin dan mede kan worden verdisconteerd dat notaris 2 ook geruime tijd volgens het huidige model aan het initiatief heeft deelgenomen.

De Nationale Notaris is ‘preferred supplier’ voor de Hypotheker via Jazeker Notarisservice. De Hypotheker slaat informatie van cliënten in digitale vorm op en communiceert deze via het HDN-systeem (Hypotheken Data Netwerk) naar het backoffice van de Nationale Notaris, waar de intake plaatsvindt. In dit HDN-systeem vindt een beveiligde uitwisseling van gegevens plaats tussen adviseurs en geldverstrekkers. Door deze service betalen de cliënten van De Hypotheker een lager tarief voor de hypotheek- en leveringsakten. Op de website van de Hypotheker is over de Jazeker Notarisservice onder meer het volgende vermeld:

De behandelaar in het backoffice van de Nationale Notaris verricht alle feitelijke werkzaamheden aan het dossier tot vlak voor het moment van passeren en houdt de notaris op de hoogte van de ontwikkelingen en de vorderingen in het dossier. Enige dagen voor de passeerdatum staat het dossier in het eigen systeem van de notaris klaar, zodat hij de akte(n) op inhoud en juridische kwaliteit kan controleren. Op de dag van passeren draait een medewerker van het notariskantoor de akte(n) uit, verricht de herrecherches en alle overige handelingen die nodig zijn om over te gaan tot het passeren van de akte(n).

De notaris stuurt de cliënt vervolgens een nota voor de notariële werkzaamheden en overige kosten. NNH stuurt de notaris een rekening voor de gemaakte kosten voor het uitvoeren van de hiervoor genoemde werkzaamheden.

De kamer verwijst voor haar oordeel naar hetgeen zij heeft overwogen met betrekking tot de Nationale Notaris. De samenwerking van notaris 2 met de Jazeker Notarisservice is afgeleid van zijn samenwerking met NNH, die met De Hypotheker afspraken heeft gemaakt over dienstverlening door de Nationale Notaris aan diens cliënten. Een bijkomend bezwaar van de Jazeker Hypotheekservice is wel, dat de cliënten- en overige gegevens door De Hypotheker rechtstreeks bij het backoffice van NNH worden aangeleverd, zodat de door notaris 2 ten aanzien van NNH ingeroepen waarborg, dat de akten in zijn eigen systeem worden gemaakt en de gegevens voor NNH verder niet zichtbaar zijn, hier niet geldt. Desondanks kan de kamer de klacht terzake van het deelnemen aan de Jazeker Notarisservice niet als zelfstandig klachtonderdeel opvatten nu het in feite geen samenwerking tussen notaris 2 en De Hypotheker betreft, maar van De Hypotheker met NNH.

Jazeker Notarisservice pretendeert op haar site overigens niet zelf notariële diensten te leveren, zodat van verwarring voor de consument over de identiteit naar het oordeel van de kamer geen sprake is.