8.2.2.2 Buitenlandse deelnemingen (voorkoming dubbele belasting)

De rechtsgrondslag van de deelnemingsvrijstelling bij buitenlandse deelnemingen moet meer vanuit het internationale belastingrecht worden bekeken.1 De toepassing van het ne-bis-in-idem beginsel in internationaal verband bewerkstelligt dat de belastingdruk op de winst van een buitenlandse dochtermaatschappij slechts wordt bepaald door de belastingdruk van het land waar de dochtermaatschappij is gevestigd. De meest voorkomende methoden die landen hanteren om economisch dubbele belasting2 te voorkomen zijn de verrekeningsmethode of de vrijstellingsmethode.

Bij een verrekeningsmethode wordt uitgegaan van kapitaalexportneutraliteit. Dit betekent dat de winst van een in het buitenland gevestigde dochter bij uitkering ten volle wordt belast in het land waar de moedermaatschappij is gevestigd. De moedermaatschappij kan de in het buitenland geheven belasting bij de dochter in mindering brengen (verrekenen) op (met) de door haar - over het wereldinkomen - verschuldigde belasting.

Bij een vrijstellingsmethode – zoals die door Nederland (van oudsher) wordt toegepast - wordt uitgegaan van kapitaalimportneutraliteit. Dit betekent dat de winst wordt vrijgesteld en dat de belastingdruk van de al eerder geheven vennootschapsbelasting bepalend is. Nederland streeft er al vanaf het begin van de 19e eeuw naar om een buitenlandse deelneming zo veel mogelijk gelijk te behandelen als een buitenlandse vaste inrichting, ondanks het verschil in juridische status.3 In zowel de situatie dat een lichaam een vaste inrichting heeft of een deelneming is het eindresultaat dat slechts eenmaal belasting wordt geheven (in de bronstaat).