Rb. Breda, 25-11-2009, nr. 02/811041-08 [P]

De officier van justitie acht wettig en overtuigend bewezen dat verdachte, uitgezonderd het vierde gedachtestreepje (de kosten van de reis naar Amerika in juli 2004), alle tenlastegelegde gelden die hij uit hoofde van zijn dienstbetrekking onder zich had, heeft verduisterd. Hij baseert zich daarbij op het navolgende:

De verdediging is van mening dat de rechtbank niet tot een bewezenverklaring kan komen. Zij wijst daarbij op het navolgende:

Alle geldhandelingen van de directeur (verdachte), waaronder de creditcardbetalingen werden achteraf periodiek gecontroleerd door een externe accountant. Nimmer zijn er bescheiden achtergehouden en in de vijf jaar dat verdachte directeur was, is hem nooit gevraagd naar zijn declaratiegedrag. Zijn declaraties zijn achteraf steeds gecontroleerd en goedgekeurd.

Van verdachte werd verwacht dat hij 365 dagen per jaar beschikbaar was voor de onderneming, dus ook tijdens zijn vakanties. Alle reizen die hij maakte hadden een zakelijk karakter en verdachte had de vrijheid bepaalde kosten als zakelijke kosten te declareren.

Het kan verdachte dus niet verweten worden dat hij zich gelden van zijn werkgeefster wederrechtelijk heeft toegeëigend. Nu dit element ontbreekt heeft verdachte zich niet schuldig gemaakt aan de primair tenlastegelegde verduistering in dienstbetrekking en evenmin aan de subsidiair tenlastegelegde diefstal.

Op grond daarvan heeft de raadsvrouw een integrale vrijspraak bepleit.

[getuige 1] heeft verklaard dat aan verdachte als directeur van [naam BV] B.V., later overgegaan in ![nieuwe naam BV] B.V., twee creditcards beschikbaar waren gesteld van American Express en de Rabobank.

Verdachte had met die creditcards tijdens buitenlandse reizen uitgaven gedaan. Deze uitgaven waren in de boeken als zakelijke kosten verwerkt en zijn niet door verdachte terugbetaald. ![nieuwe naam BV] beschouwt deze posten als niet-zakelijk.

Verdachte stelt dat hem geen verwijt kan worden gemaakt, omdat hij als volledig bevoegd directeur gerechtigd was om over de gelden van de vennootschap te beschikken en dat wanneer achteraf blijkt dat hij in dat kader ten onrechte gelden ten behoeve van zichzelf heeft aangewend, dat zijn oplossing vindt in een afrekening in het kader van zijn werkverhouding. Deze stelling vindt in zijn algemeenheid geen steun in het recht.

Ook een directeur die, zoals verdachte, volledig bevoegd is, dient zich te houden aan wat in het kader van een normale uitoefening van degelijke functies gebruikelijk is en als een redelijke taakuitoefening moet worden beschouwd. Handelingen waarvan bij voorbaat vaststaat dat die daartoe niet behoren, kunnen tot strafrechtelijke aansprakelijkheid leiden.

Binnen het bedrijf bestonden geen afspraken op grond waarvan verdachte ervan uit mocht gaan dat ter zake van reizen die mede een privé karakter droegen, het was toegestaan om alle kosten te boeken ten laste van het bedrijf en die in een eindafrekening te betrekken. Verdachte had zich er dan ook van bewust moeten zijn dat ter zake van dergelijke uitgaven beperkingen aan zijn handelingsbevoegdheid bestonden. Blijkens een door hem zelf opgesteld memo was verdachte zich daarvan ook bewust. In dat memo geeft verdachte immers zelf als richtlijn weer dat, indien er sprake is van privé uitgaven, deze door de betrokkene voor eigen rekening moesten worden genomen.

Bij de door verdachte ondernomen reizen bestaat geschil over de navolgende kwesties:

De huurauto:

Met betrekking tot de huur van de auto heeft de rechtbank vastgesteld dat het verdachte vrij stond een auto te huren tijdens zakelijke reizen. Nergens blijkt uit dat de vennootschap hem enige restrictie in het soort auto of de hoogte van de huurprijs heeft opgelegd. Verdachte huurde een auto, althans deze werd voor hem gehuurd, en steeds werden de totale kosten ten laste van de vennootschap gebracht en betaald.

In geschil is de auto welke verdachte huurde tijdens een reis naar de Verenigde Staten in juli en augustus 2005, een Hummer H2. De officier van justitie meent dat verdachte, door zo'n extreem dure auto te huren, had moeten beseffen dat de vennootschap daarmee niet akkoord zou gaan.

Nu echter de vennootschap verdachte nimmer heeft aangesproken op een mogelijke bovengrens bij de huurprijs van buitenlandse auto's kan verdachte niet verweten worden dat hij, door een dergelijke auto te huren, bewust de vennootschap heeft willen benadelen.

Het meereizen van echtgenote en twee kinderen:

Verdachte meent dat bij zaken die zowel een zakelijk als een privé karakter hadden, het hem vrij stond zijn echtgenote mee te nemen. Haar aanwezigheid had ook een zakelijk belang, aldus verdachte.

Het is de rechtbank niet gebleken dat de vennootschap met dat standpunt niet akkoord ging. Sterker nog, bij de laatste controle door de voorzitter van de Raad van Commissarissen van de creditcardafschrijvingen heeft deze bij de gedeclareerde reis naar Australië (het vijfde gedachtestreepje) de kosten van het vliegticket ten behoeve van de vrouw van verdachte geparafeerd met de aantekening: m.b.t. reis echtgenote in vervolg vooraf afstemming voorzitter RvC Hieruit mocht verdachte begrijpen dat haar meereizen een zakelijk belang kon hebben en daarom door de vennootschap kon worden toegestaan. Onder deze omstandigheden kan verdachte niet worden verweten dat hij bewust de vennootschap heeft willen benadelen.

Dat laatste geldt niet voor het meereizen van de kinderen van verdachte. Zijn standpunt dat hij ook tijdens privé-vakanties beschikbaar was voor de vennootschap, is onvoldoende om deze kosten een zakelijk karakter te geven. Verdachte had moeten begrijpen dat in ieder geval het reizen van zijn kinderen niet als een zakelijke aftrekpost kon worden beschouwd. Het ten laste van de vennootschap brengen van dergelijke kosten is zo ongebruikelijk dat, door dat wel te doen, verdachte naar het oordeel van de rechtbank bewust de vennootschap heeft benadeeld.

Op grond van vorenstaande moet geoordeeld worden dat de kosten verbonden aan de reizen en het verblijf van de kinderen, voor zover die tot extra kosten voor de vennootschap hebben geleid, door verdachte niet ten laste van de vennootschap hadden mogen worden gebracht.

Reizen met een volledig privé karakter.

Dat verdachte zich, al of niet vrijwillig, ook tijdens zijn vakanties bezig hield met zakelijke beslommeringen maakt nog niet dat hij, zonder vooroverleg, privé-kosten mocht beschouwen als zakelijke kosten en ten laste van de vennootschap had mogen brengen. Ook hier geldt dat het dermate ongebruikelijk is dergelijke kosten ten laste van de vennootschap te brengen, dat verdachte daardoor bewust de vennootschap heeft benadeeld.

Zowel in de primaire als in de subsidiaire variant behelst de tenlastelegging een aantal gedachtestreepjes waarin de verweten gedragingen nader zijn uitgeschreven. De rechtbank zal hierna, met inachtneming van vorenoverwogene, per gedachtestreepje het voorhanden zijnde bewijs, naast de hiervoor reeds aangehaalde voetnoten, beoordelen.

De rechtbank acht wettig en overtuigend bewezen dat verdachte

in de periode van 1 juli 2002 tot en met 7 juli 2006 te Oosterhout en/of in Nederland, en in Canada en/of in de Verenigde Staten van Amerika en in Australië opzettelijk girale tegoeden, (tot een totaal van euro 27.725,58) te weten:

die toebehoorden aan [naam BV] B.V. en/of ![nieuwe naam BV] B.V., en welke tegoeden verdachte uit hoofde van zijn persoonlijke dienstbetrekking van directeur van die vennootschap onder zich had, telkens wederrechtelijk zich heeft toegeëigend.

De rechtbank acht niet bewezen hetgeen meer of anders is ten laste gelegd. Verdachte zal daarvan worden vrijgesproken.

De officier van justitie vordert op grond van hetgeen hij bewezen acht aan verdachte op te leggen een werkstraf van 240 uur en daarnaast een voorwaardelijke gevangenisstraf van 4 maanden, proeftijd 2 jaar.

De raadsvrouw heeft gewezen op de schade die verdachte al heeft geleden en nog zal leiden door deze zaak. Zij heeft voorts gewezen op het feit dat uit de civiele procedure is gebleken dat ![nieuwe naam BV] weliswaar enige schade heeft geleden, maar dat de schade die verdachte heeft geleden vele malen groter is geweest.

De raadsvrouw bepleit, zo verdachte al niet integraal wordt vrijgesproken, een schuldigverklaring zonder toepassing van straf.

Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan verduistering in dienstbetrekking door zijn werkgeefster [naam BV] later ![nieuwe naam BV], ruim € 27.000,-- aan kosten te laten betalen die hij tijdens buitenlandse reizen aan privédoeleinden uitgaf.

Door aldus te handelen heeft verdachte misbruik gemaakt van de vrijheid die zijn werkgeefster hem verleende en het daaruit blijkende vertrouwen dat men in hem had.

Dit steekt naar het oordeel van de rechtbank temeer nu het hier, al meent verdachte dat zijn werkzaamheden gerelateerd zouden moeten worden aan hetgeen in het vrije bedrijfsleven gebruikelijk is, uiteindelijk om gemeenschapsgelden ging en dan met name subsidies ten behoeve van de sociale werkvoorziening.

De rechtbank acht dit des te kwalijker, omdat verdachte ook op de zitting nog niet inzag dat hij hierdoor de integriteit van zijn beroepsgroep in diskrediet heeft gebracht. Dit baart, met name nu verdachte jarenlang geen open kaart heeft gespeeld en ook nu nog zolang mogelijk om de hete brij heen draaide in plaats van zijn foutief declaratiegedrag meteen toe te geven, de rechtbank zorgen voor de toekomst.

In het voordeel van verdachte weegt de rechtbank mee dat hij een nagenoeg blanco strafblad heeft. Tevens mag een rol spelen dat verdachte veelvuldig negatief in de publiciteit is verschenen, terwijl uiteindelijk in strafrechtelijke zin maar een fractie van de beschuldigingen in de media tot een veroordeling leidt.

De rechtbank gaat er van uit dat verdachte met name hierdoor in de toekomst zich wel tweemaal zal bedenken voor hij weer tot dergelijk declaratiegedrag besluit. Om die reden acht de rechtbank het recidivegevaar niet zodanig groot, dat als stok achter de deur een voorwaardelijke gevangenisstraf moet worden opgelegd.

Verdachte heeft echter wel een aanzienlijk bedrag van zijn werkgeefster verduisterd. Een werkstraf is op een dergelijk feit een passende sanctie. Nu de rechtbank tot een lager bedrag aan verduisterd geld komt dan de officier van justitie acht zij, mede in aanmerking genomen de hoogte van straffen die in vergelijkbare gevallen worden opgelegd, een werkstraf van 180 uur de juiste strafrechtelijke afdoening.