Rb. Amsterdam, 18-03-2013, nr. 13/845000-11 (Promis)

ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens op het adres [adres], [postcode] [plaats].

Dit vonnis is op tegenspraak gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de te-rechtzitting van 20 en 21 februari 2013. Het onderzoek is formeel op 11 maart 2013 ge-sloten.

De rechtbank heeft kennisgenomen van de vordering van de officieren van justitie mr. F. Heus en J. Mooijen en van de gemachtigde raadsman van verdachte, mr. E.M. Steller, naar voren heeft gebracht.

De rechtbank heeft voorts kennisgenomen van de vordering van de benadeelde partij [persoon 1] en van wat zijn advocaat, mr. A. Koopsen, ter toelichting naar voren heeft gebracht.

Aan verdachte is na wijziging van de tenlastelegging – kort samengevat – ten laste gelegd dat hij zich samen met anderen heeft schuldig gemaakt aan,

De integrale tekst van de gewijzigde tenlastelegging is opgenomen in bijlage I die aan dit vonnis is gehecht en geldt als hier ingevoegd.

De dagvaarding is geldig, deze rechtbank is bevoegd tot kennisneming van de ten laste gelegde feiten en de officier van justitie is ontvankelijk. Er zijn geen redenen voor schorsing van de vervolging.

Inleiding

Het gaat in deze zaak om [persoon 1], een kok uit [plaats], en vijf verdachten: [persoon 2], [persoon 3] en [verdachte] uit [plaats] en [persoon 4] en [persoon 5] uit [plaats]. [persoon 1] is op uitnodiging van [persoon 2] eind 2007 naar Nederland gekomen om hier in een restaurant te gaan werken. Tot medio 2008 heeft hij in Arnhem gewerkt. Vervolgens is hij naar Amsterdam gegaan om daar in een restaurant te gaan werken. Op 15 september 2009 is hij weggelopen bij het restaurant waar hij toen werkte. Ten slotte heeft hij tegen voornoemde verdachten aangifte gedaan van mensenhandel (artikel 273f van het Wetboek van Strafrecht). De vraag in deze zaak is of verdachte al dan niet in vereniging met een ander of anderen [persoon 1] in een uitbuitingssituatie heeft gebracht en/of hem heeft uitgebuit en voordeel heeft getrokken van die uitbuiting.

Het standpunt van het Openbaar Ministerie

De officieren van justitie hebben – overeenkomstig het schriftelijk requisitoir –gerekwireerd tot bewezenverklaring van het onder 1 en 2 primair ten laste gelegde met uitzondering van het werven van [persoon 1].

Het standpunt van de verdediging

De raadsman heeft – overeenkomstig zijn pleitaantekeningen – vrijspraak bepleit van al-les wat aan verdachte is ten laste gelegd.

Het oordeel van de rechtbank

Ten aanzien van de verklaringen van [persoon 1]

Deze zaak staat of valt met de aangifte van mensenhandel van [persoon 1] en diens (aanvullende) verklaringen. [persoon 1] is naar aanleiding van zijn aangifte een aantal maal aanvullend gehoord. Ten slotte is hij in aanwezigheid van de verdediging driemaal door de rechter-commissaris als getuige gehoord. De diverse verklaringen van [persoon 1] zijn op onderdelen niet consistent, maar hetzelfde geldt voor de verklaringen van een aantal andere betrokkenen in deze zaak. De verklaringen van [persoon 1] kunnen echter voor het bewijs worden gebruikt, voor zover zij worden ondersteund door andere en andersoortige bewijsmiddelen. De rechtbank zal onderdelen van de verklaringen van [persoon 1] alleen voor het bewijs gebruiken waar die onderdelen van zijn verklaringen niet worden weersproken en/of worden bevestigd en/of ondersteund door (objectieve) andere bewijsmiddelen dan wel er geen reden is te twijfelen aan zijn verklaring, bijvoorbeeld dat hij van Chinese afkomst is.

Ten aanzien van het onder 1 ten laste gelegde

De rechtbank leidt uit de bewijsmiddelen het volgende af. [persoon 1], die geboren en getogen is in China, kwam eind 2007 vanuit zijn geboorteland naar Nederland om hier op uitnodiging van [persoon 2] als kok in een restaurant te gaan werken. Destijds sprak hij geen woord Nederlands of Engels, was hij het Latijnse alfabet niet machtig en evenmin bekend met de Nederlandse samenleving en haar gewoontes en wist hij hier heg noch steg. Na zijn aankomst in Nederland kreeg hij een kamer boven het restaurant [A] in Arnhem, waar hij zou gaan werken.

[persoon 1] werd gedetacheerd door het bemiddelingsbureau Chinese Workers. Bovengenoemd restaurant was van de medeverdachte [persoon 3]. [persoon 2] werkte daar als een soort bedrijfsleider en verdachte deed de administratie. [persoon 1] werkte, door verdachten opgedragen, meer uren en dagen per week dan was overeengekomen, maar die overuren werden niet uitbetaald of anderszins gecompenseerd.

In maart 2008 opende [persoon 1] met behulp van verdachte een bankrekening. Chinese Workers maakte zijn salaris naar die rekening over. [persoon 1] kon echter niet daadwerkelijk over zijn salaris beschikken, omdat verdachte zijn bankpas in bezit had genomen. [persoon 1] kon niet internetbankieren of pinnen en hem werd ook niet verteld werd dat en hoe hij dat wel kon doen. Hij wist ook niet hoe en wanneer zijn salaris werd uitbetaald. Verdachte haalde het geld dat naar [persoon 1]s rekening werd overgemaakt, – merendeels in opdracht van [persoon 2] – in delen van zijn rekening. [persoon 1] had onvoldoende geld om terug te gaan naar China of om zijn heil elders te zoeken. Hij had slechts de beschikking over ongeveer honderd euro in cash die [persoon 2] hem maandelijks ter beschikking stelde. Hij was door de hiervoor genoemde omstandigheden afhankelijk van verdachten. Toen [persoon 1] een nacht was weggeweest, werd hem, nadat hij weer was teruggekeerd, voorgehouden dat zijn paspoort en verblijfspapieren zouden worden afgenomen. Zijn papieren werden hem ook daadwerkelijk afgenomen. Ten slotte werd hij overgedaan aan een restauranthouder in Amsterdam.

De rechtbank heeft uit de wettige bewijsmiddelen die in bijlage II zijn opgenomen (waarbij de inhoud van elk bewijsmiddel – ook in onderdelen – slechts wordt gebruikt voor het bewijs van dat ten laste gelegde feit waarop het blijkens de inhoud kennelijk betrekking heeft, en waarin zijn vervat de redengevende feiten en omstandigheden waarop de bewezenverklaring steunt), de overtuiging verkregen, en acht dan ook bewe-zen, dat verdachte het onder 1 en 2 primair ten laste gelegde heeft begaan, met dien ver-stande dat verdachte

ten aanzien van het onder 1 ten laste gelegde

in de periode van 28 december 2007 tot en met 15 december 2008 te Arnhem en Duiven en elders in Nederland, tezamen en in vereniging met anderen, een ander te weten [per-soon 1], J.

(lid 1 onder 1°)

door misbruik van uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht en door mis-bruik van de kwetsbare positie van die [persoon 1], heeft gehuisvest en heeft opgeno-men, met het oogmerk van uitbuiting van die [persoon 1], en

(lid 1 onder 4°)

met de onder 1° genoemde middelen, te weten door misbruik van uit feitelijke omstan-digheden voortvloeiend overwicht en door misbruik van de kwetsbare positie van die [persoon 1], heeft bewogen zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van arbeid en onder de onder 1° genoemde omstandigheden handelingen heeft ondernomen waarvan verdachte en zijn mededaders wisten dat die [persoon 1] zich daardoor beschikbaar zou stellen tot het verrichten van arbeid en

(lid 1 onder 6°)

opzettelijk voordeel heeft getrokken uit de uitbuiting van die [persoon 1],

waarbij

(lid 1 onder 1°)

dat uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht en die kwetsbare positie van die [persoon 1] hieruit hebben bestaan dat: die [persoon 1]

De bewezen geachte feiten zijn volgens de wet strafbaar.

Het onder 1 bewezen verklaarde bestaat uit het misdrijf dat is voorzien bij en strafbaar gesteld in respectievelijk artikel 273f, eerste lid aanhef en sub 1, 4 en 6 Sr en is een voortgezette handeling (artikel 56 Sr). Het onder 1 bewezen verklaarde is (telkens) begaan door twee of meer verenigde personen. Dat levert een strafverzwarende omstandigheid op die is opgenomen in het derde lid van artikel 273f Sr.

Het onder 1 bewezen verklaarde wordt gekwalificeerd als voortgezette handeling van mensenhandel, terwijl het feit wordt gepleegd door twee of meer verenigde personen.

Het onder 2 primair bewezen verklaarde bestaat uit het misdrijf dat is voorzien bij en strafbaar gesteld in artikel 311 Sr.

Het onder 2 primair bewezen verklaarde wordt gekwalificeerd als diefstal door twee of meer verenigde personen, waarbij de schuldige het weg te nemen goed onder zijn be-reik heeft gebracht door middel van valse sleutels, meermalen gepleegd.

Het bestaan van een rechtvaardigingsgrond is niet aannemelijk geworden.

Er is geen omstandigheid aannemelijk geworden die de strafbaarheid van verdachte uitsluit. Verdachte is dan ook strafbaar.

De eis van het Openbaar Ministerie

De officieren van justitie hebben gevorderd dat verdachte voor de door hen bewezen ge-achte feiten zal worden veroordeeld tot een gevangenisstraf van 10 maanden, met aftrek van voorarrest.

De officier van justitie hebben hun strafeis – samengevat – als volgt toegelicht. Ener-zijds speelt een rol dat deze zaak gaat over één slachtoffer: geen slaapzalen vol en geen grootschalige smokkel, maar wel een ongelooflijk eenzame, uitgeknepen, wanhopige en zieke man, die als een object is doorgeschoven van Arnhem naar Amsterdam, met zijn kookkunst als troef, zijn gebrek aan weerbaarheid als gemak, en zijn betaalpas als kas-geldgenerator. Het onrecht dat hem is aangedaan, is te vergelijken met het onrecht in gevallen van huiselijk of seksueel geweld. Maand in maand uit zat hij in een vreemd land, zonder geld, zonder dat hij de taal sprak. Had hij niet naar de politie kunnen gaan of definitief kunnen weglopen? Andere mensen misschien wel, maar hij niet. En dat is wat keer op keer bij misbruik te zien is. Water stroomt naar het laagste punt en misbruik richt zich op de minst weerbare persoon. Gewoon omdat het kán.

Het Openbaar Ministerie verwijt de verdachten dat zij deze man, bij deze gelegenheid, maand in, maand uit, in totaal bijna twee jaar hebben uitgebuit op een vreselijke manier. Verdachte is samen met [persoon 2] en [persoon 3] verantwoordelijk voor het geweld dat [persoon 1] is aangedaan in het restaurant [B]. Zij hebben geprofiteerd van het sala-ris van [persoon 1] en van het feit dat geen boete aan Chinese Workers hoefde te worden betaald, omdat [persoon 1] naar Amsterdam werd overgedaan.

Verdachte en [persoon 2] zijn daarnaast verantwoordelijk voor het feitelijk leeghalen van de rekening van [persoon 1]. De uitbuiting en het misbruik in Arnhem hebben iets meer dan zes maanden geduurd. Uit de jurisprudentie is het lastig vergelijkbare zaken te halen. Volgens de OM-richtlijn mensenhandel geldt als uitgangspunt negen à achttien maanden gevangenisstraf, wanneer geen sprake is van strafverzwarende omstandighe-den. Enerzijds weegt mee dat het maar om één slachtoffer gaat, maar anderzijds dat hem, juist door zijn eenzaamheid, iets is aangedaan wat zich qua impact op zijn persoon, als gezegd, alleen maar laat vergelijken met langdurig seksueel misbruik of huiselijk ge-weld, aldus de officieren van justitie.

Het standpunt van de verdediging

De verdediging heeft vrijspraak bepleit en geen opmerkingen gemaakt ten aanzien van de strafmaat.

Het oordeel van de rechtbank

Verdachte heeft samen met zijn medeverdachten gedurende een half jaar [persoon 1], die een economisch zwakke en kwetsbare positie had, uitgebuit. [persoon 1] was in een voor hem vreemd land waar hij de taal niet sprak en de gewoontes niet kende. Hij is gewoon gebruikt als goedkope arbeidskracht aan wie niets gevraagd hoefde te worden en die al-leen maar moest doen wat hem werd opgedragen. [persoon 1] moest lange dagen maken en kreeg daarvoor nauwelijks een geldelijke beloning. Het geld dat hij verdiende, werd van zijn rekening gehaald en verdween in de zakken van verdachte en zijn familie. [per-soon 1] kon zich redelijkerwijs niet aan deze situatie onttrekken, omdat hij voor zijn huisvesting en inkomen in hoge mate van de verdachte afhankelijk was. Hij kon in zijn beleving geen kant op en had daartoe ook de middelen niet. Verdachte heeft met zijn handelen een inbreuk gepleegd op fundamentele mensenrechten van [persoon 1], de menselijke waardigheid en de persoonlijke vrijheid. Hij heeft schade toegebracht aan de geestelijke integriteit van [persoon 1] en zijn persoonlijk geldelijk gewin boven die inte-griteit gesteld.

De rol van verdachte bij het bieden van verblijf en de tewerkstelling was beperkt ten op-zichte van die van [persoon 2] en [persoon 3], behoudens voor zover het het bieden van verblijf in Duiven betreft. Zijn rol komt echter wel prominent naar voren bij het leegha-len van [persoon 1]’s bankrekening en het nalaten [persoon 1] in staat te stellen zelf over zijn geld te beschikken.

Hoewel de rechtbank op geen enkele wijze wil afdoen aan de ellende die [persoon 1] is overkomen, gaat een vergelijking met langdurig seksueel misbruik, zoals het Openbaar Ministerie die maakt, niet op. De straf die de rechtbank zal opleggen, zal dan ook aan-zienlijk lager zijn dan de officieren van justitie hebben gevorderd. Zo komt uit het dos-sier niet naar voren dat [persoon 1] in Arnhem onder erbarmelijke omstandigheden was gehuisvest. Evenmin is gebleken of aannemelijk geworden dat [persoon 1] onder valse voorwendselen naar Nederland is gekomen. Het heeft er meer van weg dat de gelegen-heid hier de uitbuiter heeft gemaakt. Het restaurant van verdachtes familie kampte met personeelstekort en kennelijk waren er financiële problemen en toen diende zich [per-soon 1] aan.

De rechtbank is alles overwegend van oordeel dat een combinatie van een voorwaarde-lijke gevangenisstraf en een taakstraf van aanzienlijke duur recht doet aan de ernst van de zaak.

Het standpunt van de benadeelde partij

[persoon 1] heeft zich als benadeelde partij in dit strafproces gevoegd en € 10.115,12 materiële schadevergoeding gevorderd. De vordering is – zakelijk weergegeven – als volgt onderbouwd. [persoon 1] heeft van 28 december 2007 tot en met 31 mei 2008 bij [A] in Arnhem gewerkt. Hij zou maandelijks een brutosalaris ontvangen van € 1.488,51 voor een 38-urige werkweek. In feite werkte hij gedurende deze periode 7 dagen per week minimaal 10 uur per dag, in ieder geval 54 uur per week. Het salaris zou voor de periode van 28 december 2007 tot en met 9 januari 2008

€ 742,00 behoren te zijn. Nadien is door het uitzendbureau (Chinese Workers) over de periode van 10 januari 2008 tot en met 31 mei 2008 salaris conform cao op de bankrekening betaald. Hiervan hebben verdachten € 7.850,00 van de bankrekening opgenomen. [persoon 1] heeft nooit de beschikking over zijn eigen bankpas gekregen. Deze was in bezit van de restauranthouder. Daarbij komt nog het overwerk van € 3.832,96 bruto, netto € 2.223,12.

[persoon 1] heeft daarnaast – als voorschot op de vergoeding van immateriële schade – een bedrag van € 10.000,00 gevorderd. De rechtbank begrijpt hieruit dat [persoon 1] zich voor een deel van deze vordering in dit strafproces heeft gevoegd, onder voorbehoud van het recht het restant bij de burgerlijke rechter aanhangig te maken.

[persoon 1] heeft ten slotte de wettelijke rente gevorderd en tevens dat de immateriële schadevergoeding hoofdelijk wordt toegekend.

Het standpunt van het Openbaar Ministerie

[persoon 1] claimt wat hij netto had moeten ontvangen en die bedragen kunnen worden toegekend. Niet boven enige twijfel is verheven dat [persoon 1] ook die eerste week na aankomst in december heeft gewerkt, zodat de post van € 742,00 niet voor toewijzing in aanmerking komt. De gevorderde immateriële schadevergoeding is reëel, net als de hoofdelijkheid tussen de Arnhemmers en de Amsterdammers. Er is reden ook oplegging van de maatregel van artikel 36f Sr te vorderen.

Het standpunt van de verdediging

De verdediging heeft primair verzocht de vordering tot schadevergoeding af te wijzen, omdat verdachte integraal dient te worden vrijgesproken. Subsidair is de (behandeling van de) vordering onevenredig bezwarend en te complex om in deze strafzaak te beoordelen. Meer subsidiair geldt dat [persoon 1] alleen recht heeft op € 391,39, omdat de rest hem op basis van het verrichte werk voor [A] al was betaald.

Het oordeel van de rechtbank

Uit het onderzoek ter terechtzitting is gebleken dat de behandeling van de vordering van [persoon 1] niet een onevenredige belasting van het strafgeding oplevert. Tevens is komen vast te staan dat de benadeelde partij als gevolg van de hiervoor onder 1 en 2 bewezen geachte feiten rechtstreeks materiële en immateriële schade heeft geleden.

Mede uit de verklaring van medeverdachte [persoon 2] kan worden afgeleid dat [persoon 1] van 28 december 2007 tot en met 9 januari 2008 voor verdachte heeft gewerkt en dat hij daarvoor gewoon salaris had moeten krijgen. De rechtbank waardeert deze materiële post op € 742,00. Uit het dossier volgt dat € 7.850,00 van de bankrekening van [persoon 1] is opgenomen en hem € 700,00 is gegeven. Dit brengt mee dat [persoon 1] aanspraak kan maken op € 7.150,00. Ten slotte schat de rechtbank het bedrag dat [persoon 1] behoort te ontvangen aan ten onrechte niet uit betaalde overuren, op € 2.000,00. In totaal kan de vordering van [persoon 1] wat het materiële gedeelte betreft worden toegewezen tot € 9.892,00.

De rechtbank waardeert het voorschot op de immateriële schade ten laste van verdachte en zijn medeverdachten [persoon 2] en [persoon 3] naar billijkheid op € 3.000,00.

De vordering kan dan ook tot in totaal tot € 12.892,00 (twaalfduizend achthonderdtweeënnegentig euro) worden toegewezen.

Voorts zal verdachte worden veroordeeld in de kosten die de benadeelde partij heeft gemaakt en ten behoeve van de tenuitvoerlegging van deze uitspraak nog zal maken.

Aangezien verdachte zich tezamen en in vereniging met medeverdachten [persoon 2] en [persoon 3] heeft schuldig gemaakt aan mensenhandel waarvan [persoon 1] het slachtoffer is geworden, zal de rechtbank hem hoofdelijk met deze beide andere verdachten veroordelen.

De rechtbank zal in het belang van [persoon 1], als extra waarborg voor betaling, de schadevergoedingsmaatregel (artikel 36f Sr) aan verdachte opleggen, omdat verdachte jegens [persoon 1] naar burgerlijk recht aansprakelijk is voor de schade die het onder 1 en 2 bewezen geachte feiten heeft toegebracht.

De op te leggen straffen en maatregel zijn gegrond op de artikelen 14a, 14b, 14c, 22b, 22c, 36f, 56, 57, 273f en 311 van het Wetboek van Strafrecht. Deze wettelijke voor-schriften zijn toepasselijk zoals geldend ten tijde van het bewezengeachte.

De rechtbank komt op grond van het voorgaande tot de volgende beslissing.

Verklaart bewezen dat verdachte het onder 1 en 2 primair ten laste gelegde heeft begaan zoals hiervoor in rubriek 5 is vermeld.

Verklaart niet bewezen wat aan verdachte meer of anders is ten laste gelegd dan hiervoor is bewezen verklaard en spreekt verdachte daarvan vrij.

Het bewezen verklaarde levert op: