HR (P-G), 08-12-2009, nr. 09/00148

Het Gerechtshof te 's‑Hertogenbosch heeft verdachte op 23 december 2008 voor ‘Overtreding van artikel 13, eerste lid, van de Flora- en faunawet, opzettelijk begaan’, veroordeeld tot een geldboete van € 500,00 . Tevens heeft het hof de verbeurdverklaring uitgesproken van 47 fazanten.

Mr. drs. P.A.M. Verkuijlen, advocaat te Sint-Oedenrode, heeft cassatie ingesteld en een schriftuur ingezonden, houdende vier middelen van cassatie.

Het eerste middel klaagt over de verwerping door het hof van het verweer dat onderdeel b van lid 1 van artikel 13 van de Flora- en faunawet nog niet in werking was getreden. Dat verweer had de volgende inhoud:

Het hof heeft het verweer verworpen op de volgende gronden:

De oorspronkelijk voorgestelde artikelen 12 en 13 hadden de volgende inhoud:

Volgens de Memorie van toelichting bevat het oorspronkelijk voorgestelde artikel 12 bezits-, vervoers- en handelsverboden ten aanzien van alle beschermde inheemse soorten en beschermde uitheemse soorten.2. Bij de Tweede nota van wijziging zijn de woorden ‘onder zich te hebben’ in artikel 12 lid 1, aanhef en onder d op een nieuwe regel geplaatst.3.

Op suggesties van leden van de Tweede Kamer heeft de Minister bij Nota van wijziging de redactie van art. 12 vereenvoudigd.4. In de derde Nota van wijziging5. werd het eerste lid van art. 12 aldus omschreven:

De Vierde nota van wijziging stelde weer een verandering in de tekst van art. 13 voor:

Inmiddels was een hele vracht amendementen ingediend. Dat leidde ertoe dat het wetsvoorstel weer werd gewijzigd en dat artikel 13 er als volgt kwam uit te zien:

Daarna werden door de regering nogmaals wijzigingen voorgesteld, welk wijzigingsvoorstel bij de Tweede Kamer is ontvangen op 3 november 19978.:

De dag daarop werd aan de Eerste Kamer het Nader gewijzigd voorstel van wet9. aangeboden waarin artikel 13 van de volgende inhoud was voorzien:

Nadien is het wetsvoorstel niet meer gewijzigd. In de authentieke versie van het Staatsblad waarin de Flora- en Faunawet werd gepubliceerd10. heeft artikel 13 echter de volgende inhoud gekregen:

Wel heeft de Staatssecretaris nog de in overweging B4 van het arrest van het hof genoemde brief verzonden, waarin is meegedeeld dat gehoor is gegeven aan het verzoek van de Europese Commissie om artikel 13, eerste lid, onder b nog niet in werking te laten treden.

De steller van het middel betrekt het standpunt dat moet worden uitgegaan van de tekst zoals die in het Staatsblad is verschenen. Uit de hiervoor gereleveerde wetsgeschiedenis kan echter niet anders dan geconcludeerd worden dat de tekst van artikel 13 zoals die officieel is gepubliceerd, niet overeenkomt met de bedoeling van de wetgever. In het verleden hebben zich meer gevallen voorgedaan waarin de Hoge Raad tot de conclusie is gekomen dat in de tekst van een wet een vergissing is geslopen die door de rechter mag worden gecorrigeerd in die zin dat de rechter uit mag gaan van een uitleg van de tekst van de wet zoals die overeenstemt met de duidelijke bedoeling van de wetgever en/of een manifeste vergissing mag negeren.11.

Dat heeft het hof hier ook gedaan. Het hof heeft artikel 13 Flora- en faunawet uitgelegd op een wijze die overeenstemt met de oorspronkelijke en niet mis te verstane bedoeling van de wetgever. Het standpunt van de verdediging zou ertoe leiden dat het artikel op een geforceerd formele wijze zou worden uitgelegd, waardoor het van iedere redelijke zin zou worden beroofd. Dat het hof daarin niet is meegegaan acht ik volkomen begrijpelijk.

Het middel faalt.

Het tweede middel verwijst naar de toelichting op het eerste middel en komt tot de conclusie dat aan verdachte niet verweten kan worden dat hij ongeringde fazanten hield. De steller van het middel verwijst naar de pleitaantekeningen en meer in het bijzonder naar de ‘inspanningen van verdachte’, om dit middel te onderbouwen.

Ik ga er maar vanuit dat in hoger beroep bedoeld is een beroep op verontschuldigbare dwaling m.b.t. het wederrechtelijkheid te doen. Wil een beroep op verontschuldigbare rechtsdwaling kans van slagen hebben dan is vereist dat aannemelijk is dat een verdachte heeft gehandeld in een verontschuldigbare onbewustheid ten aanzien van de ongeoorloofdheid van de hem verweten gedraging. Daarvan kan sprake zijn indien de verdachte is afgegaan op het advies van een persoon of instantie aan wie of waaraan zodanig gezag valt toe te kennen dat de verdachte in redelijkheid op de deugdelijkheid van het advies mocht vertrouwen.12.

Gesteld noch aannemelijk is geworden dat verdachte zich, toen de wetgeving voor hem niet duidelijk zou zijn, zich tot zo een gezaghebbend persoon of instantie heeft gewend.

Voorts wijs ik op het volgende. In de onderhavige zaak is bewezenverklaard dat verdachte

In de samenhangende zaak met nummer 08/02794 heeft de politierechter in de rechtbank te 's‑Hertogenbosch verdachte op 21 september 2006 voor een gelijksoortig delict, kort gezegd het houden van fazanten op 20 december 2005, veroordeeld. In appel is verdachte weer veroordeeld en tegen dat arrest is cassatie ingesteld (nr. 08/02794). Deze veroordeling had verdachte zich ter harte moeten nemen. In ieder geval zal hij zich na deze veroordeling niet meer op een verontschuldigbare rechtsdwaling kunnen beroepen verwijzend enkel naar een incomplete wettekst of niet adequate informatie van de Vogelvereniging ESKV.

Het middel faalt.

Wat als derde middel wordt gepresenteerd voldoet niet aan de eisen die aan een cassatiemiddel mogen worden gesteld. De stelling wordt geponeerd dat het hof ten onrechte verdachte als houder van ongeringde fazanten en als houder van fazanten met een doorgeknipte pootring heeft beschouwd en voor de ‘motivatie’ van deze stelling wordt verwezen naar wat in hoger beroep door de verdediging is aangevoerd.

Als cassatiemiddel kan slechts gelden een stellige en duidelijke klacht over de schending van een bepaalde rechtsregel en/of het verzuim van een toepasselijk vormvoorschrift door de rechter die de bestreden uitspraak heeft gewezen. De in de schriftuur onder C aangeduide klacht voldoet niet aan dit vereiste, zodat zij onbesproken moet blijven.13.

Het vierde middel klaagt over de beslissing van het hof om geen deskundigen in te schakelen om zich te laten voorlichten over de stelling van de verdediging dat de voorgeschreven pootringen voor fazanten ondeugdelijk zijn.

Het hof heeft dienaangaande als volgt overwogen en beslist:

Het subsidiair verzoek is erop gericht de rechter gebruik te laten maken van zijn bevoegdheid van art. 315 lid 1 Sv. Het hof heeft het verzoek afgewezen en daartoe het voorgeschreven criterium toegepast.14. Ik schets eerst de achtergrond van de ringverplichting alvorens nader in te gaan op de motivering van de afwijzing.

Artikel 19 van de Verordening (EG) nr. 338/97 van de Raad van de Europese Unie van 9 december 1996 inzake de bescherming van in het wild levende dier- en plantesoorten door controle op het desbetreffende handelsverkeer15. luidt, voorzover relevant, aldus:

Ten tijde van het bewezenverklaarde feit was aan artikel 19 uitvoering gegeven in de Verordening (EG) nr. 865/2006 van 4 mei 2006 (verder te noemen; de Uitvoeringsverordening).16.

Artikel 66 van de Uitvoeringsverordening handelt over de merkingsmethoden. Deze bepaling luidt, voor zover relevant, aldus:

Deze omschrijving van een naadloze, gesloten pootring is letterlijk — behoudens het laatste deel betreffende de commerciele vervaardiging — overgenomen in het Besluit vrijstellingen beschermde dier- en plantensoorten (Besluit van 28 november 2000, Stb. 2000, 525). In artikel 5 van het Besluit vrijstellingen wordt de mogelijkheid geopend van een uitzondering op het verbod van artikel 13 van de Flora- en faunawet:

Artikel 6 van het Besluit vrijstellingen heeft de volgende inhoud:

De fazant (Phasianus colchicus) is ingevolge art. 4 lid 1, aanhef en onder b, Flora- en faunawet een beschermde inheemse vogel. De ministeriële regeling waarnaar art. 6 van het Besluit vrijstellingen verwijst is de Regeling afgifte en kenmerken besloten pootringen en andere merktekens van de 5 maart 2002 (Stcrt. 2002, 51, blz. 24).

De Regeling is ingevolge art. 2 van toepassing op gefokte vogels, behorende tot beschermde inheemse diersoorten. Art. 3 tot en met 6 van de Regeling bevatten eisen waaraan de pootringen moeten voldoen. Volgens Bijlage I bij de Regeling dienen fazanten te zijn voorzien van een gesloten pootring met een maximale binnendiameter van 12 mm. In de toelichting bij de Regeling stelt de Staatssecretaris dat zoveel mogelijk is aangesloten bij de voorheen bestaande regels, waardoor de in het verleden opgebouwde kennis en expertise m.b.t. de afgifte van gesloten pootringen is gewaarborgd.18.

Artikel 66 lid 2 van de Uitvoeringsverordening wijst de weg die betreden moet worden als de burger van mening is dat de door de (materiële) wetgever gekozen methode niet adequaat is voor de doeleinden die aan de wetgever voor ogen stonden. Hij zal zich moeten wenden tot de verantwoordelijke uitvoerder of regelgever. Bij de rechter is men aan het verkeerde adres. Deze mag immers volgens artikel 11 Wet AB in geen geval de innerlijke waarde of billijkheid van de wet beoordelen. De rechter mag niet zijn eigen oordeel stellen in de plaats van dat van de wetgever.19. Wel kan de rechter lagere materiële regelgeving aan hogere regelgeving toetsen, evenals aan algemene beginselen van behoorlijk bestuur — met name aan het verbod van willekeur —, maar deze laatste toetsing zal met grote terughoudendheid dienen te geschieden.20.

Het hof heeft doen blijken de grenzen die gesteld zijn aan de rechterlijke toetsing van de wet te kennen en deze te willen respecteren. Het horen van een deskundige is door het hof afgewezen omdat de verdediging een deskundige wilde horen met het oog op de doeltreffendheid van de methode die de wetgever heeft voorgeschreven. De gedachte van het hof dat de verdediging aldus het hof trachtte te bewegen tot een oordeel over de innerlijke waarde en billijkheid van de regelgeving acht ik niet onbegrijpelijk. Evenmin is onbegrijpelijk dat het hof dit onderdeel van de verdediging niet heeft opgevat als een beroep op een strafuitsluitingsgrond, bijvoorbeeld op overmacht, omdat de verdediging die gevoerd werd door een rechtsgeleerd raadsman zich niet expliciet in die richting heeft uitgelaten.

Het middel faalt.

De voorgestelde middelen falen. Het eerste, tweede en vierde middel kunnen naar mijn oordeel met de aan art. 81 RO ontleende motivering worden verworpen. De derde klacht voldoet niet aan de aan een cassatiemiddel te stellen eisen en kan naar mijn mening daarom onbesproken blijven. Ambtshalve heb ik geen grond aangetroffen die tot vernietiging aanleiding behoort te geven.

Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep.

De Procureur-Generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden