11.3.5.1 Inleiding

Het arrest Anterist/Crédit Lyonnais1 lijkt in de Nederlandse rechtspraak ingang te hebben gevonden ter zake van geschillen over eenzijdige forumkeuze 2 Slechts tweemaa13 neemt een gerecht op grond van de criteria van het Hof van Justitie bevoordeling aan. De reden hiervoor was de ruimere keuzemogelijkheid voor de eiser. Het is niet duidelijk of gerechten zich steeds bewust zijn van de criteria van het arrest Anterist/Crédit Lyonnais. Evenmin is duidelijk of de gerechten de criteria toepassen. In een aantal uitspraken4 blijken de oude redeneringen zonder verwijzing naar het arrest Anterist/Crédit Lyonnais te worden toegepast. Zo aanvaardt het Hof ' s-Gravenhage5 de mogelijkheid dat de eiser afstand doet van een forumkeuze door voor de rechter van de woonplaats van verweerder te dagvaarden. Het aanwijzen van de eigen woonplaats beschouwt de Rb. Zutphen6 als voldoende aanwijzing om bevoordeling van de eiser aan te nemen.

De Rb. ' s-Hertogenbosch7 meent dat aanwijzing van de rechter van de woonplaats van de eiser op zichzelf niet voldoende is. Na het sluiten van de overeenkomst maar voor het inleiden van de procedure had ook de verweerder (gedurende circa 1,5 jaren) verblijf- of woonplaats in het ressort van de aangewezen rechter. De rechtbank achtte de forumkeuze daarom mede in het belang van de verweerder. Deze redenering is gevaarlijk, maar in casu wel juist. De redenering is gevaarlijk, omdat de bevoordeling moet worden beoordeeld op het moment van totstandkoming van de forumkeuze. Wijzigingen nadien in de omstandigheden behoren niet te worden meegewogen. In dit geval ging het echter om een forumkeuze in een koopovereenkomst van onroerend goed dat - naar uit het arrest lijkt te volgen - bestemd was voor de bouw van een woonhuis ten behoeve van verweerder. De laatste heeft het woonhuis gedurende de bovengenoemde periode daadwerkelijk bewoond, maar voor het moment van dagvaarding weer verlaten. Onder die omstandigheid lijkt de forumkeuze mede in het belang van verweerder te zijn gemaakt.

Opvallend is het tegengestelde resultaat van de vonnissen van de Rb. Amsterdam8 en Rb. 's-Hertogenbosch.9 De eerste oordeelde dat de verweerder niet in zijn belangen werd geschaad door een procedure voor de rechter van de eigen woonplaats. Het laatstgenoemde gerecht vond deze omstandigheid echter onvoldoende reden om een beroep op de forumkeuze af te wijzen. Het vonnis van de Rechtbank te ' s-Hertogenbosch is in hoger beroep bevestigd.10 De laatste jaren zijn geen uitspraken over art. 17 lid 4 Verdrag meer gepubliceerd. Wellicht is hiervoor de reden dat de strenge eisen aan bevoordeling een beroep bemoeilijken.11