15.7 Artikel 24 EEX-V°/18 Verdrag

Uit de art. 13 sub 1 EEX-V°/12 Verdrag (verzekeringsovereenkomsten), 17 sub 1 EEX-V°/15 sub 1 Verdrag (consumentenovereenkomsten) en 21 sub 1 EEX-V°/17 lid 5 Verdrag (arbeidsovereenkomsten) vloeit indirect voort dat een stilzwijgende forumkeuze (achteraf) bij verzekerings-, consumenten- en arbeidsovereenkomsten steeds mogelijk is.1 Indien een uitdrukkelijke forumkeuze na het ontstaan van het geschil immers is toegelaten, mag ook stilzwijgend na het begin van de procedure een forumkeuze worden gemaakt. De stilzwijgende forumkeuze vindt immers steeds plaats na het begin van de procedure en derhalve a fortiori na het ontstaan van het geschil. De forumkeuze van art. 24 EEX-V°/18 Verdrag voldoet daarmee aan de voorwaarden van art. 13 sub 1 EEX-V°/12 sub 1 Verdrag, 17 sub 1 EEX-V°/15 sub 1 Verdrag c.q. 21 sub 1 EEX-V°/17 lid 5 Verdrag. De Afdelingen 3, 4 en 5 doen daardoor geen afbreuk aan de bevoegdheid van heen aangezocht gerecht ex art. 24 EEX-V°/18 Verdrag, indien een geldige stilzwijgende forumkeuze tot stand komt. Indien één van de partijen van de Afdelingen 3, 4 of 5 als verweerder — bij Afdeling 3 bijv. de verzekeraar, verzekeringnemer, verzekerde of begunstigde — verschijnt zonder de bevoegdheid te betwisten, is het gerecht bevoegd.2

Bij een verzoek tot erkenning of tenuitvoerlegging in een andere EG-lidstaat c.q. verdragsluitende staat dient het gerecht op grond van art. 35 EEX-V°/28 Verdrag te onderzoeken of de bepalingen van de Afdelingen 3 en 4 zijn geschonden. Het gerecht in de aangezochte staat moet in afwijking van de hoofdregel de bevoegdheid van het gerecht in de staat van herkomst te toetsen. Deze toetsing vindt in verzekeringszaken en consumentenovereenkomsten niet plaats, indien het gerecht in de staat van herkomst zijn bevoegdheid heeft gebaseerd op een stilzwijgende forumkeuze ex art. 24 EEX-V°/18 Verdrag.3 Een verzoek tot erkenning of tenuitvoerlegging leidt in de aangezochte staat echter niet tot een onderzoek of de bepalingen van Afdeling 5 — waaronder art. 21 EEX-V° over forumkeuze — zijn geschonden. Op grond van art. 35 EEX-V°/28 Verdrag mag de aangezochte rechter dat niet onderzoeken. Dat is een opvallend verschil met de Afdelingen 3 en 4 (alsmede de exclusieve bevoegdheden in Afdeling 6).4 Anderzijds ontstaat hierdoor geen verschil met het Verdrag, omdat de miskenning van een forumkeuze in een arbeidsovereenkomst of een schending van art. 17 lid 5 Verdrag geen aanleiding kan zijn erkenning of tenuitvoerlegging te weigeren. Deze toetsing vindt evenmin plaats, zoals ook voor de Afdelingen 3 en 4, indien het gerecht in de staat van herkomst zijn bevoegdheid heeft gebaseerd op art. 24 EEX-V°/18 Verdrag.5

Een bijzonderheid doet zich voor bij een stilzwijgende forumkeuze in een consumentenovereenkomst. In de verhouding tussen art. 24 EEX-V°/18 Verdrag en Richtlijn 93/13/EEG prevaleert de stilzwijgende forumkeuze niet, zoals wel bij de uitdrukkelijke forumkeuze. Hiervoor geldt dezelfde reden: art. 67 EEX-V°/57 Verdrag verleent de Richtlijn voorrang, omdat art. 3 lid 3 Richtlijn 93/13/EEG voor een bijzonder onderwerp de (internationale) bevoegdheid regelt. Bij Richtlijn 93/13/EEG dient het geadieerde gerecht de bevoegdheid ambtshalve te toetsen en zonodig een stilzwijgende forumkeuze in een consumentenovereenkomst als niet bindend voor de consument te beschouwen.