CRvB, 15-01-2014, nr. 12-1807 AOW

De Centrale Raad komt tot de volgende beoordeling.

Allereerst is in geschil of appellante is aan te merken als verplicht verzekerde van 15 mei 1985 tot en met 17 maart 1989, toen zij in de Verenigde Staten studeerde.

In artikel 6, eerste lid, aanhef en onder a, van de AOW is bepaald dat verzekerd is krachtens die wet degene die ingezetene is. Ingevolge artikel 2 van de AOW is ingezetene in de zin van die wet degene die in Nederland woont. Waar iemand woont wordt op grond van artikel 3, eerste lid, van de AOW naar de omstandigheden beoordeeld.

In zijn arresten van 21 januari 2011 en 4 maart 2011 (ECLI:NL:HR:2011:BP1466 en ECLI:NL:HR:2011:BP6285) heeft de Hoge Raad in herinnering geroepen dat om te bepalen waar iemand woont, acht moet worden geslagen op alle in aanmerking komende omstandigheden van het geval. Het komt er op aan of deze omstandigheden van dien aard zijn dat een duurzame band van persoonlijke aard bestaat tussen de betrokkene en Nederland. Die duurzame band hoeft niet sterker te zijn dan de band met enig ander land, zodat voor een woonplaats hier te lande niet noodzakelijk is dat het middelpunt van iemands maatschappelijk leven zich in Nederland bevindt. Uit de parlementaire geschiedenis van het fiscale woonplaatsbegrip volgt dat de wetgever geen bijzondere betekenis heeft willen toekennen aan bepaalde (categorieën) omstandigheden, zoals iemands sociale of economische binding met een land.

In een aantal uitspraken van de Centrale Raad van 4 mei 2012 en 17 augustus 2012 (zie onder meer ECLI:NL:CRVB:2012:BW5323 en ECLI:NL:CRVB:2012:BX4884) is geoordeeld dat het de exclusieve taak van de rechter is om in procedures als de onderhavige het wettelijk begrip ingezetene uit te leggen. Daarmee is niet gezegd dat de Svb geen wetsinterpreterende beleidsregels, zoals beleidsregel SB1027, mag hanteren, maar deze regels kunnen de rechter niet binden. Zij zijn in het algemeen dus niet van doorslaggevende betekenis voor het antwoord op de vraag of een betrokkene als ingezetene moet worden aangemerkt, met dien verstande dat wel steeds wordt beoordeeld of de Svb zijn beleidsregels ter zake, voor zover daarin sprake is van een begunstigende uitleg van de wet, consistent toepast. In SB1027 wordt de situatie genoemd waarin de betrokkene voor langer dan een jaar uit Nederland vertrekt en het onduidelijk is of het verblijf in het buitenland een tijdelijk of definitief karakter heeft. In deze situatie geldt volgens de SVB als uitgangspunt dat naarmate betrokkene langer buiten Nederland verblijft, waarschijnlijk is dat de band met Nederland minder sterk wordt. In gevallen waarin het onderzoek naar de feitelijke omstandigheden niet leidt tot de conclusie dat sprake is van een definitief dan wel tijdelijk verblijf in het buitenland wordt betrokkene het eerste jaar na het feitelijke vertrek uit Nederland (nog) als ingezetene beschouwd. Na dat jaar wordt het ingezetenschap als geëindigd beschouwd, tenzij betrokkene zelf aantoont dat de feitelijke omstandigheden het (voorlopig) handhaven van het ingezetenschap rechtvaardigen. Als drie jaar zijn verlopen na de datum van vertrek uit Nederland, wordt het ingezetenschap zonder meer als geëindigd beschouwd. De periode van verblijf buiten Nederland heeft dan zo lang geduurd, dat het middelpunt van het maatschappelijk leven van betrokkene niet langer in Nederland aanwezig kan worden geacht. Slechts in zeer uitzonderlijke gevallen kan op deze regel een uitzondering worden gemaakt. De SVB heeft in het onderhavige geval deze drie jaar-regel toegepast.

Bij de beantwoording van de vraag of appellante van 15 mei 1985 tot en met 17 maart 1989 is aan te merken als ingezetene in de zin van de AOW gaat de Raad uit van de volgende feiten en omstandigheden. Appellante had en heeft uitsluitend de Nederlandse nationaliteit. Datzelfde geldt voor de ouders van appellante, die sinds 1974 in Nederland wonen. Een verblijf voor studie gedurende een jaar in China daargelaten, heeft appellante van 29 mei 1974 tot 15 januari 1982 ononderbroken in Nederland gewoond. Appellante heeft nimmer betaalde arbeid verricht, noch in de Verenigde Staten, noch elders. Appellante is om studieredenen op 29-jarige leeftijd naar de Verenigde Staten vertrokken. De vader van appellante voorzag (ook) gedurende haar opleiding in de Verenigde Staten volledig in de kosten van haar levensonderhoud en studie. Van 15 januari 1982 tot mei 1984 volgde appellante een bacheloropleiding in de staat Californië. Appellante woonde toen bij een oom en tante. Vervolgens volgde appellante tot 18 maart 1989 een masteropleiding in de staat Massachusetts. In de periode van haar masteropleiding ging zij niet meer, zoals voorheen, jaarlijks op vakantie naar Nederland. Appellante woonde toen bij een derde (hospita). Na voltooiing van haar opleiding in de Verenigde Staten is appellante (vrijwel) meteen naar Nederland teruggekeerd. Appellante stond van 15 januari 1982 tot en met 17 maart 1989 niet in de GBA ingeschreven als ingezetene.

De Raad is met de Svb en de rechtbank van oordeel dat appellante na drie jaar verblijf in de Verenigde Staten het ingezetenschap van Nederland heeft verloren. Er zijn te weinig aanknopingspunten om nog een duurzame band van persoonlijke aard tussen appellante en Nederland aan te nemen in de periode van 15 januari 1985 tot en met 17 maart 1989. Daaraan kan niet afdoen dat appellante ook in de Verenigde Staten niet sterk is gaan wortelen in het tijdvak in geding. Zo beschikte zij niet over zelfstandige woonruimte en voorzag zij in haar onderhoud vanuit Nederland. Appellante verbleef nog bijna vier jaar in de Verenigde Staten en er zijn in die periode te weinig objectieve feiten en omstandigheden die op een band met Nederland wijzen. Dit betekent dat appellante in de periode van 15 januari 1985 tot en met17 maart 1989 niet verzekerd was voor de AOW omdat zij over die periode geen ingezetene was in de zin van de AOW.

Tot slot is nog in geschil of appellante over 13 augustus 1967 tot en met 28 mei 1974 is aan te merken als verzekerde voor de AOW. In dit verband heeft appellante gesteld dat haar vader over die periode voor haar een vrijwillige verzekering voor de AOW heeft afgesloten. Dit is echter niet aannemelijk geworden. Uit de hangende hoger beroep door de Svb overgelegde correspondentie met betrekking tot de toelating tot de vrijwillige verzekering voor de AOW tussen de Svb en de vader van appellante, kan worden afgeleid dat de vader van appellante voor zichzelf (en zijn echtgenote) heeft verzocht om op grond van de inkoopregeling te worden toegelaten tot de vrijwillige verzekering voor de AOW over een periode voorafgaand aan 20 maart 1974. Voorts blijkt dat dit verzoek is gehonoreerd maar niet dat hij ook appellante vrijwillig heeft verzekerd voor de AOW. Dat de vader van appellante mogelijk de bedoeling of de bereidheid heeft gehad om ook appellante vrijwillig te verzekeren voor de AOW, kan niet leiden tot een voor appellante gunstig oordeel, aangezien niet is gebleken dat dit destijds voor de Svb kenbaar was. Dat appellante zelf heeft verzocht om op grond van de inkoopregeling te worden toegelaten tot de vrijwillige verzekering voor de AOW is gesteld noch gebleken.

Uit 4.1 tot en met 4.7 volgt dat de aangevallen uitspraak dient te worden bevestigd.6. Voor een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.