CRvB, 28-06-2023, nr. 21/1336

De Raad beoordeelt of de rechtbank terecht het besluit tot herziening en terugvordering van het extra bedrag aan kinderbijslag over 2018 in stand heeft gelaten. Hij doet dat aan de hand van de argumenten die appellante in hoger beroep heeft aangevoerd, de beroepsgronden. De Raad komt tot het oordeel dat het hoger beroep niet slaagt. Hierna legt de Raad uit hoe hij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

De wettelijke regels die voor de beoordeling van het hoger beroep belangrijk zijn, zijn te vinden in de bijlage bij deze uitspraak. De bijlage maakt deel uit van deze uitspraak.

Had appellante recht op extra kinderbijslag?

In de eerste plaats is tussen partijen in geschil of appellante over 2018 recht had op extra kinderbijslag.

Het recht op een extra bedrag aan kinderbijslag voor partners is geregeld in artikel 7a, tweede lid, aanhef en onder b, van de AKW. In dat artikellid is, voor zover hier van belang, bepaald dat een verzekerde die over een kalenderjaar recht heeft gehad op dubbele kinderbijslag en een fiscale partner had, recht heeft op een extra bedrag aan kinderbijslag over dat kalenderjaar, mits de verzekerde, of diens partner, in dat kalenderjaar belastbare winst uit een of meer ondernemingen (...), belastbaar loon als bedoeld in artikel 3.80 van de Wet IB 2001 of belastbaar resultaat uit een of meer werkzaamheden (…) heeft genoten, dat niet meer is dan het bedrag, genoemd in artikel 8.14a, eerste lid, onderdeel a, van de Wet IB 2001.

De Svb meent dat de bijstandsuitkeringen van appellante en haar partner belastbaar loon vormen in de zin van artikel 3.80 van de Wet IB 2001. Deze uitkeringen liggen boven het drempelbedrag. Daarom heeft appellante volgens de Svb geen recht op extra kinderbijslag. Volgens de Svb is van belang dat in artikel 3.81 van de Wet IB 2001 voor het loonbegrip wordt verwezen naar de wettelijke bepalingen van de loonbelasting. Volgens artikel 10, eerste lid, van de Wet op de loonbelasting 1964 is loon al hetgeen uit een dienstbetrekking of een vroegere dienstbetrekking wordt genoten. In artikel 11, eerste lid, aanhef, sub g, van het Uitvoeringsbesluit loonbelasting 1965 is verder bepaald dat loonbelasting mede wordt geheven van personen die uitkeringen op grond van de Participatiewet ontvangen. Het tweede lid van dit artikel merkt deze inkomsten aan als loon uit vroegere arbeid. De Svb concludeert hieruit dat een bijstandsuitkering op grond van de Participatiewet onder het fiscale loonbegrip is gebracht als loon uit vroegere dienstbetrekking, en daarom loon vormt in de zin van artikel 3.80 van de Wet IB 2001.3.Volgens de Svb zijn er geen aanknopingspunten om bij de uitleg van het loonbegrip in artikel 7a, tweede lid, aanhef en onder b, van de AKW aan te sluiten bij loon als onderdeel van het arbeidsinkomen als bedoeld in artikel 8.1, eerste lid, onder e, van de Wet IB 2001, waarin het begrip arbeidsinkomen is beperkt tot inkomen genoten met tegenwoordige arbeid.

Appellante meent daarentegen dat de bijstandsuitkeringen van haar en haar partner geen belastbaar loon vormen en dat zij dus geen inkomen hebben genoten als bedoeld in artikel 7a van de AKW. De Svb heeft tijdens de procedure te kennen gegeven dat er recht bestaat op extra kinderbijslag als beide partners geen relevant inkomen hebben. Volgens appellante heeft zij daarom recht op de extra kinderbijslag.

De Raad moet dus in de eerste plaats de vraag beantwoorden of een bijstandsuitkering, in de zin van artikel 7a van de AKW, belastbaar loon vormt als bedoeld in artikel 3.80 van de Wet IB 2001.

Achtergrond van artikel 7a AKW; bedoeling extra kinderbijslag

Artikel 7a van de AKW is, met de invoering van de Wet hervorming kindregelingen, op 1 januari 2015 in werking getreden. Bij deze gelegenheid is de Regeling tegemoetkoming ouders van thuiswonende gehandicapte kinderen (TOG) in de AKW geïntegreerd.4.Ook is daarin de aanvullende tegemoetkoming, het zogenaamde TOG-kopje, geïntegreerd.5.Voor de uitleg van artikel 7a van de AKW is daarom mede van belang tegen welke achtergrond het TOG-kopje destijds is ontstaan.

Het TOG-kopje was voorheen opgenomen in artikel 5a van de TOG. De achtergrond voor invoering van het TOG-kopje was dat de regelgever een extra financiële ondersteuning heeft willen invoeren voor alleenverdienershuishoudens die de zorg hebben voor chronisch zieke of gehandicapte kinderen.6.De reden voor de ondersteuning was dat alleenverdienershuishoudens, als gevolg van fiscale maatregelen om de arbeidsparticipatie en de economische zelfstandigheid van vrouwen te vergroten, in besteedbaar inkomen achterbleven bij tweeverdienershuishoudens met de zorg voor een jong kind en alleenstaande ouders. Met name bestond binnen alleenverdienershuishoudens geen recht op de inkomensafhankelijke combinatiekorting, die gold voor de minstverdienende partner in een tweeverdienershuishouden, die echter wel een arbeidsinkomen had boven een zekere inkomensgrens7., en voor de alleenstaande ouder met een arbeidsinkomen boven die inkomensgrens. De regelgever wilde huishoudens met twee partners met de zorg voor een chronisch ziek of gehandicapt kind, waarin het inkomen van de minstverdienende partner niet meer bedroeg dan de inkomensgrens voor de inkomensafhankelijke combinatiekorting, compenseren omdat zij niet van de fiscale maatregelen konden profiteren. Bij de vaststelling van het drempelbedrag voor het TOG-kopje is aangesloten bij de inkomensgrens voor de inkomensafhankelijke combinatiekorting. Het aansluiten bij deze grens betekent dat de minstverdienende ouder wel enig inkomen kan hebben zonder de extra tegemoetkoming te verliezen.

Bij de invoering van artikel 7a van de AKW is (uiteindelijk) besloten de extra tegemoetkoming voor alleenverdieners zoals die was opgenomen in artikel 5a van de TOG, op te nemen in artikel 7a, tweede lid, van de AKW. Ook werd bij amendement besloten de tegemoetkoming uit te breiden naar alleenstaande ouders omdat zij de zorg voor het chronisch zieke of gehandicapte kind niet kunnen delen met een andere ouder.8.

Bijstandsuitkering geen belastbaar loon

De vraag of een bijstandsuitkering, in de zin van artikel 7a van de AKW, belastbaar loon vormt als bedoeld in artikel 3.80 van de Wet IB 2001, wordt ontkennend beantwoord. Daarvoor overweegt de Raad als volgt.

Uit 4.3.6 blijkt dat de belastingmaatregel (met name de inkomensafhankelijke combinatiekorting) met het oog waarop destijds het TOG-kopje en inmiddels het extra bedrag aan kinderbijslag in het leven is geroepen, alleen geldt voor personen met een arbeidsinkomen. In geval van fiscale partners is voor het recht op de inkomensafhankelijke combinatiekorting vereist dat beide partners een arbeidsinkomen hebben van ten minste het in artikel 8.14a, aanhef en onder a, genoemde bedrag. De minstverdienende partner heeft dan recht op de inkomensafhankelijke combinatiekorting.

Op grond van artikel 8.1, eerste lid, aanhef en onder e, van de Wet IB 2001, wordt onder arbeidsinkomen verstaan: het gezamenlijke bedrag van hetgeen door de belastingplichtige met tegenwoordige arbeid is genoten als winst uit een of meer ondernemingen, loon en resultaat uit een of meer werkzaamheden.

De in artikel 7a, tweede lid, aanhef en onder b, van de AKW genoemde inkomensbestanddelen vormen samen het arbeidsinkomen in de zin van artikel 8.1, eerste lid, aanhef en onder e, van de Wet IB 2001. Gelet op de bewoordingen van artikel 7a, tweede lid, aanhef en onder b, van de AKW en de achtergrond van deze bepaling, is voor artikel 7a van de AKW alleen inkomen uit tegenwoordige arbeid van belang. Met de term “belastbaar loon als bedoeld in artikel 3.80 van de Wet IB” in artikel 7a van de AKW wordt enkel gedoeld op loon als arbeidsinkomen. Er wordt niet gedoeld op aangewezen periodieke uitkeringen als genoemd in artikel 3.100 en volgende van de Wet IB 2001. Een bijstandsuitkering vormt dan ook geen belastbaar loon voor de toepassing van artikel 7a, tweede lid, aanhef en onder b, van de AKW.

De stelling van de Svb, onder verwijzing naar het loonbegrip van artikel 3.81 van de Wet IB 2001 en de wettelijke bepalingen van de loonbelasting, dat een bijstandsuitkering als inkomen uit vroegere arbeid moet worden beschouwd en daarom onder het begrip belastbaar loon van artikel 3.80 van de Wet IB 2001 valt, leidt niet tot een ander oordeel. Het is juist dat ter vergemakkelijking van de heffing van inkomstenbelasting loonbelasting wordt geheven van personen die periodieke uitkeringen ontvangen (zie artikel 34 van de Wet op de loonbelasting 1964 en artikel 11, eerste lid, aanhef, sub g, van het Uitvoeringsbesluit 1965). Dit maakt echter niet dat periodieke uitkeringen belastbaar loon vormen voor de toepassing van artikel 7a, tweede lid, aanhef en onder b, van de AKW.

Geen recht op extra kinderbijslag

De Svb heeft tijdens de procedure te kennen gegeven dat er recht bestaat op extra kinderbijslag als beide partners geen relevant inkomen hebben. Zoals blijkt uit 4.4.3 en 4.4.4 hebben appellante en haar partner geen relevant inkomen, omdat de bijstandsuitkering geen belastbaar loon is voor de toepassing van artikel 7a, tweede lid, aanhef en onder b, van de AKW. Dit zou tot de conclusie moeten leiden dat appellante recht heeft op extra kinderbijslag. Naar het oordeel van de Raad is dit echter niet het geval.

Gelet op de hierboven geschetste bedoeling van de regelgever moet artikel 7a, tweede lid, aanhef en onder b, van de AKW zo worden geïnterpreteerd, dat een verzekerde met een partner recht heeft op een extra bedrag aan kinderbijslag als ten minste één van beiden een arbeidsinkomen heeft, terwijl een van beide partners geen arbeidsinkomen heeft of ten hoogste een arbeidsinkomen van het in artikel 8.14a, aanhef en onder a, genoemde bedrag. Aangezien appellante noch haar partner in 2018 een inkomen uit tegenwoordige arbeid had, maar een periodieke uitkering in de vorm van een bijstandsuitkering, hebben zij op grond van artikel 7a, tweede lid, aanhef en onder b, van de AKW geen recht op extra kinderbijslag over 2018.

Geen geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel

Volgens appellante is bij haar de verwachting gewekt dat zij recht had op het extra bedrag over 2018, omdat de Svb het bedrag heeft toegekend zonder nader onderzoek te doen.

Voor een geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel is om te beginnen vereist dat de betrokkene aannemelijk maakt dat van de zijde van de overheid toezeggingen of andere uitlatingen zijn gedaan of gedragingen zijn verricht, waaruit de betrokkene in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs kon en mocht afleiden of en, zo ja, hoe het bestuursorgaan in een concreet geval een bevoegdheid zou uitoefenen.9.Uit het toekenningsbesluit blijkt dat aan appellante is gemeld dat de Svb in de loop van het jaar haar gegevens zal vergelijken met de gegevens van de Belastingdienst. Daarbij heeft de Svb medegedeeld dat appellante het extra bedrag aan kinderbijslag moet terugbetalen als zij daar achteraf beschouwd geen recht op heeft. Uit het toekenningsbesluit volgt niet dat appellante mocht menen dat zij een onvoorwaardelijk recht op een extra bedrag aan kinderbijslag had over 2018. Het beroep op het vertrouwensbeginsel slaagt daarom al niet.

Herziening en terugvordering

Gelet op 4.3 tot en met 4.6.1. heeft de Svb, zij het op onjuiste gronden, terecht besloten dat appellante over 2018 geen recht had op een extra bedrag aan kinderbijslag. De Svb is dan ook terecht tot herziening en terugvordering overgegaan. In wat appellante heeft aangevoerd ziet de Raad geen dringende redenen, als bedoeld in artikel 24, vijfde lid, van de AKW, op grond waarvan de Svb geheel of gedeeltelijk van terugvordering kon afzien. Bij de invordering moet rekening worden gehouden met de beslagvrije voet.

Conclusie

5. Uit wat is overwogen onder 4.1 tot en met 4.7 volgt dat het hoger beroep niet slaagt. De aangevallen uitspraak zal worden bevestigd, met verbetering van de gronden.

6. De Raad ziet aanleiding om de Svb te veroordelen in de kosten die appellante in verband met de behandeling van het hoger beroep redelijkerwijs heeft moeten maken. De proceskosten worden, ingevolge het Besluit proceskosten bestuursrecht, begroot op € 2.092,50 in hoger beroep voor verleende rechtsbijstand. Daarbij is in aanmerking genomen dat de rechtbank om een andere, tussen partijen niet meer in geschil zijnde reden, de Svb al veroordeeld heeft in de kosten die appellante in verband met de behandeling van het bezwaar en beroep heeft moeten maken.