Nemo tenetur in belastingzaken (FM nr. 150) 2017/14.1:14.1 Inleiding

Nemo tenetur in belastingzaken (FM nr. 150) 2017/14.1

14.1 Inleiding

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

In het vorige hoofdstuk kwam ter sprake dat de handhaving van fiscale voorschriften in hoofdzaak uiteenvalt in het toezicht op de naleving van fiscale voorschriften enerzijds en sanctieoplegging vanwege de overtreding van die voorschriften anderzijds. De informatieverstrekking ten dienste van de belastingheffing waarop het nalevingstoezicht steunt, heb ik hiervoor bepaald en geordend. In dit hoofdstuk doe ik hetzelfde voor de medewerking aan het sanctieonderzoek naar de niet-nakoming van een fiscaal voorschrift, waaronder de in het vorige hoofdstuk beschreven informatieverplichtingen van de art. 47 e.v. AWR. De sancties die op deze niet-nakoming zijn gesteld, vallen uiteen in bestuurlijke sancties (de processuele sanctie van de omkering van de bewijslast en bestuurlijke boetes) en strafrechtelijke sancties (geldboetes en gevangenisstraf). In lijn hiermee valt de medewerking aan het sanctieonderzoek in belastingzaken uiteen in de medewerking aan het boeteonderzoek van de inspecteur en de medewerking aan het opsporingsonderzoek door fiscaal opsporingsambtenaren (onder verantwoordelijkheid van het OM).

Medewerking onder sanctiedreiging

Een gebrek aan medewerking aan het heffings-, boete- en het opsporingsonderzoek wordt bedreigd met bestuurlijke en/of strafrechtelijke sancties. Daarvan gaat dwang op de betrokkene uit om de verplichtingen ter zake na te komen. Er is met andere woorden sprake van gedwongen medewerking.

In fiscale boete- en strafzaken is de – voor de toepasselijkheid van art. 6 EVRM vereiste – strafcontext waarbinnen de medewerking wordt afgedwongen, gegeven. Althans, wanneer sanctieoplegging voorzienbaar is. De medewerking ten behoeve van de belastingheffing vindt op zichzelf buiten deze context plaats. Hetzelfde geldt voor het doen van belastingaangifte. Dit is mogelijk anders wanneer die medewerking of het doen van aangifte samenloopt met (komende) boete- of strafoplegging. De te verstrekken informatie kan de overtreding van een fiscaal voorschrift blootleggen en/of bijdragen aan het bewijs ervan.1

Andere (met sancties bedreigde) fiscale verplichtingen zoals het niet (tijdig) betalen van de verschuldigde belasting, laat ik hierna buiten beschouwing. Het risico van zelfbelasting speelt daarbij niet of nauwelijks. Zo die al speelt, dan is de problematiek dezelfde.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.