Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/III.C.6.2:III.C.6.2 De lijkbezorging

Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/III.C.6.2

III.C.6.2 De lijkbezorging

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Onder het beheren van de goederen der nalatenschap valt niet de lijkbezorging. Het betreft een 'persoonlijkheidsrecht van erflater.1 Juist is dan ook de navolgende benadering:2

'Der Verwaltungsgegenstandist grundsatzlich der Nachlass des Erblassers, so dass [...] das Recht der Bestattung nicht in der Verwaltungsbereich fallen.' (Curs. BS)

De Zwitsers zien het, wat beschikkingen over de lijkbezorging betreft, eveneens zo:3

'Das Verfugungsrechts des Erblassers stutzt sich nicht auf das Erbrecht, sondern auf Art. 53 BV, weshalb diese Anordnung auch gegen die Angehorigen durch-gesetzt werden kann.' (Curs. BS)

Hier doet zich het belang van de testamentaire last gevoelen. Regelingen van en rondom de uitvaart vallen niet onder het standaardpakket van de wetgever, doch is uit de aard testamentair maatwerk en binnen het gesloten stelsel is dan het op de schouders van de executeur leggen van een testamentaire last de juiste weg. Dit betekent dan ook dat een erflater die een executeur slechts wil belasten met de regeling van de uitvaart, de executeur het beheer van art. 4:144 BW zal ontnemen.4

Zowel de Franse als de Belgische regeling van executele kennen geen speciale bepaling voor het regelen van de uitvaart. Dit zal samenhangen met het feit dat aldaar een van de basistaken van de executeur is het 'uitvoeren van de uiterste wilsbeschikkingen'oftewel 'nomen est omen':5

'Hoewel de wet dit niet uitdrukkelijk bepaalt, rust op de testamentuitvoerder ook de verplichting zorg te dragen voor de uitvoering van de extrapatrimoniale beschikkingen die in het testament voorkomen. Voorbeelden hiervan zijn beschikkingen die de testamentuitvoerder opleggen missen voor de testator te laten lezen, zijn begrafenis op een bepaalde wijze en plaats te regelen.' (Curs. BS)

Dacht Meijers (en daarmee de wetgever) bij het regelen van de uitvaart in de ruimste zin des woords ook meteen aan de executeur?6

'Zo b.v. het doen begraven of het plaatsen van een grafsteen, het doen lezen van missen, het uitschrijven van een prijsvraag enz. Worden zodanige lasten op een executeur-testamentair gelegd, dan kan deze dus de daarvoor gemaakte kosten uit de boedel, bestrijden.' (Curs. BS)

Hoe dient de testamentaire last die niet rust op de erfgenaam maar op de executeur gezien te worden in het licht van de quasi-overeenkomstgedachte van opdracht/lastgeving? Duidelijker kan het mijns inziens niet gezegd worden:

'Zodanige lasten als b.v. de vernietiging van bepaalde documenten moet hij nakomen uit de kracht van de aanvaarding van de hem opgedragen taak.' (Curs.

BS)

En wat als hij erfrechtelijke 'wanprestatie' pleegt?

'dan kan [...] dit [...] een grond voor zijn ontzetting uit de executele zijn.'

Onder het oude erfrecht werd door Asser-Van der Ploeg-Perrick7 ten aanzien van de bevoegdheden van de executeur met betrekking tot de lijkbezorging reeds geleerd:

'Wanneer de begrafenis of de verassing aan de executeur is opgedragen moeten de erfgenamen dit aan hem overlaten.' (Curs. BS)

Zo ook Beekhuis8 die zelfs spreekt van 'een beginsel' als het om de uitvaart gaat:

'Maar nog boven de echtgenoot staat de executeur-testamentair die door de overledene is aangesteld om zijn lijkbezorging te regelen, zulks krachtens het beginsel dat de beschikkingen van erflater steeds praevaleren boven de wensen van de nabestaanden. In dat geval hebben alle verwanten, en ook de echtgenoot, te wijken.'

Mijns inziens kan er vanuit gegaan worden dat dit ook nog voor het nieuwe recht geldt.

Als men de verschillende gedachten rond 'executeur en uitvaart' naast elkaar zet, ziet men de Europese potentie die de taakomschrijving van Nederlandse executeur in art. 4:144 BW heeft. Via 'beheer en Verwaltung' kan met een Duitse bril naar de erfrechtelijke behoeften gekeken worden en via 'onverminderd de testamentaire lasten' kan met een Franse bril 'uitvoeren van de uiterste wil' naar de problematiek gekeken worden, waarbij ik aanteken dat ook in het Duitse recht met een 'Auflage' de bevoegdheden van een executeur aangevuldkunnen worden.

De Nederlandse erfrechtelijke beheerder heeft een Europees gezicht.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.