7.3.3.1 Bestaande overeenkomst en overdracht

423. Zijn bepaalde vorderingen uit hoofde van een door de stille cedent als koper aangegane koopovereenkomst als kwalitatieve rechten op de stille cessionaris overgegaan, dan is het de vraag of de stille cedent ook ten aanzien van deze rechten bevoegd wordt. Het antwoord luidt in beginsel ontkennend.

Is de rechthebbende als koper een koopovereenkomst aangegaan met betrekking tot de vordering en heeft hij uit dien hoofde een vordering tot nakoming of een schadevergoedingsvordering jegens de verkoper, en is een derde bevoegd om de gekochte vordering te innen, dan is de derde in beginsel niet bevoegd tot uitoefening van de vorderingen jegens de verkoper, tenzij de derde afzonderlijk bevoegd wordt gemaakt ten aanzien van deze vorderingen (door afzonderlijke bezwaring, beslaglegging, onderbewindstelling of lastgeving) of tenzij de derde bevoegd is ten aanzien van het gehele vermogen van de rechthebbende, zoals bij faillissement, executele en vereffening van nalatenschappen.

Heeft de rechthebbende het goed alleen verkocht, maar nog niet overgedragen en wordt de derde vervolgens bevoegd ten aanzien van het goed, dan kan de rechthebbende het goed niet overdragen zonder de medewerking of de toestemming van de bevoegde derde of zonder dat het recht van de derde behouden blijft.1

Heeft de rechthebbende als verkoper het goed verkocht en overgedragen voordat de derde bevoegd is geworden, dan kan de derde in beginsel geen bevoegdheden meer ontlenen aan de oorspronkelijke rechthebbende ten aanzien van dat goed. De vordering (het goed) bevindt zich dan niet meer in het vermogen van de oorspronkelijke schuldeiser.

424. Zijn bepaalde vorderingen uit hoofde van een door de stille cedent als koper aangegane koopovereenkomst als kwalitatieve rechten op de stille cessionaris overgegaan, dan kan de stille cessionaris rechtstreeks van de verkoper nakoming vorderen, bijvoorbeeld door te eisen dat een bij de vordering behorend vuistpand wordt afgegeven of dat een op de vordering rustend derdenbeslag wordt opgeheven. Art. 3:94 lid 3 BW is hierop niet van toepassing. De stille cessionaris en de stille cedent kunnen in de lastgeving ook overeenkomen dat de stille cedent in eigen naam deze kwalitatieve rechten ten behoeve van de stille cessionaris jegens de verkoper uitoefent. Ook als de rechten niet als kwalitatieve rechten op de stille cessionaris zijn overgegaan, bijvoorbeeld omdat de stille cedent daarbij een belang houdt gelet op een mogelijke aansprakelijkheid jegens de stille cessionaris, kan de stille cedent deze rechten 'ten behoeve van' de stille cessionaris uitoefenen.