7.6 Uitdaging: wat is een praktische vertaling van een aspiratieve moraal?

Waarden omschreef ik in hoofdstuk 1 als abstracte en nastrevenswaardige voorstellingen van het goede die door een groep of cultuur worden gedragen.1 Zij vragen om concretisering. Binnen de plichtmoraal gebeurt dit bijvoorbeeld door beroepswaarden (kernwaarden, trouw-aan-het-recht-thesis) te lezen als morele minimumeisen of minimumverplichtingen. Ook een aspiratieve moraal vraagt natuurlijk om concretisering van waarden die erin bestaat die waarden op het hoogste, excellente niveau waartoe een advocaat in staat is te realiseren. De vraag is hoe we beroepswaarden op het niveau van de aspiratieve moraal handen en voeten kunnen geven. Is dat bijvoorbeeld mogelijk door uitgeschreven aspiratieve overwegingen bij wijze van toelichting aan gedragsregels toe te voegen? Die suggestie is al een keer in de praktijk gebracht, namelijk in de Amerikaanse gedragscode die vanaf 1969 gedurende een kleine 15 jaar van kracht is geweest. Bespreking van deze gedragscode is om twee redenen relevant. In de eerste plaats vanwege de aanzienlijke ruimte die inderdaad wordt gemaakt voor een aspiratieve moraal: dat maakt nieuwsgierig naar de manier waarop die ruimte is ingevuld. In de tweede plaats omdat bestudering van deze gedragsregels duidelijk maakt dat ook uitgeschreven aspiratieve overwegingen morele reflectie niet overbodig maken.