Hof Den Haag, 16-11-2023, nr. BK-22/01272, nr. BK-23/00279, nr. BK-23/00280

De Inspecteur heeft naar aanleiding van een ontvangen renseignement over de jaren 2012, 2013 en 2014 navorderingsaanslagen IB/PVV opgelegd. Bij gelijktijdig gegeven beschikkingen is voor elk van deze jaren tevens belastingrente in rekening gebracht en een vergrijpboete opgelegd.

Jaar 2012 – BK-22/01272

Aan belanghebbende is met dagtekening 30 september 2017 over het jaar 2012 een navorderingsaanslag IB/PVV opgelegd naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 423.705. Bij gelijktijdig gegeven beschikkingen is € 33.540 belastingrente in rekening gebracht en is een vergrijpboete opgelegd van € 101.187.

Jaar 2013 – BK-23/00279

Aan belanghebbende is met dagtekening 30 september 2017 over het jaar 2013 een navorderingsaanslag IB/PVV opgelegd naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 440.653. Bij gelijktijdig gegeven beschikkingen is € 28.238 belastingrente in rekening gebracht en is een vergrijpboete opgelegd van € 106.052.

Jaar 2014 – BK-23/00280

Aan belanghebbende is met dagtekening 30 september 2017 over het jaar 2013 een navorderingsaanslag IB/PVV opgelegd naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 458.297. Bij gelijktijdig gegeven beschikkingen is € 20.615 belastingrente in rekening gebracht en is een vergrijpboete opgelegd van € 110.538.

Het in de navorderingsaanslagen voor de drie jaren begrepen belastbaar inkomen uit werk en woning betreft uitkeringen die belanghebbende van [A] Pensioen B.V. heeft ontvangen.

De Inspecteur heeft bij uitspraken op bezwaar het door belanghebbende tegen de navorderingsaanslagen en beschikkingen belastingrente (rentebeschikkingen) gemaakte bezwaar afgewezen. Het bezwaar tegen de boetebeschikkingen heeft de Inspecteur gegrond verklaard en de boetebeschikkingen zijn verminderd tot € 50.593 (2012), € 53.026 (2013) en € 55.269 (2014).

Belanghebbende heeft tegen de onder 2.3 bedoelde uitspraken op bezwaar beroep bij de Rechtbank Zeeland-West-Brabant ingesteld. De Rechtbank Zeeland-West-Brabant heeft op 28 oktober 2019 als volgt beslist:

“De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- vermindert de Boete opgelegd voor het jaar 2012 tot een bedrag van € 48.063;

- vermindert de Boete opgelegd voor het jaar 2013 tot een bedrag van € 50.374;

- vermindert de Boete opgelegd voor het jaar 2014 tot een bedrag van € 52.505.

Belanghebbende heeft tegen de onder 2.4 bedoelde uitspraak van de Rechtbank Zeeland-West-Brabant hoger beroep ingesteld bij het Hof ’s Hertogenbosch. Hof ’s Hertogenbosch heeft op 23 juli 2020 (ECLI:NL:GHSHE:2020:2357) als volgt beslist:

“Het hof:

- verklaart het hoger beroep ongegrond;

- bevestigt de uitspraak van de rechtbank.”

Belanghebbende heeft tegen de onder 2.5 bedoelde uitspraak van Hof ’s Hertogenbosch cassatie ingesteld bij de Hoge Raad. De Hoge Raad heeft bij arrest van

9 april 2021, nummer 20/02550 (ECLI:NL:HR:2021:548) het beroep in cassatie, met toepassing van artikel 81, lid 1, van de Wet op de rechterlijke organisatie (Wet RO), ongegrond verklaard.

Op 19 april 2021 heeft de Inspecteur van belanghebbende het verzoek om ambtshalve vermindering ontvangen.

Met dagtekening 21 mei 2021 heeft de Inspecteur het verzoek afgewezen wegens het niet tijdig indienen van dit verzoek. Bij uitspraak op bezwaar van 9 december 2021 heeft de Inspecteur deze beslissing gehandhaafd.

Nadien heeft belanghebbende nog twee herzieningsverzoeken bij de Hoge Raad ingediend, waarin hij de Hoge Raad heeft verzocht zijn arrest van 9 april 2021 te herzien. Deze herzieningsverzoeken zijn door de Hoge Raad bij arresten van 25 maart 2022 (ECLI:NL:HR:2022:430) en 27 januari 2023 (ECLI:NL:HR:2023:113) niet-ontvankelijk verklaard met toepassing van artikel 80 Wet RO.

Belanghebbende stelt dat hij de Inspecteur, de Rechtbank Zeeland-West-Brabant en het Hof ’s-Hertogenbosch per brief heeft gevraagd hem de volledige correspondentie tussen de Belastingdienst en de Belgische fiscale administratie te sturen en dat hij die tot op het moment van het indienen van het hoger beroep en zijn nadere stuk van 13 april 2023 niet heeft ontvangen. Hij stelt dat dit in strijd is met het beginsel van “fair play” en heeft het Hof verzocht, alvorens uitspraak in de onderhavige zaken te doen, de Inspecteur op te dragen deze stukken te overleggen dan wel die stukken, indien deze reeds deel uitmaken van het dossier, aan belanghebbende toe te zenden, zodat hij zich daarover kan uitlaten.

Gelet op de thans bij het Hof voorliggende vraag of het verzoek om ambtshalve vermindering terecht is afgewezen wegens het niet-tijdig indienen van het verzoek, is de correspondentie tussen de Belastingdienst en de Belgische fiscale administratie geen op de zaak betrekking hebbend stuk. Dat neemt niet weg dat het dossier een renseignement bevat van de Central Liaison Office (CLO) dat als bijlage bij het verweerschrift in eerste aanleg is gevoegd en dat reeds gelet op de aanwezigheid in het dossier tot de gedingstukken behoort. Belanghebbende is ook met dat stuk bekend, want hij heeft daarvan in januari 2022 een afschrift via de Rechtbank ontvangen.

Hoor en wederhoor

Belanghebbende stelt in hoger beroep dat de Rechtbank het beginsel van hoor en wederhoor heeft geschonden. In dit kader stelt belanghebbende dat hij de oproep voor de zitting van 13 oktober 2022 niet op zijn (huis)adres heeft ontvangen, dat, indien belanghebbende deze wel zou hebben ontvangen hij per ommegaande de Rechtbank zou hebben bericht in verband met zijn gezondheid niet ter zitting aanwezig te kunnen zijn, en dat, nu de Rechtbank hem niet in de gelegenheid heeft gesteld alsnog te reageren op hetgeen de Inspecteur ter zitting van de Rechtbank op 13 oktober 2022 heeft verklaard, het beginsel van hoor en wederhoor door de Rechtbank is geschonden.

Gelijk in de uitspraak van de Rechtbank onder procesverloop is weergegeven, is belanghebbende door de griffier van de Rechtbank bij aangetekende brief, verzonden op

9 september 2022 aan belanghebbende op het door hem opgegeven adres [adres] , [postcode] te [woonplaats] (zijn huisadres), onder vermelding van plaats en tijdstip, uitgenodigd om op de zitting te verschijnen. Belanghebbende is, zonder bericht van verhindering, niet ter zitting van de Rechtbank verschenen. Nu genoemde brief niet ter griffie is terugontvangen en uit informatie van PostNL is gebleken dat de brief op 9 september 2022 op genoemd adres is uitgereikt, heeft de Rechtbank terecht geoordeeld dat de uitnodiging om op de zitting te verschijnen op juiste wijze, tijdig op het juiste adres is aangeboden. Verder heeft de Rechtbank het er voor kunnen houden dat belanghebbende, nu hij niet ter zitting is verschenen, en zich evenmin ter zitting heeft laten vertegenwoordigen, er – kennelijk – om hem moverende redenen van heeft afgezien de zitting bij te wonen. Dat belanghebbende, die kennelijk niet meer in staat is zelf ter zitting te verschijnen, zich niet heeft laten vertegenwoordigen komt voor zijn (proces)risico. Er is dan ook geen enkele reden voor de conclusie dat de Rechtbank het beginsel van hoor en wederhoor heeft geschonden.

Verzoek om ambtshalve vermindering

De Inspecteur heeft de onder 2.7 bedoelde brief van 19 april 2021 terecht aangemerkt als een verzoek om ambtshalve vermindering van de navorderingsaanslagen en beschikkingen over de jaren 2012, 2013 en 2014 (artikel 9.6 Wet IB 2001). De navorderingsaanslagen en beschikkingen voor de onderhavige zaken stonden, nadat de Hoge Raad arrest heeft gewezen op 9 april 2021, immers vast.

In de onderhavige zaken is in geschil of belanghebbende tijdig een verzoek om ambtshalve vermindering als bedoeld in artikel 9.6 Wet IB 2001 heeft ingediend en of de Inspecteur dit verzoek terecht, wegens het niet tijdig zijn daarvan, heeft afgewezen.

Artikel 9.6 Wet IB 2001 (tekst 2021) luidt als volgt:

“1. Een ambtshalve vermindering van een belastingaanslag geschiedt uitsluitend op de voet van dit artikel.

2. In bij ministeriële regeling aan te wijzen gevallen wordt een onjuiste belastingaanslag door de inspecteur ambtshalve verminderd.

3. Indien de belastingplichtige een verzoek om ambtshalve vermindering heeft gedaan en dat verzoek geheel of gedeeltelijk wordt afgewezen, beslist de inspecteur dat bij een voor bezwaar vatbare beschikking.

4. Dit artikel is van overeenkomstige toepassing met betrekking tot beschikkingen die afzonderlijk op het aanslagbiljet van de belastingaanslag zijn vermeld, waarbij voor de toepassing van dit artikel het verzamelinkomen, bedoeld in artikel 2.18, het bedrag rendementsgrondslag, bedoeld in artikel 9.4a, eerste lid, onderdeel a, en het bedrag groen beleggen, bedoeld in artikel 9.4a, eerste lid, onderdeel b, alsmede de belastingrente en de revisierente, bedoeld in hoofdstuk VA van de Algemene wet inzake rijksbelastingen, geacht worden onderdeel uit te maken van de belastingaanslag.”

Artikel 45aa, onderdeel a, van de Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001 (Uitvoeringsregeling IB 2001; tekst 2021) luidt als volgt:

“De inspecteur vermindert ambtshalve een belastingaanslag die op een te hoog bedrag is vastgesteld zodra hem dat is gebleken, tenzij:

a. vijf jaren zijn verlopen na het einde van het kalenderjaar waarop de belastingaanslag betrekking heeft (…)”

Op grond van het bepaalde in artikel 9.6 Wet IB 2001, in samenhang bezien met artikel 45aa, aanhef en onder a, Uitvoeringsregeling IB 2001, wordt een belastingaanslag, inclusief de op het aanslagbiljet vermelde beschikkingen, niet ambtshalve verminderd indien vijf jaren zijn verlopen na het einde van het kalenderjaar waarop de belastingaanslag betrekking heeft. De vijfjaarstermijn met betrekking tot de onderhavige navorderingsaanslagen en beschikkingen eindigde derhalve op 31 december 2017 (kalenderjaar 2012), 31 december 2018 (kalenderjaar 2013) en 31 december 2019 (kalenderjaar 2014).

Het verzoek om ambtshalve vermindering van 19 april 2021 is voor elk van de onderhavige jaren geruime tijd na afloop van de vijfjaarstermijn ontvangen. Op grond van de Nederlandse wet- en regelgeving bestaat dan ook geen aanleiding om de navorderingsaanslagen en beschikkingen ambtshalve te verminderen.

Anders dan belanghebbende meent, bestaat evenmin recht op een ambtshalve vermindering op grond van het Unierecht. Volgens vaste rechtspraak zijn de lidstaten, hoewel de directe belastingen tot hun bevoegdheid behoren, niettemin verplicht deze bevoegdheid in overeenstemming met het recht van de Unie uit te oefenen (zie onder meer HvJ 25 oktober 2012, nr. C-387/11 (Commissie/België), ECLI:EU:C:2012:670, punt 36 en aldaar aangehaalde rechtspraak, en HvJ 23 januari 2014, nr. C-296/12 (Commissie/België), ECLI:EU:C:2014:24, punt 27). Het Unierecht kent echter geen geharmoniseerde regels inzake de terugbetaling van ten onrechte opgelegde heffingen. Daaruit volgt dat de lidstaten hun nationale procesregels mogen blijven toepassen, met name met betrekking tot vervaltermijnen, op voorwaarde dat het gelijkwaardigheids- en het effectiviteitsbeginsel in acht worden genomen (HvJ 8 september 2011, C-89/10 en C-96/10 (Q-Beef en Bosschaert), ECLI:EU:C:2011:555, punt 34 en HvJ 20 december 2017, C-500/16 (Caterpillar Financial Services), ECLI:EU:C:2017:996, punt 37). Dit laatste houdt in dat de lidstaten hun eigen nationale procesregels mogen toepassen op voorwaarde dat die regels het niet onmogelijk of uiterst moeilijk maken een recht op teruggaaf te effectueren. Daargelaten de vraag of belanghebbende recht heeft op een teruggaaf maakt de vijfjaarstermijn niet dat effectuering van een dergelijk recht onmogelijk of uiterst moeilijk is.

Belanghebbende heeft nog gesteld dat de vijfjaarstermijn de mogelijkheid van ambtshalve vermindering van de navorderingsaanslagen en de beschikkingen feitelijk illusoir maakt als gevolg van de omstandigheid dat tegen de navorderingsaanslagen en de beschikkingen eerst bezwaar, beroep, hoger beroep en beroep in cassatie moet worden ingediend/ingesteld. De Hoge Raad heeft echter reeds geoordeeld dat de vijfjaarstermijn een keuze is van de regelgever en dat deze keuze juist mede gelet op de mogelijkheid om tegen de navorderingsaanslagen en de beschikkingen rechtsmiddelen aan te wenden niet in strijd is met het evenredigheidsbeginsel (vgl. HR 2 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1795, BNB 2023/71). Dat betekent eveneens – en anders dan belanghebbende lijkt te betogen – dat geen nieuwe termijn van vijf jaar gaat lopen vanaf het moment dat de Hoge Raad in de zaak van belanghebbende op 9 april 2021 arrest heeft gewezen.

De Inspecteur heeft het verzoek om ambtshalve vermindering aldus terecht afgewezen in verband met de te late indiening hiervan.

Vergoeding van immateriële schade

Belanghebbende heeft het Hof verzocht een vergoeding van immateriële schade toe te kennen vanwege a) overschrijding van de redelijke termijn, b) schending van Unierechtelijke privacyrechten en c) leed en gederfde levensvreugd.

Nu het hoger beroep ongegrond is, komt het Hof aan een oordeel over de toekenning van de onder b) en c) vermelde vergoedingen van immateriële schade op de voet van artikel 8:73 van de Algemene wet bestuursrecht niet toe.

Belanghebbende heeft reeds in de beroepsfase gevraagd om vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn. Op grond van vaste jurisprudentie van de Hoge Raad geldt als uitgangspunt dat, behoudens bijzondere omstandigheden, de berechting van een zaak in de bezwaar- en de beroepsfase niet binnen een redelijke termijn geschiedt indien de rechtbank niet binnen twee jaar nadat die termijn is aangevangen, uitspraak doet. De termijn in beroep vangt in beginsel aan op het moment waarop de Inspecteur het bezwaarschrift ontvangt en eindigt op het moment waarop de rechter uitspraak doet. Voor de berechting van de zaak in hoger beroep heeft als uitgangspunt te gelden dat het gerechtshof uitspraak doet binnen twee jaar nadat hoger beroep is ingesteld (HR 19 februari 2016, ECLI:NL:HR:2016:252, BNB 2016/140).

De redelijke termijn voor de beroepsfase vangt derhalve aan op het moment dat de Inspecteur het bezwaarschrift van belanghebbende tegen de afwijzing van het verzoek om ambtshalve vermindering heeft ontvangen (19 april 2021). Gelet op de datum waarop de Rechtbank uitspraak heeft gedaan (24 november 2022) is de redelijke termijn voor het doen van uitspraak op beroep niet overschreden. Gelet op de datum waarop het Hof uitspraak doet (16 november 2023) is de redelijke termijn voor het doen van uitspraak op het hoger beroep evenmin overschreden. Niet is gebleken van bijzondere omstandigheden, die een verlenging van de redelijke termijn in het onderhavige geval zouden rechtvaardigen. De stelling van belanghebbende dat de termijn “door de houding en het gedrag van de Belastingdienst” reeds in het jaar 2006 is aangevangen, kan, gelet op de geldende jurisprudentie niet als zodanige omstandigheid worden beschouwd. Belanghebbende kan dan ook geen aanspraak maken op een vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn.

Slotsom

Het hoger beroep is ongegrond.