Einde inhoudsopgave
Accountantsaansprakelijkheid (R&P nr. CA20) 2019/5.9.2
5.9.2 Maatregelen om kwaliteit van de wettelijke controle te verbeteren
mr. J.E. Brink-van der Meer, datum 01-12-2018
- Datum
01-12-2018
- Auteur
mr. J.E. Brink-van der Meer
- JCDI
JCDI:ADS304104:1
- Vakgebied(en)
Verbintenissenrecht / Algemeen
Juridische beroepen / Algemeen
Voetnoten
Voetnoten
AFM, Uitkomsten onderzoek kwaliteit wettelijke controles Big 4-accountantsorganisaties, 25 september 2014.
AFM, Uitkomsten onderzoek kwaliteit wettelijke controles Big 4-accountantsorganisaties, 25 september 2014, p. 14 en 15.
Wet aanvullende maatregelen accountantsorganisaties, Gewijzigd voorstel van wet, A, Kamerstukken I 2016 2017 (34 677).
Uitsluitend ten aanzien van OOB accountantsorganisaties.
Naar verwachting zullen alleen woningcorporaties met meer dan 2.500 verhuureenheden als OOB worden aangemerkt. Kamerstukken 2016/2017, 33 977, nr. 17.
Grant Thornton is als OOB-accountantsorganisatie niet meegenomen in het onderzoek. De AFM heeft geconcludeerd dat Grant Thornton onvoldoende opvolging heeft gegeven aan de aandachtspunten uit het onderzoek in 2015 naar de opzet van de verandering en verbetermaatregelen om onderzoek naar de implementatie en borging van het verandertraject mogelijk te maken.
AFM, Kwaliteit OOB-accountantsorganisaties onderzocht, Uitkomsten van onderzoeken naar de implementatie en borging van verandertrajecten bij de OOB-accountantsorganisaties en de kwaliteit van wettelijke controles bij de Big 4-accountantsorganisaties, 28 juni 2017.
De Big 4 hebben naar aanleiding van het reguliere onderzoek bij Big 4 kantoren in 2013 en 2014 zelf een aantal maatregelen aangekondigd om de kwaliteit van de wettelijke controle te verbeteren. De AFM heeft ten aanzien van die maatregelen aangegeven het belangrijk te vinden dat de Big 4 daarbij in het bijzonder aandacht en prioriteit geven aan de volgende maatregelen:1
Versterken van de governance.
De governance kan worden verstrekt door intern toezicht in de vorm van een raad van commissarissen, bestaande uit leden afkomstig van buiten de eigen organisatie. Voorts dient het bestuur te worden versterkt, onder andere door ervoor zorg te dragen dat bestuurders voldoende tijd, kennis en bestuurlijke ervaring hebben en als collectief geschikt zijn.
Creëren van een kwaliteitsgerichte cultuur.
Bij een kwaliteitsgerichte cultuur moet het publiek belang van een kwalitatief goed uitgevoerde wettelijke controle centraal worden gesteld, met ruimte voor kritische geluiden.
Waarborgen van het wettelijk kwaliteitsniveau.
Het wettelijk vereiste kwaliteitsniveau moet bij iedereen binnen een accountantsorganisatie bekend zijn en iedereen moet hiernaar handelen.
Accountants hebben de verantwoordelijkheid hun kennis hiervan bij te houden en dienen daarbij ondersteund te worden door accountantsorganisaties.
Vergroten van de transparantie over kwaliteit.
Accountantsorganisaties dienen transparant te zijn over de wijze waarop zij werken, de kwaliteit die zij leveren en vooral over de manier waarop zij de aangekondigde verbetermaatregelen doorvoeren. De kwaliteit wordt volgens de AFM beter indien er meer duidelijkheid is over de uitvoering van wettelijke controles.
De AFM heeft voorts in de uitkomsten van het onderzoek aanleiding gezien de wetgever te adviseren de wetgeving aan te vullen op de volgende onderwerpen:2
Een verplichte RvC bij OOB- accountantsorganisaties;
Een geschiktheidstoets door de AFM van bestuurders en commissarissen van accountantsorganisaties (individueel en collectief);
Het verlenen van de bevoegdheid aan de AFM tot het rechtstreeks verstrekken van bevindingen en conclusies aan RvC’s en auditcommissies van controlecliënten;
Het opnemen van een wettelijke verplichting voor accountantsorganisaties om in geval van geconstateerde tekortkomingen gepaste maatregelen te nemen om eventuele overtredingen naar het verleden toe te herstellen en herhaling in de toekomst te voorkomen;
Het uitbreiden van de reikwijdte van de OOB definities, met bijvoorbeeld grote woningcorporaties, grote gemeenten en grote pensioenfondsen.
Op 24 april 2018 heeft de Eerste Kamer de Wet aanvullende maatregelen accountantsorganisaties3 aangenomen, waarin de maatregelen 1, 24 en 4 zijn opgenomen. Naast deze maatregelen regelt het wetsvoorstel ook dat de bevoegdheid van het bestuur van een gecontroleerde onderneming om de opdracht voor de wettelijke controle te verlenen aan de accountant, wordt beperkt. Verder moet een accountantsorganisatie na een toetsing van een controledossier door de AFM, de resultaten daarvan delen met de auditcommissie van een OOB.
Voorts is op 1 mei 2017 de consultatietermijn gesloten van het ‘Besluit aanwijzing organisaties van openbaar belang in de zin van de Wta’. Het ontwerp besluit bepaalt dat netbeheerders, woningbouwcorporaties,5 grote pensioenfondsen en drie instellingen voor het wetenschapsbeleid (KNAW, NWO en Koninklijke Bibliotheek) zullen worden aangewezen als OOB.
In 2016 en 2017 heeft de AFM een themaonderzoek uitgevoerd naar de implementatie en borging van het verandertraject binnen acht6 OOB-accountantsorganisaties.7 Daarin heeft de AFM onderzocht hoever deze OOB-accountantsorganisaties zijn gevorderd met het implementeren en borgen van de veranderingen en in welke mate ze hebben voldaan aan de verwachtingen voor 2016 op de pijlers beheersing, gedrag en cultuur en intern toezicht. De AFM concludeert op basis van de uitkomsten van het onderzoek dat het verandertraject bij de onderzochte OOB-accountantsorganisaties te langzaam gaat. De acht onderzochte OOB-accountantsorganisaties hebben niet volledig voldaan aan de verwachtingen voor 2016 voor de implementatie en borging van het verandertraject op de pijlers beheersing, gedrag en cultuur en intern toezicht. Deloitte, KPMG en PwC hebben meer bereikt op de pijlers gedrag en cultuur en intern toezicht en op het onderdeel oorzakenanalyses van de pijler beheersing dan de andere vijf onderzochte OOB-accountantsorganisaties.