Rb. Amsterdam, 16-12-2002, nr. 13/020426-02

Telastelegging

Aan verdachte is telastegelegd hetgeen staat omschreven in de dagvaarding zoals ter terechtzitting gewijzigd. Van de dagvaarding en de vordering wijziging telastelegging zijn kopieën als bijlagen 1 en 2 aan dit vonnis gehecht. De gewijzigde telastelegging geldt als hier ingevoegd.

Voorvragen

Ontvankelijkheid van de officier van justitie.

De verdediging heeft aangevoerd dat de officier van justitie ten aanzien van het onder 1. telastegelegde niet ontvankelijk dient te worden verklaard in de (verdere) vervolging van verdachte. Daartoe is het volgende gesteld, zakelijk weergegeven.

Verdachte is tijdens zijn eerste verhoor in Thailand gemarteld teneinde een bekentenis van hem te verkrijgen. Diverse malen is een plastic zak over zijn hoofd geplaatst; ademnood en een bijna stikervaring zal het gevolg zijn geweest. Ondertussen werd hij hard in zijn buik geslagen, zelfs zo dat hij moest overgeven.

Verdachte heeft van meet af aan verteld dat hij is gemarteld, zowel kort na zijn aanhouding in Thailand aan vertrouwenspersonen als tijdens zijn verhoren na aanhouding in Nederland.

Tijdens de uitvoering van de rogatoire commissie in Thailand is de verklaring van verdachte impliciet bevestigd, onder andere door [getuige 1].Tenslotte wijzen publicaties van Amnesty International op het op grote(re) schaal voorkomen van martelingen in Thailand.

De consequentie daarvan is ten eerste bewijsuitsluiting, want de verklaring is verkregen in strijd met artikel 29 Sv. Als "fruits of the poisonous tree" dienen ook zijn latere verklaringen van het bewijs te worden uitgesloten. De verdediging stelt zich op het standpunt dat bewijsuitsluiting onvoldoende recht doet aan de schending van de rechten van verdachte en dat het openbaar ministerie niet ontvankelijk dient te worden verklaard in de vervolging van verdachte ter zake van feit 1.. Daartoe heeft de verdediging het volgende gesteld.

Door het verzoek van de Thaise autoriteiten tot overname van de strafvervolging van verdachte te honoreren heeft de Nederlandse staat, c.q. het openbaar ministerie, zich blootgesteld aan het risico dat de bewijsgaring zich heef voltrokken op een manier die in strijd is met de Nederlandse beginselen van goede procesorde. Dit risico vloeit niet alleen voort uit het enkel gegeven dat er geen uitleveringsverdrag bestaat tussen Thailand en Nederland, maar ook uit feiten van algemene bekendheid. Dat risico wordt zelfs levensgroot op het moment dat er concrete aanwijzingen zijn dat er in het verzoekend land is gemarteld door opsporingsautoriteiten, zoals in de onderhavige zaak.

De vraag is of er sprake is van een ernstige schending van beginselen van een behoorlijke procesorde, waarbij doelbewust of met grove veronachtzaming van de belangen van verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling van zijn zaak is tekortgedaan.

In de eerste plaats spreekt het voor zich dat het recht gevrijwaard te blijven van foltering tot de beginselen van een goede procesorde behoort. In de tweede plaats is het zonneklaar dat het verbod op foltering door de Thaise autoriteiten doelbewust is geschonden. Foltering door of vanwege de vervolgende autoriteit betekent dat een eerlijke behandeling van de strafzaak niet meer mogelijk is. Dat foltering tot niet ontvankelijkheid dient te leiden is derhalve nauwelijks aan twijfel onderhevig. Maar daarmee is nog niet de navolgende vraag beantwoord: kan het Nederlandse openbaar ministerie verantwoordelijk gesteld worden voor de handelwijze van de Thaise autoriteiten. Het antwoord daarop is - aldus de verdediging - ja. Vanaf het moment dat het openbaar ministerie het dossier tot de zijne maakt is het ten volle aanspreekbaar op de wijze van bewijsgaring in Thailand.

De verantwoordelijkheid van het Nederlandse openbaar ministerie voor het opsporingsonderzoek in Thailand is ook logisch omdat anders door de enkele overdracht van de zaak de foltering als het ware zou worden witgewassen. Dit witwassen van besmet bewijsmateriaal - dat ook wel de "silver platter" doctrine wordt genoemd - is door de Hoge Raad verworpen.

In de onderhavige zaak betekent bovenstaande dat de bewijsgaring door de Thaise autoriteiten ten volle moet worden getoetst aan het EVRM en de goede procesorde en ook dat het openbaar ministerie ten volle verantwoordelijk kan worden gehouden voor schendingen in het buitenland. Op grond van het vorenstaande verzoekt de verdediging de officier van justitie niet ontvankelijk te verklaren in de verdere vervolging van verdachte ten aanzien van het onder 1. telastegelegde.

De rechtbank overweegt met betrekking tot het verweer als volgt.

Uit de stukken van het dossier en het verhandelde ter terechtzitting blijkt:

Waardering van het bewijs

Bovenstaande neemt niet weg dat de rechtbank op grond van de schendingen van de rechten van verdachte door de Thaise autoriteiten niet alleen zijn eerste verklaring, maar ook de tweede in Thailand afgelegde verklaring, alsmede het resultaat van de in Thailand uitgevoerde reconstructie waaraan verdachte heeft meegewerkt onder toepassing van artikel 359a lid 1 aanhef en onder b, van het Wetboek van Strafvordering van het bewijs zal uitsluiten.

De rechtbank acht niet wettig en overtuigend bewezen hetgeen onder 1 primair en onder 2 primair is telastegelegd, zodat verdachte daarvan dient te worden vrijgesproken.

Bespreking van een verweer

De verdediging heeft aangevoerd dat verdachte niet opzettelijk [slachtoffer] van het leven heeft beroofd. Daartoe is het volgende gesteld, zakelijk weergegeven. Blijkens de tweede door verdachte in Thailand afgelegde verklaring, hebben verdachte en [slachtoffer] de avond van 25 juni 1998 ruzie gekregen, waarna een worsteling is ontstaan. Verdachte heeft verklaard dat toen hij op zijn rug op de grond lag, met [slachtoffer] boven zich, een vuurwapen uit de kleding van [slachtoffer] is gevallen. Verdachte heeft het wapen gepakt en daarmee op het hoofd van [slachtoffer] geslagen waardoor het wapen een kogel afvuurde tengevolge waarvan [slachtoffer] is overleden. Derhalve kan niet worden bewezen dat verdachte opzettelijk heeft geschoten en hij van het onder 1. telastegelegde dient te worden vrijgesproken.

De rechtbank overweegt met betrekking tot dit verweer ten eerste dat van de verklaringen van verdachte met betrekking tot het onder 1. telastegelegde - zoals hiervoor onder 2. overwogen - niet te zijnen laste mogen worden gebruikt, doch wel indien die verklaringen verdachte ontlasten. Voorzover het verweer niet door de gebezigde bewijsmiddelen wordt weerlegd, overweegt de rechtbank dat verdacht door het slaan met een vuurwapen op het hoofd van het latere slachtoffer minstgenomen het risico heeft aanvaard dat daardoor een kogel zou worden afgevuurd. Het verweer wordt om die reden verworpen.

De rechtbank acht wettig en overtuigend bewezen dat

Ten aanzien van het onder 1 subsidiair telastegelegde

hij, als Nederlander, omstreeks 25 juni 1998 te dorp 2, [adres] te Thailand opzettelijk J. [slachtoffer] van het leven heeft beroofd, immers heeft verdachte met dat opzet met een vuurwapen een patroon afgevuurd/afgeschoten in het hoofd van die [slachtoffer], tengevolge waarvan die [slachtoffer] is overleden;

Ten aanzien van het onder 2 subsidiair telastegelegde

hij op 11 maart 2002 te Amsterdam [slachtof[slachtoffer 2] heeft bedreigd met enig misdrijf tegen het leven gericht, immers heeft verdachte opzettelijk dreigend met een pistool drie kogels over die [slachtoffer 2] heen geschoten;

Ten aanzien van het onder 3 telastegelegde

hij op 11 maart 2002 te Amsterdam een pistool met inscriptie Carl Walther modell PP kaliber 9 mm, registratienummer BF 18846, zijnde een wapen van de categorie III, heeft gedragen.

Voorzover in de telastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn deze verbeterd. Verdachte is hierdoor niet in zijn verdediging geschaad.

Het bewijs

De rechtbank grondt haar beslissing dat verdachte het bewezen geachte heeft begaan op de feiten en omstandigheden die in de bewijsmiddelen zijn vervat.

De strafbaarheid van de feiten

De bewezen geachte feiten zijn volgens de wet strafbaar. Het bestaan van een rechtvaardigingsgrond is niet aannemelijk geworden.

De strafbaarheid van verdachte

Er is geen omstandigheid aannemelijk geworden die de strafbaarheid van verdachte uitsluit. Verdachte is dan ook strafbaar.

Motivering van de straffen en maatregelen

De hierna te noemen strafoplegging is in overeenstemming met de ernst van het bewezen geachte, de omstandigheden waaronder dit is begaan en de persoon en de draagkracht van verdachte, zoals van een en ander ter terechtzitting is gebleken.

De rechtbank heeft bij de keuze tot het opleggen van een vrijheidsbenemende straf en bij de vaststelling van de duur daarvan in het bijzonder het volgende laten meewegen.

Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan een levensdelict. Niet alleen heeft verdachte door aldus te handelen onpeilbaar leed berokkend aan de nabestaanden van het slachtoffer, doch dergelijke feiten brengen in het algemeen veel maatschappelijke onrust met zich. Na zijn terugkeer in Nederland heeft verdachte zich daarenboven voorzien van een vuurwapen en heeft hij niet geschroomd dit wapen op de openbare weg te gebruiken. Dit gebruik van vuurwapens verhoogt op zichzelf reeds gevoelens van onveiligheid in het maatschappelijk verkeer. Vorenstaande klemt des te meer nu verdachte op een zeer druk punt in de Amsterdamse binnenstad heeft geschoten, zonder zich rekenschap te geven van de risico´s dat het gebruik van wapens met zich brengt.

De rechtbank is van oordeel dat verdachte in principe veroordeeld zou moeten worden tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van niet onaanzienlijke duur, namelijk voor de duur van 6 jaar en 6 maanden. Echter in verband met de in Thailand ondergane marteling zal de rechtbank verdachte veroordelen tot een gevangenisstraf van 3 jaar en 6 maanden.

Bij het bepalen van de aftrek op grond van art. 27 van het Wetboek van Strafrecht zal de rechtbank voorts bepalen dat - in verband met de detentieomstandigheden van verdachte aldaar - voor elke dag dat verdachte in Thailand heeft vastgezeten 2 dagen dienen te worden afgetrokken.

Ten aanzien van het onder 3. telastegegelegde overweegt de rechtbank dat daarvoor een afzonderlijke straf dient te worden opgelegd, aangezien primair de overtreding van artikel 27 WWM en eerst subsidiair het misdrijf van artikel 26 WWM is telastegelegd.

Toepasselijke wettelijke voorschriften

De op te leggen straffen zijn gegrond op de artikelen 57, 62, 285 en 287 van het Wetboek van Strafrecht en de artikelen 27 en 54 van de Wet wapens en munitie.

De rechtbank komt op grond van het voorgaande tot de volgende beslissing.