HvJ EU, 09-10-2025, nr. C-551/24

Lufthansa heeft een exceptie van niet-ontvankelijkheid van de gestelde vraag opgeworpen voor zover deze betrekking heeft op de uitlegging van artikel 7, punt 5, van verordening nr. 1215/2012, gelet op het hypothetische karakter ervan, aangezien in het kader van het hoofdgeding niet is aangevoerd dat haar vestiging in Polen op enigerlei wijze betrokken was bij het sluiten van de vervoersovereenkomst die aan de door AirHelp gevorderde schuldvordering ten grondslag ligt.

In dit verband volgt uit vaste rechtspraak dat het, om tot een voor de verwijzende rechter nuttige uitlegging van het Unierecht te komen, noodzakelijk is dat die rechter een omschrijving geeft van het feitelijk en juridisch kader waarin de gestelde vragen moeten worden geplaatst, of althans de feiten uiteenzet waarop die vragen zijn gebaseerd. Die rechter moet bovendien de precieze redenen vermelden waarom hij twijfelt over de uitlegging van het Unierecht en het noodzakelijk acht het Hof om een prejudiciële beslissing te verzoeken (zie arresten van 26 januari 1993, Telemarsicabruzzo e.a., C-320/90–C-322/90, EU:C:1993:26, punt 6; 8 september 2009, Liga Portuguesa de Futebol Profissional en Bwin International, C-42/07, EU:C:2009:519, punt 40, en 29 juli 2024, LivaNova, C-713/22, EU:C:2024:642, punt 54).

Zoals staat vermeld in artikel 94, onder a) en c), van het Reglement voor de procesvoering van het Hof, moet een verzoek om een prejudiciële beslissing onder meer een summier overzicht van de relevante feiten bevatten, althans ten minste een uiteenzetting van de feitelijke gegevens waarop de vragen berusten, alsook een uiteenzetting van de redenen die de verwijzende rechter ertoe hebben gebracht om zich over de uitlegging of de geldigheid van bepalingen van het recht van de Unie vragen te stellen, alsook het verband tussen die bepalingen en de op het hoofdgeding toepasselijke nationale wettelijke regeling.

In casu zij eraan herinnerd dat artikel 7, punt 5, van verordening nr. 1215/2012, ten aanzien van geschillen betreffende de exploitatie van een filiaal, een agentschap of enige andere vestiging, een bijzondere bevoegdheidsregel vaststelt ten gunste van het gerecht van de plaats waar het filiaal, het agentschap of de andere vestiging gelegen zijn.

Opgemerkt dient te worden dat de verwijzende rechter — ondanks het feit dat hij zowel in de motivering van het verzoek om een prejudiciële beslissing als in de aan het Hof voorgelegde vraag naar dat artikel 7, punt 5, verwijst — geen enkel feitelijk gegeven vermeldt over handelingen betreffende de exploitatie van een filiaal, agentschap of enige andere vestiging van Lufthansa in Polen, of door hen namens Lufthansa aangegane verbintenissen, zoals een eventuele betrokkenheid van deze entiteiten bij het sluiten van de luchtvervoersovereenkomst waarop het geding in hoofdzaak betrekking heeft. Hoewel de verwijzende rechter uitvoerig ingaat op de vraag of de overeenkomst die in de zin van artikel 7, punt 1, van die verordening heeft geleid tot de verbintenis die aan de eis ten grondslag ligt, betrekking heeft op de overeenkomst tot overdracht van een schuldvordering dan wel op de vervoersovereenkomst, geeft hij niet aan waarom hij ook over de uitlegging van artikel 7, punt 5, van die verordening twijfelt.

De verwijzende rechter verduidelijkt enkel dat hij ambtshalve moet nagaan of hij internationaal bevoegd is om kennis te nemen van het beroep dat bij hem aanhangig is gemaakt. Hoewel het niet is uit te sluiten dat een dergelijke verificatie ertoe kan leiden dat hij de bevoegdheidsgrond van artikel 7, punt 5, van verordening nr. 1215/2012 moet toetsen, neemt dit niet weg dat het Hof over voldoende informatie zou moeten beschikken om zich ervan te vergewissen dat de gevraagde uitlegging van het Unierecht met de werkelijkheid of het voorwerp van het hoofdgeding verband houdt.

In casu ontbreekt dergelijke informatie echter. Bijgevolg is de prejudiciële vraag, voor zover zij betrekking heeft op de uitlegging van artikel 7, punt 5, van verordening nr. 1215/2012, niet-ontvankelijk.

Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 7, punt 1, onder b), tweede streepje, van verordening nr. 1215/2012 aldus moet worden uitgelegd dat een gerecht van een lidstaat overeenkomstig deze bepaling bevoegd is om kennis te nemen van een geding betreffende een beroep tot compensatie dat tegen een op het grondgebied van een andere lidstaat gevestigde luchtvaartmaatschappij is ingesteld door een vennootschap die cessionaris is van de schuldvordering van een passagier die uit de uitvoering van een met die luchtvaartmaatschappij gesloten vervoersovereenkomst is ontstaan.

Om te beginnen zij eraan herinnerd dat verordening nr. 1215/2012 beoogt eenvormigheid van de regels inzake jurisdictiegeschillen in burgerlijke en handelszaken te creëren middels bevoegdheidsregels die in hoge mate voorspelbaar zijn. Deze verordening streeft dus een doelstelling van rechtszekerheid na die erin bestaat de rechtsbescherming van de in de Europese Unie gevestigde personen te vergroten door te verzekeren dat de eiser gemakkelijk kan bepalen welk gerecht hij kan aanzoeken en de verweerder redelijkerwijs kan voorzien voor welk gerecht hij kan worden opgeroepen (arrest van 11 april 2024, Credit Agricole Bank Polska, C-183/23, EU:C:2024:297, punt 40 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Voorts berust het in hoofdstuk II van verordening nr. 1215/2012 neergelegde stelsel van toewijzing van algemene bevoegdheden op de in artikel 4, lid 1, van de verordening vervatte algemene regel dat personen die hun woonplaats hebben op het grondgebied van een lidstaat, ongeacht hun nationaliteit, worden opgeroepen voor de gerechten van die staat. Hoofdstuk II, afdeling 2, van deze verordening voorziet slechts in afwijking van de algemene regel dat de gerechten van de woonplaats van de verwerende partij bevoegd zijn in een aantal bijzondere bevoegdheidsregels, waaronder die van artikel 7, punt 1, onder b), tweede streepje, van die verordening (arrest van 14 september 2023, EXTÉRIA, C-393/22, EU:C:2023:675, punt 27 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

Krachtens de in laatstgenoemde bepaling genoemde bijzondere bevoegdheidsregel is het gerecht dat bevoegd is om kennis te nemen van een vordering die voortvloeit uit een overeenkomst voor de verstrekking van diensten, het gerecht van de plaats in een lidstaat waar de diensten volgens de overeenkomst verstrekt werden of verstrekt hadden moeten worden.

Uit de rechtspraak volgt ook dat de bijzondere bevoegdheidsregel in artikel 7, punt 1, onder b), tweede streepje, van verordening nr. 1215/2012 beantwoordt aan een nabijheidsdoelstelling die is ingegeven door de wens dat er een nauwe band bestaat tussen de betrokken overeenkomst en het gerecht dat daarvan kennis moet nemen (zie in die zin arrest van 14 september 2023, EXTÉRIA, C-393/22, EU:C:2023:675, punt 29 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

In het licht van deze overwegingen moet worden vastgesteld of de omstandigheid dat een uit de uitvoering van een tussen een consument en een verkoper gesloten luchtvervoersovereenkomst ontstane schuldvordering door die consument is overgedragen aan een vennootschap die gespecialiseerd is in de inning van vorderingen van luchtreizigers, in de weg staat aan de toepassing van artikel 7, punt 1, onder b), tweede streepje, van verordening nr. 1215/2012, teneinde vast te stellen welk gerecht bevoegd is om kennis te nemen van een beroep tot compensatie dat door de vennootschap waaraan die vordering is overgedragen tegen de luchtvaartmaatschappij is ingesteld.

In dit verband beoogt de bijzondere bevoegdheidsregel in dat artikel 7, punt 1, onder b), tweede streepje, zoals blijkt uit punt 35 van het onderhavige arrest, niet de zwakste partij bij een verbintenis te beschermen, aangezien deze regel niet is vastgesteld met inachtneming van de hoedanigheid van de overeenkomstsluitende partijen, maar berust op het bestaan van een nauwe band tussen het aangezochte gerecht en de betrokken overeenkomst. In die omstandigheden heeft het feit dat de schuldvordering uit hoofde van de compensatie van de consument op een professionele handelaar is overgegaan geen gevolgen voor de toepassing van die regel.

Zoals het Hof heeft verduidelijkt in het kader van een geding betreffende schuldvorderingen die betrekking hadden op verbintenissen uit onrechtmatige daad, kan de overdracht van schuldvorderingen door de oorspronkelijke schuldeiser geen invloed hebben op de bepaling van het bevoegde gerecht (zie in die zin arresten van 18 juli 2013, ÖFAB, C-147/12, EU:C:2013:490, punt 58, en 21 mei 2015, CDC Hydrogen Peroxide, C-352/13, EU:C:2015:335, punt 35).

Op soortgelijke wijze blijft een geding betreffende de invordering van een schuldvordering die voortvloeit uit de uitvoering van een overeenkomst voor de verstrekking van diensten een nauwe band vertonen met de plaats waar de verbintenis die aan de eis ten grondslag ligt, is uitgevoerd, namelijk de plaats in een lidstaat waar de diensten volgens de overeenkomst verstrekt werden of verstrekt hadden moeten worden in de zin van artikel 7, punt 1, onder b), tweede streepje, ook al is die schuldvordering aan een derde overgedragen.

Deze uitlegging waarborgt met name voor de verweerder de rechtszekerheid en de voorspelbaarheid op het gebied van de rechterlijke bevoegdheid, die, zoals blijkt uit de overwegingen 15 en 16 van verordening nr. 1215/2012, door deze verordening nagestreefde doelstellingen zijn, aangezien het gerecht dat bevoegd is om kennis te nemen van een dergelijke vordering altijd het gerecht zal zijn van de plaats waar de diensten volgens de overeenkomst verstrekt werden of verstrekt hadden moeten worden.

In casu blijkt uit het dossier waarover het Hof beschikt dat AirHelp een schuldvordering heeft verworven die voortvloeit uit de uitvoering van een tussen een consument en Lufthansa gesloten luchtvervoersovereenkomst en waarvan de oorsprong is gelegen in een vertraging van een door deze luchtvaartmaatschappij uitgevoerde vlucht van Krakau naar Nice (Frankrijk) met een overstap in München (Duitsland), hetgeen de verwijzende rechter dient na te gaan.

Aangezien de plaats van vertrek van deze vlucht overeenkomt met een van de plaatsen waar de diensten waarop die overeenkomst betrekking heeft hoofdzakelijk worden verstrekt, en derhalve zorgt voor de door de in artikel 7, punt 1, van verordening nr. 1215/2012 vastgestelde bijzondere bevoegdheidsregels vereiste nauwe band tussen die overeenkomst en het gerecht in het rechtsgebied waarvan die plaats zich bevindt, blijken de Poolse gerechten bevoegd om kennis te nemen van het beroep in het hoofdgeding (zie in die zin arrest van 3 februari 2022, LOT Polish Airlines, C-20/21, EU:C:2022:71, punt 20).

Noch de bijzonderheden van de in het hoofdgeding aan de orde zijnde cessieovereenkomst, noch het ontbreken van een contractuele band tussen partijen in het geding kunnen aan deze bevoegdheid afdoen.

Ten eerste is het feit dat, volgens het Poolse recht, zoals blijkt uit de verwijzingsbeslissing, de cederende consument krachtens de betrokken overeenkomst tot overdracht van de schuldvordering niet zijn procedurele rechten overdraagt aan de gecedeerde professionele handelaar, niet relevant voor de toepassing van de bevoegdheidsregel van artikel 7, punt 1, onder b), tweede streepje, van verordening nr. 1215/2012. Deze regel is namelijk gebaseerd op de verbintenis die aan de eis ten grondslag ligt, dat wil zeggen op het voorwerp van het geding, dat wordt bepaald door het voorwerp van de betrokken overeenkomst, aangezien de overeenkomst tot overdracht van de schuldvordering de cessionaris alleen procesbevoegdheid verleent.

Ten tweede moet met betrekking tot het feit dat partijen in het hoofdgeding niet rechtstreeks door een overeenkomst zijn gebonden, zoals zowel door de verwijzende rechter als door Lufthansa in hun schriftelijke opmerkingen is benadrukt, worden opgemerkt dat dit feit evenmin een belemmering vormt voor de toepassing van de in die bepaling vastgestelde bevoegdheidsregel, aangezien de cessieovereenkomst de cessionaris de rechten verleent die de cedent jegens de vervoerder geniet, en dus het recht om een procedure tot invordering van de uit de luchtvervoerovereenkomst voortvloeiende schuldvordering in te leiden.

Gelet op een en ander moet op de gestelde vraag worden geantwoord dat artikel 7, punt 1, onder b), tweede streepje, van verordening nr. 1215/2012 aldus moet worden uitgelegd dat een gerecht van een lidstaat overeenkomstig deze bepaling bevoegd is om kennis te nemen van een beroep tot compensatie dat tegen een op het grondgebied van een andere lidstaat gevestigde luchtvaartmaatschappij is ingesteld door een vennootschap die cessionaris is van de schuldvordering van een passagier die uit de uitvoering van een met die luchtvaartmaatschappij gesloten vervoersovereenkomst is ontstaan, voor zover dat gerecht het gerecht is van de plaats waar de diensten krachtens die overeenkomst zijn of hadden moeten worden verstrekt.