HvJ EU, 16-01-2024, nr. C-621/21

Artikel 1, A, lid 2, eerste alinea, van het Verdrag betreffende de status van vluchtelingen, ondertekend te Genève op 28 juli 19518., bepaalt dat de term ‘vluchteling’ van toepassing is op elke persoon die ‘uit gegronde vrees voor vervolging wegens zijn ras, godsdienst, nationaliteit, het behoren tot een bepaalde sociale groep of zijn politieke overtuiging, zich bevindt buiten het land waarvan hij de nationaliteit bezit, en die de bescherming van dat land niet kan of, uit hoofde van bovenbedoelde vrees, niet wil inroepen’.

Het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen (hierna: ‘CEDAW’)9., waarbij de Unie geen partij is, bepaalt in artikel 1:

Artikel 5, onder a), van dit verdrag luidt als volgt:

Dit verdrag is aangevuld met algemene aanbeveling nr. 19 van het Comité voor de uitbanning van discriminatie van vrouwen10., getiteld ‘Geweld tegen vrouwen’, waarvan punt 6 bepaalt:

Deze aanbeveling is in 2017 bijgewerkt door algemene aanbeveling nr. 35 inzake gendergerelateerd geweld tegen vrouwen11., waarvan de punten 10 en 16 als volgt luiden:

Daarnaast is het CEDAW aangevuld met de verklaring over de uitbanning van geweld tegen vrouwen12., waarvan artikel 2 luidt:

In de tiende tot en met de twaalfde alinea van de preambule van het Verdrag van Istanbul wordt verklaard:

In artikel 1 van het Verdrag van Istanbul — dat deel uitmaakt van hoofdstuk I van dit verdrag met als opschrift ‘Doelstellingen, begripsomschrijvingen, gelijkheid en non-discriminatie, algemene verplichtingen’ — is bepaald dat het verdrag onder meer tot doel heeft vrouwen te beschermen tegen alle vormen van geweld, waaronder huiselijk geweld, en dergelijk geweld te voorkomen, te vervolgen en uit te bannen, bij te dragen aan de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen en een allesomvattend kader op te zetten met beleid en maatregelen ter bescherming en ondersteuning.

Overeenkomstig artikel 2, lid 1, van het Verdrag van Istanbul is het ‘van toepassing op alle vormen van geweld tegen vrouwen, met inbegrip van huiselijk geweld, dat vrouwen buitenproportioneel treft’.

Artikel 3 van dit verdrag bepaalt:

Artikel 60 van dit verdrag, met als opschrift ‘Gendergerelateerde asielverzoeken’, luidt als volgt:

Met zijn eerste prejudiciële vraag wenst de verwijzende rechter, onder verwijzing naar overweging 17 van richtlijn 2011/95, van het Hof te vernemen of het begrip ‘gendergerelateerd geweld tegen vrouwen’, mocht het een grond vormen voor de toekenning van de vluchtelingenstatus, een autonome betekenis heeft in het Unierecht, dan wel of dit begrip moet worden gedefinieerd in het licht van het Verdrag van Genève, het CEDAW en het Verdrag van Istanbul.

Deze vraag is ontsproten aan het feit dat in artikel 2, onder d), van richtlijn 2011/95, net als in artikel 1, A, van het Verdrag van Genève, alleen wordt gesproken van het ‘behoren tot een bepaalde sociale groep’, zonder dat in de definitie van het begrip ‘vluchteling’ wordt verwezen naar het ‘gender’ van de persoon die om internationale bescherming verzoekt en evenmin is bepaald dat gendergerelateerd geweld tegen vrouwen op zich een grond voor de verlening van internationale bescherming kan vormen. Het Verdrag van Istanbul en het CEDAW, die respectievelijk onder auspiciën van de Raad van Europa en de Verenigde Naties zijn aangenomen, bevatten op dat punt daartegen wel uitdrukkelijke bepalingen.

Het Verdrag van Istanbul heeft volgens artikel 1 tot doel om vrouwen te beschermen tegen alle vormen van geweld, waaronder huiselijk geweld, door de preventie van geweld en de bijstand aan slachtoffers, alsook om de vervolging en bestraffing van plegers van gewelddaden te versterken door het vaststellen van alomvattend en gecoördineerd beleid.

Overeenkomstig artikel 3, onder c), van het Verdrag van Istanbul wordt onder ‘gender’ verstaan ‘de maatschappelijk bepaalde rollen, gedragingen, activiteiten en eigenschappen die in een maatschappij passend worden geacht voor vrouwen en mannen’. Overeenkomstig artikel 3, onder a), van dit verdrag wordt onder ‘geweld tegen vrouwen’ verstaan ‘alle vormen van gendergerelateerd geweld die leiden of waarschijnlijk zullen leiden tot fysiek, seksueel of psychologisch letsel of leed of economische schade voor vrouwen, met inbegrip van bedreiging met dit soort geweld, dwang of willekeurige vrijheidsberoving, ongeacht of dit in het openbaar of in de privésfeer geschiedt’. Overeenkomstig artikel 3, onder d), van dit verdrag ten slotte wordt onder ‘gendergerelateerd geweld tegen vrouwen’ verstaan ‘geweld gericht tegen een vrouw omdat ze een vrouw is of geweld dat vrouwen buitenproportioneel treft’.18.

Op grond van artikel 60, lid 1, van het Verdrag van Istanbul moeten de partijen de maatregelen nemen die nodig zijn om te waarborgen dat gendergerelateerd geweld tegen vrouwen kan worden erkend als een vorm van vervolging in de zin van artikel 1, A, lid 2, van het Verdrag van Genève en als een vorm van ernstig gevaar die aanleiding geeft voor subsidiaire bescherming. In het toelichtend verslag bij het Verdrag van Istanbul wordt gepreciseerd dat dit artikel wordt beschouwd als verenigbaar met het Verdrag van Genève en met artikel 3 EVRM, zoals uitgelegd door het EHRM.19.

Het CEDAW en in het bijzonder de algemene aanbevelingen nr. 19 en nr. 35 van het Comité voor de uitbanning van discriminatie van vrouwen hebben dan weer tot doel de bestrijding van discriminatie van vrouwen in al haar vormen doeltreffender te maken, door van de verdragsluitende staten te vereisen dat zij ervoor zorgen dat vrouwen de rechten die hun op alle gebieden zijn toegekend, ten volle kunnen uitoefenen en genieten. Deze algemene aanbevelingen vormen een aanvulling op het CEDAW, door hierin een genderspecifieke benadering op te nemen, gendergerelateerd geweld te definiëren en de verdragsluitende staten te verplichten algemene maatregelen te nemen die zijn geënt op de maatregelen die in het kader van het Verdrag van Istanbul zijn vastgesteld.

Na dit overzicht moet nu worden onderzocht in hoeverre bij de uitvoering van richtlijn 2011/95 rekening moet worden gehouden met de bewoordingen van deze twee verdragen.

In de eerste plaats herinner ik eraan dat het gemeenschappelijke Europese asielstelsel, waarvan richtlijn 2011/95 deel uitmaakt, krachtens artikel 78, lid 1, VWEU in overeenstemming moet zijn met het Verdrag van Genève, het Protocol betreffende de status van vluchtelingen van 1967 alsmede met ‘de andere toepasselijke verdragen’.20.

Zoals blijkt uit artikel 1 van richtlijn 2011/95 en uit de rechtspraak van het Hof, bestaat het hoofddoel van deze richtlijn er dus in een normatief stelsel vast te stellen dat begrippen en criteria bevat die de lidstaten gemeen hebben voor de identificatie van personen die internationale bescherming behoeven, en die dus eigen zijn aan de Unie. Tegelijk zorgt deze richtlijn ervoor dat artikel 1 van het Verdrag van Genève ten volle in acht wordt genomen.21. In het arrest van 19 november 2020, Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (Militaire dienst en asiel)22., heeft het Hof bijvoorbeeld geweigerd om de werkingssfeer van die richtlijn uit te breiden ten opzichte van die van het Verdrag van Genève, teneinde de duidelijke bedoeling van de Uniewetgever te eerbiedigen om te komen tot harmonisatie van de wijze waarop binnen de Unie de vluchtelingenstatus in de zin van het Verdrag van Genève wordt toegepast.23.

Zoals ik heb aangegeven, verwijst artikel 1, A, van het Verdrag van Genève in de definitie van het begrip ‘vluchteling’ niet naar ‘gender’ en bepaalt het evenmin dat ‘gendergerelateerd geweld tegen vrouwen’ op zich een grond voor de verlening van internationale bescherming kan vormen. In zijn richtlijnen inzake gendergerelateerde vervolging was de UNHCR van mening dat het niet noodzakelijk was een grond toe te voegen aan de definitie van het begrip ‘vluchteling’ in artikel 1 van dit verdrag, omdat de verdragsluitende staten erkennen dat gender van invloed of bepalend kan zijn voor de geleden vervolging of de berokkende schade en voor de redenen voor deze behandeling.24. In het kader van richtlijn 2011/95 wordt dus rekening gehouden met het gender van de persoon die om internationale bescherming verzoekt, zowel bij de beoordeling van de aard van de daden van vervolging waaraan hij wordt of dreigt te worden blootgesteld in zijn land van herkomst [artikel 9, lid 2, onder f), van deze richtlijn]25. als bij de beoordeling van de gronden van vervolging, met name wanneer moet worden vastgesteld of die persoon tot een bepaalde sociale groep behoort [artikel 10, lid 1, onder d), twee alinea, in fine, van deze richtlijn].

Richtlijn 2011/95 bevat inderdaad geen definitie van het begrip ‘gender’. Niettemin kan worden verwezen naar de documenten van de UNHCR, die volgens vaste rechtspraak van het Hof bijzonder relevant zijn, gelet op de rol die het Verdrag van Genève aan de UNHCR toekent.26. Zo merkt de UNHCR in zijn richtlijnen inzake gendergerelateerde vervolging op dat ‘[g]ender […] betrekking [heeft] op de verhouding tussen man en vrouw op basis van sociaal of cultureel bepaalde en ontstane identiteiten, status, rollen en verantwoordelijkheden die aan een van beide seksen worden toegekend, terwijl sekse/geslacht een biologische aanduiding is. Gender is dus niet statisch of aangeboren, maar krijgt naar verloop van tijd een sociaal en cultureel gevormde betekenis.’27.

Hoewel artikel 9, lid 2, onder f), van richtlijn 2011/95 geen duidelijkheid verschaft over de draagwijdte van ‘daden van genderspecifieke aard’, kan het in dit verband ook interessant zijn te rade te gaan bij een ander instrument van afgeleid recht, te weten richtlijn 2012/29/EU28.. In overweging 17 van deze richtlijn wordt ‘gendergerelateerd geweld’ gedefinieerd als ‘[g]eweld dat zich richt tegen een persoon wegens het geslacht, de genderidentiteit of de genderexpressie van die persoon of waaronder personen van een bepaald geslacht in onevenredige mate te lijden hebben […]. Het kan resulteren in lichamelijke, seksuele, emotionele of psychologische schade, dan wel economisch nadeel voor het slachtoffer. Gendergerelateerd geweld wordt aangemerkt als een vorm van discriminatie en als een schending van de fundamentele vrijheden van het slachtoffer, en omvat geweld in hechte relaties, seksueel geweld (onder meer verkrachting, aanranding en seksuele intimidatie), mensenhandel en slavernij, en verschillende vormen van schadelijke praktijken zoals gedwongen huwelijken, genitale verminking bij vrouwen en zogenaamde ‘eergerelateerde misdrijven’. Vrouwelijke slachtoffers van gendergerelateerd geweld, en hun kinderen, hebben vaak behoefte aan bijzondere ondersteuning en bescherming, in verband met het hoge risico van secundaire en herhaalde victimisatie, van intimidatie en van vergelding in verband met dergelijk geweld.’

In de tweede plaats staat, wat betreft de bewoordingen van het Verdrag van Istanbul en het CEDAW, vast dat de Unie het CEDAW niet heeft bekrachtigd en dat zij nog niet tot het Verdrag van Istanbul is toegetreden, hoewel zij het op 13 juni 2017 heeft ondertekend.29. Dit laatste verdrag is trouwens niet door alle lidstaten bekrachtigd.30. In afwachting van die toetreding of bekrachtiging vormt het Verdrag van Istanbul in de eerste plaats een multidisciplinair verdrag dat beoogt om met een holistische benadering waarbij alle maatschappelijke actoren worden betrokken, geweld tegen vrouwen te voorkomen31., slachtoffers te beschermen en te ondersteunen en plegers van gewelddaden te vervolgen.

Hieruit moet worden geconcludeerd dat bij de huidige stand van zaken noch het Verdrag van Istanbul noch het CEDAW behoort tot de ‘relevante verdragen’ in de zin van artikel 78, lid 1, VWEU, in het licht waarvan richtlijn 2011/95 moet worden uitgelegd.

In de derde en laatste plaats lijkt overweging 17 van richtlijn 2011/95, waarop de verwijzende rechter zich beroept, mij niet relevant voor de uitlegging van de betekenis en de draagwijdte van het begrip ‘gendergerelateerd geweld tegen vrouwen’ in het Unierecht.

In deze overweging staat te lezen dat ‘[m]et betrekking tot de behandeling van personen die onder de werkingssfeer van [deze] richtlijn vallen, […] de lidstaten gebonden [zijn] aan de verplichtingen uit hoofde van de instrumenten van internationaal recht waarbij zij partij zijn, met name die welke discriminatie verbieden’. Met de ‘behandeling van personen die onder de werkingssfeer van [deze] richtlijn vallen’ doelde de Uniewetgever evenwel niet op de regels voor de behandeling van een verzoek om internationale bescherming, dat wil zeggen de criteria voor de verlening van die bescherming, maar veeleer op de rechten en voordelen die personen die internationale bescherming genieten of daarom verzoeken, genieten op het grondgebied van de lidstaat waar zij internationale bescherming hebben aangevraagd en, in voorkomend geval, hebben verkregen. Aan overweging 17 van richtlijn 2011/95 is namelijk invulling gegeven in hoofdstuk VII ervan betreffende de ‘kenmerken van de internationale bescherming’. Zo heeft de Uniewetgever bepaald dat de lidstaten ervoor moeten zorgen dat personen die internationale bescherming genieten dezelfde behandeling krijgen als hun onderdanen wat betreft toegang tot de procedures voor de erkenning van kwalificaties (artikel 28, lid 1) of toegang tot de gezondheidszorg (artikel 30). Dit is dus de context waarin de lidstaten de verplichtingen moeten nakomen die voortvloeien uit de internationale instrumenten waarbij zij partij zijn, zoals het CEDAW en het Verdrag van Istanbul.

Uit een en ander volgt dat artikel 2, onder d), van richtlijn 2011/95 aldus moet worden uitgelegd dat de voorwaarden voor toekenning van de vluchtelingenstatus aan een persoon die vreest slachtoffer te worden van gendergerelateerd geweld in geval van terugkeer naar zijn land van herkomst, moeten worden onderzocht aan de hand van de daartoe in deze richtlijn vastgestelde bepalingen, die moeten worden uitgelegd in het licht van de algemene opzet en het doel van deze richtlijn en, overeenkomstig artikel 78, lid 1, VWEU, met inachtneming van het Verdrag van Genève, en niet op basis van de definities in het CEDAW en het Verdrag van Istanbul, die geen ‘relevante verdragen’ in de zin van dat artikel zijn.

Overeenkomstig overweging 16 van richtlijn 2011/95 moet deze uitlegging echter eveneens geschieden met eerbiediging van de rechten die zijn erkend in het Handvest.32.

Met zijn tweede en derde prejudiciële vraag wenst de verwijzende rechter in wezen van het Hof te vernemen in welke omstandigheden een derdelander die stelt het risico te lopen het slachtoffer te worden van eergerelateerd geweld of een gedwongen huwelijk en dreigt te worden blootgesteld aan huiselijk geweld indien zij naar haar land van herkomst terugkeert, kan worden geacht te behoren tot een ‘bepaalde sociale groep’ in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn 2011/95.

In de eerste plaats wenst de verwijzende rechter van het Hof te vernemen of het biologisch geslacht van die onderdaan op zich kan bepalen of zij tot een bepaalde sociale groep behoort in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van deze richtlijn.

Volgens artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn 2011/95 moet aan twee voorwaarden zijn voldaan om tot een ‘bepaalde sociale groep’ te behoren. Deze twee voorwaarden zijn cumulatief.33.

Ten eerste moeten de leden van de groep een aangeboren kenmerk vertonen dat, of een gemeenschappelijke achtergrond hebben die niet gewijzigd kan worden, of een kenmerk of geloof delen dat voor de identiteit of de morele integriteit van de betrokkenen dermate fundamenteel is, dat van de betrokkenen niet mag worden geëist dat zij dit opgeven. In dit verband preciseert artikel 10, lid 1, onder d), tweede alinea, van richtlijn 2011/95 dat afhankelijk van de omstandigheden in het land van herkomst terdege rekening moet worden gehouden met genderaspecten, waaronder genderidentiteit, wanneer moet worden vastgesteld of iemand tot een bepaalde sociale groep behoort of wanneer een kenmerk van een dergelijke groep wordt geïdentificeerd.34.

Ten tweede moet deze groep in het betrokken derde land een eigen identiteit hebben, omdat hij in zijn directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd.

Voorts volgt uit artikel 10, lid 2, van richtlijn 2011/95 dat het bij het beoordelen of de vrees van de verzoeker voor vervolging gegrond is, niet ter zake doet of hij werkelijk de kenmerken vertoont die aanleiding geven tot de vervolging indien deze kenmerken hem door de actor van de vervolging worden toegeschreven.35.

Wat de eerste van deze voorwaarden betreft, staat vast dat het gender van verzoekster kan worden gekoppeld aan een aangeboren kenmerk — te weten haar biologisch geslacht — ‘dat niet gewijzigd kan worden’, in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn 2011/95. In dit verband merk ik op dat in het oorspronkelijke voorstel van de Commissie inzake richtlijn 2004/83 uitdrukkelijk werd verwezen naar ‘fundamentele kenmerken’ van de groep, ‘zoals seksuele gerichtheid, leeftijd of geslacht’36.. Bovendien heeft het Hof in het arrest van 7 november 2013, X e.a.37., geoordeeld dat het ‘[vaststaat] dat de seksuele gerichtheid van een persoon een dermate fundamenteel kenmerk voor zijn identiteit is dat van de betrokkene niet mag worden geëist dat hij dit opgeeft’38..

De tweede voorwaarde veronderstelt dat de groep waarvan de leden hetzelfde gender hebben, in het betrokken land van herkomst een eigen identiteit heeft omdat hij in zijn directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd. Volgens de UNHCR moet deze groep zichtbaar zijn.39. Hoe een groep wordt beschouwd, verschilt niet alleen naargelang van het land, de etnische of religieuze gemeenschap of de politieke context, maar ook naargelang van het gedrag van de betrokkene.40. Gender is een sociologisch begrip waarbij niet alleen het biologische geslacht in aanmerking wordt genomen, maar ook de waarden en beelden die eraan worden verbonden. Door middel van het begrip ‘gender’ kan duidelijk worden gemaakt dat de verhouding tussen man en vrouw, in een bepaalde samenleving, en de ongelijkheden die eruit kunnen voortvloeien als gevolg van op biologische verschillen toegewezen mannelijke en vrouwelijke rollen, door de samenleving worden bepaald en geconstrueerd en zich derhalve in de loop der tijd naargelang de samenleving en de gemeenschap anders kunnen ontwikkelen.41. In dit kader denk ik dat vrouwen, louter omdat zij een vrouw zijn, een duidelijk voorbeeld zijn van een sociale subgroep met aangeboren en onveranderlijke kenmerken die, afhankelijk van hun land van herkomst, mogelijk door de samenleving als afwijkend kunnen worden beschouwd wegens de sociale, juridische of religieuze normen van dat land of de gewoonten van de gemeenschap waartoe zij behoren.42. Het feit dat deze sociale groep bestaat uit vrouwen in een bepaalde samenleving (en niet uit ‘de vrouwen’ in het algemeen)43. lijkt mij geen beletsel om de eigen identiteit van deze groep te erkennen op basis van alleen zijn omvang. Het begrip ‘eigen identiteit’ van een groep, voor zover hij in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd, kan immers niet aldus worden uitgelegd dat het een kwantitatieve beoordeling impliceert.44.

Gelet op een en ander ben ik van mening dat een bevoegde nationale autoriteit na de beoordeling van de feiten en omstandigheden die zij overeenkomstig artikel 4, lid 3, onder a) tot en met c), van richtlijn 2011/95 moet verrichten, van mening kan zijn dat de verzoekster op basis van haar gender tot een ‘bepaalde sociale groep’ in de zin van artikel 10, lid 1, onder d), van deze richtlijn behoort.

In de tweede plaats verzoekt de verwijzende rechter het Hof te verduidelijken of, om de eigen identiteit van een groep in het land van herkomst van verzoekster te bepalen, rekening kan worden gehouden met de daden van vervolging als bedoeld in overweging 30 van richtlijn 2011/95, waaraan verzoekster kan worden blootgesteld, dan wel alleen met de daden die zijn opgenomen in artikel 9, lid 2, onder a) of f), van richtlijn 2011/95.

In overweging 30 van deze richtlijn staat te lezen dat ‘[b]ij het omschrijven van een bepaalde sociale groep […], voor zover deze verband houden met de gegronde vrees voor vervolging van de verzoeker, terdege rekening [moet] worden gehouden met genderaspecten, met inbegrip van genderidentiteit en seksuele gerichtheid, die kunnen samenhangen met bepaalde juridische tradities en gewoonten, en die bijvoorbeeld kunnen leiden tot genitale verminking, gedwongen sterilisatie of gedwongen abortus’.

Overweging 30 bevat verduidelijkingen om de vervolgingsgrond ‘het behoren tot een bepaalde sociale groep’ beter te kunnen omschrijven. In deze overweging worden enkele daden van vervolging opgesomd die kunnen worden gebruikt bij de definitie van een dergelijke groep. De ‘eigen identiteit’ van een sociale groep kan namelijk worden omschreven aan de hand van de aard van daden van vervolging, die verwijzen naar bepaalde slachtoffers. De in overweging 30 genoemde daden vormen niet alleen daden van vervolging, die daarmee de niet-limitatieve lijst van artikel 9, lid 2, van richtlijn 2011/95 aanvullen, maar maken het ook mogelijk een ‘bepaalde sociale groep’ te identificeren. Uit overweging 30 van deze richtlijn volgt dus duidelijk dat de aard van de daden waaraan een vrouw op grond van haar gender in haar land van herkomst vreest te worden blootgesteld, een relevante factor kan zijn om vast te stellen of zij tot een bepaalde sociale groep behoort, en in het bijzonder om de ‘eigen identiteit’ van die groep in het land van herkomst vast te stellen. Zoals ik reeds heb opgemerkt45., kan een daad van vervolging tegen een groep weliswaar een relevante factor zijn in het bepalen van de zichtbaarheid van die groep in een bepaalde samenleving46., maar betekent dit niet dat alle personen die in hun land van herkomst vervolging vrezen, kunnen worden geacht tot een bepaalde sociale groep te behoren. Om die reden heeft de Uniewetgever mijns inziens verschillende grenzen aan deze overweging gesteld. Om te beginnen verwijst hij naar daden die bijzonder representatief zijn voor daden van gendergerelateerd geweld, omdat zij gericht zijn tegen een persoon wegens het geslacht of de identiteit van die persoon of waaronder personen van een bepaald geslacht in onevenredige mate te lijden hebben. Voorts richt hij zich op daden die leiden tot ernstige schending van de grondrechten van die persoon. Tot slot verwijst hij naar daden die onderdeel zijn van een algemene en veel voorkomende gewoonte en als gezaghebbend zijn erkend krachtens de wet of het gewoonterecht. Uit deze overweging volgt dat een kind of adolescente kan worden geacht te behoren tot een zichtbare of identificeerbare groep in de samenleving voor zover zij bij terugkeer naar haar land van herkomst zou worden blootgesteld aan een traditie of gewoonte zoals vrouwenbesnijdenis.47.

Bovendien heeft de Uniewetgever, door de term ‘bijvoorbeeld’ te gebruiken, blijk gegeven van zijn wil om de daden van gendergerelateerd geweld niet te beperken tot genitale verminking, gedwongen sterilisatie of gedwongen abortus. Bijgevolg staat mijns inziens niets eraan in de weg dat een bevoegde nationale autoriteit een kind, een adolescente of een vrouw als behorend tot een bepaalde sociale groep beschouwt om de reden dat zij bij terugkeer naar haar land van herkomst wordt blootgesteld aan het risico van een gedwongen huwelijk, welke handeling gepaard gaat met emotionele mishandeling of fysiek misbruik en aanleiding geeft ‘tot stuitende schendingen van de grondrechten, met name van vrouwen’, om de bewoordingen van advocaat-generaal Mengozzi te gebruiken.48. Dit geldt temeer daar gedwongen huwelijken met name leiden tot verkrachting en andere vormen van seksueel geweld.

Wat huiselijk geweld betreft trek ik dezelfde conclusie, aangezien huiselijk geweld zich kan uiten in bijzonder ernstige daden en herhaaldelijk geweld die kunnen leiden tot ernstige schending van de grondrechten van de betrokkene.49. Ik zie dan ook geen enkele reden die zich ertegen verzet dat een bevoegde nationale autoriteit na een beoordeling van de specifieke feiten en omstandigheden van elk geval van mening is dat een vrouw die gedwongen wordt terug te keren naar haar land van herkomst, behoort tot een groep met een eigen identiteit in dat land omdat zij door haar terugkeer naar dat land zou worden blootgesteld aan ernstige daden van echtelijk geweld (mishandeling, verkrachting, andere vormen van seksueel misbruik enz.) die in bepaalde gemeenschappen gebruikelijk zijn. In het kader van deze individuele beoordeling moet verzoekster uiteraard alle gedetailleerde informatie verstrekken — met name familiegerelateerde, geografische en sociologische informatie — met betrekking tot de risico's die zij persoonlijk loopt. De bevoegde nationale autoriteit moet niet alleen rekening houden met haar persoonlijkheid, leeftijd, opleidingsniveau, herkomst, geschiedenis en sociale status, maar ook met algemene informatie over het land van herkomst en in het bijzonder met de heersende sociale normen of gewoonten in dat land, de regio, de (etnische) groep en de stand van de geldende wetgeving en de toepassing daarvan.

Tot slot ben ik van mening dat op grond van de bewoordingen van overweging 30 van richtlijn 2011/95 ook rekening kan worden gehouden met de bijzondere risico's die vrouwen lopen die zich niet aan de sociale normen van hun land van herkomst houden of die zich daartegen proberen te verzetten. Hoewel er geen limitatieve lijst bestaat van de verschillende sociale groepen die de bevoegde nationale autoriteiten op deze basis hebben kunnen aanwijzen, kunnen er enkele worden geïdentificeerd aan de hand van een studie van de nationale rechtspraak en van de door het Asielagentschap van de Europese Unie (EUAA)50. gepubliceerde informatieverslagen over de landen van herkomst. Zo worden in landen en samenlevingen waar vrouwenbesnijdenis de sociale norm is, kinderen en adolescenten die zich aan die praktijk onttrekken, als identificeerbaar beschouwd en worden zij geacht te behoren tot een groep met een eigen identiteit51., aangezien zij zich blootstellen aan vernedering, uitsluiting en represaillemaatregelen in hun land van herkomst52.. Evenzo worden vrouwen die gedwongen huwelijken weigeren in een gemeenschap waarin die praktijk zo courant is dat het een sociale norm is geworden53., geacht te behoren tot een groep met een eigen identiteit in de zin van richtlijn 2011/9554., aangezien zij zich hierdoor blootstellen aan afkeuring in hun gemeenschap en aan gewelddaden die hun fysieke integriteit kunnen bedreigen55..

De UNHCR is op vergelijkbare wijze van mening dat Afghaanse vrouwen die terugkeren uit ballingschap in Europa, waar zij westerse normen en waarden hebben kunnen aannemen die in strijd zijn met de rol die de samenleving, de traditie of zelfs het rechtsstelsel van hun land van herkomst hun toebedeelt, kunnen worden beschouwd als behorend tot een bepaalde sociale groep.56. Uit het informatieverslag van het EUAA over Afghanistan (2023) blijkt duidelijk dat van een Afghaanse vrouw of jonge vrouw die geleefd heeft volgens een westerse levensstijl, vanwege haar gedrag, emotionele relaties, uiterlijk, activiteiten, opvattingen, beroep en/of verblijf in het buitenland kan worden aangenomen dat zij de gevestigde sociale en religieuze normen schendt en blootgesteld kan worden aan huiselijk geweld, lijfstraffen en andere soorten bestraffingen, gaande van isolement of stigmatisering tot eergerelateerd geweld indien zij ervan wordt beschuldigd haar familie, gemeenschap of stam te schande te hebben gemaakt.57.

Deze zeer specifieke vraag is thans voorgelegd aan het Hof in het kader van een verzoek om een prejudiciële beslissing in de zaak Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Personen die zich identificeren met de waarden van de Unie) (C-646/21), betreffende de situatie van jonge Iraakse vrouwen, nadat een in wezen identiek verzoek in de zaak Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (C-456/21), betreffende jonge Afghaanse vrouwen, is ingetrokken.58.

Gelet op een en ander ben ik van mening dat artikel 10, lid 1, onder d), van richtlijn 2011/95 aldus moet worden uitgelegd dat een derdelander kan worden geacht op grond van haar gender tot een ‘bepaalde sociale groep’ te behoren wanneer op basis van een beoordeling van de feiten en omstandigheden vaststaat dat zij, afgezien van haar geslacht, dat wil zeggen haar identiteit en status van vrouw, in haar land van herkomst over een eigen identiteit beschikt omdat zij in haar directe omgeving als afwijkend wordt beschouwd wegens de sociale, juridische of religieuze normen, dan wel de riten of gewoonten van haar land of de gemeenschap waartoe zij behoort. In het kader van deze beoordeling is de aard van de handelingen waaraan die onderdaan vreest te worden blootgesteld indien zij naar haar land van herkomst terugkeert, een relevante factor waarmee de bevoegde nationale autoriteit rekening moet houden.

Met zijn vierde prejudiciële vraag wenst de verwijzende rechter in wezen van het Hof te vernemen of artikel 9, lid 3, van richtlijn 2011/95 aldus moet worden uitgelegd dat de bevoegde nationale autoriteit in geval van huiselijk geweld door een niet-overheidsactor een oorzakelijk verband moet vaststellen tussen de grond van vervolging en het ontbreken van bescherming door de staat of partijen of organisaties die de staat beheersen.

Vooraf zij erop gewezen dat huiselijk geweld, dat per definitie door niet-overheidsactoren wordt gepleegd, slechts als een daad van vervolging in de zin van artikel 9, lid 1, van richtlijn 2011/95 kan worden beschouwd indien de bevoegde nationale autoriteit overeenkomstig artikel 6, onder c), van deze richtlijn in aanmerking neemt dat de staat of de partij of organisatie die de staat beheerst, niet in staat of niet bereid is het slachtoffer bescherming te bieden.

Het is van essentieel belang dat dit kan worden aangetoond omdat het onvermogen of juist het vermogen van het land van herkomst om bescherming te bieden tegen daden van vervolging een beslissend element vormt voor de beoordeling van de omstandigheden die leidt tot de verlening, of eventueel de beëindiging van de vluchtelingenstatus.59. Zoals ik heb opgemerkt in mijn conclusie in de zaak Bundesrepublik Deutschland (Instandhouding van het gezin)60., is de internationale bescherming een vervangende bescherming die aan een verzoeker wordt toegekend indien en zolang zijn land van herkomst niet in staat is hem te beschermen tegen het risico van vervolging of ernstige schade waarvan hij het slachtoffer is61., in welk geval zijn vrees als gegrond wordt beschouwd.

Of er al dan niet bescherming wordt geboden tegen vervolging of ernstige schade moet worden beoordeeld overeenkomstig de vereisten van artikel 7 van richtlijn 2011/95.62.

In de eerste plaats bepaalt artikel 7, lid 1, van richtlijn 2011/95 wie de actoren van bescherming zijn. De bescherming moet worden geboden door de staat of door partijen of organisaties die de staat of een aanzienlijk deel van zijn grondgebied beheersen. Om te beoordelen of die bescherming aanwezig is, moet de bevoegde nationale autoriteit zich ervan vergewissen dat deze actoren niet alleen in staat, maar ook bereid zijn de verzoeker te beschermen tegen de vervolging of ernstige schade waaraan hij wordt blootgesteld. Dat aspect is met name van belang wanneer de persoon die om internationale bescherming verzoekt een vrouw is die vreest het slachtoffer te worden van huiselijk geweld binnen de familie indien zij naar haar land van herkomst terugkeert.

In de tweede plaats moet, overeenkomstig artikel 7, lid 2, van richtlijn 2011/95, de bescherming tegen vervolging of ernstige schade doeltreffend en van niet-tijdelijke aard zijn. Dit houdt in dat de actoren van bescherming redelijke maatregelen nemen om vervolging en ernstige schade te voorkomen63. en dat de verzoeker toegang heeft tot die bescherming. Deze bepaling verwijst naar het vermogen van de staat waarvan de verzoeker de nationaliteit bezit, om daden van vervolging in de zin van die richtlijn te voorkomen of te bestraffen.

Krachtens artikel 9, lid 3, van richtlijn 2011/95 moet de bevoegde nationale autoriteit bovendien een verband vaststellen tussen de in artikel 10 van deze richtlijn genoemde gronden van vervolging en de daden van vervolging in de zin van artikel 9, lid 1, van deze richtlijn of het ontbreken van bescherming tegen dergelijke daden.

In een geval als dat in het hoofdgeding dient de bevoegde nationale autoriteit dus te beoordelen of een oorzakelijk verband kan worden vastgesteld tussen enerzijds de redenen die ten grondslag liggen aan de daden van huiselijk geweld binnen het gezin of de familie, te weten het behoren tot een bepaalde sociale groep, en anderzijds het ontbreken van bescherming tegen deze daden door de autoriteiten van het land van herkomst, in de zin van artikel 7 van richtlijn 2011/95.

Deze beoordeling is van essentieel belang voor de vaststelling van de onmogelijkheid voor de derdelander om de bescherming van dat land in te roepen en van de reden waarom zij weigert dat te doen in de zin van artikel 2, onder d), van richtlijn 2011/95, omdat dat land niet in staat of niet bereid is om deze daden te voorkomen, vervolgen en bestraffen.

Een dergelijke beoordeling kan bijzonder moeilijk zijn.

Als het gaat om de redenen waarom niet-overheidsactoren overgaan tot geweld, bevatten de verklaringen van de verzoeker onvermijdelijk subjectieve elementen en worden zij niet altijd gestaafd door rechtstreekse of schriftelijke bewijzen. In dit verband blijkt uit de verwijzingsbeslissing dat het DAB er bij de uiteenzetting van de feiten ter ondersteuning van het verzoek om internationale bescherming van is uitgegaan dat ‘verzoekster meerderjarig is en niet heeft aangegeven te zijn vervolgd op grond van haar gender’. Een dergelijk verzoek kan echter niet worden afgewezen omdat de betrokken derdelander niet heeft vermeld dat er een verband bestaat tussen de gewelddaden waaraan zij in haar land van herkomst wordt blootgesteld, en de in artikel 2, onder d), van richtlijn 2011/95 genoemde gronden. Uit vaste rechtspraak blijkt namelijk dat de verklaringen van een persoon die om internationale bescherming verzoekt, slechts het uitgangspunt vormen van de procedure die de bevoegde autoriteiten voeren ter beoordeling van de feiten en omstandigheden. Hoewel artikel 4, lid 1, van richtlijn 2011/95 bepaalt dat de lidstaten van de persoon die om internationale bescherming verzoekt, mogen verlangen dat hij alle elementen ter staving van het verzoek om internationale bescherming zo spoedig mogelijk indient, heeft de lidstaat volgens diezelfde bepaling ook tot taak om de relevante elementen van het verzoek in samenwerking met de verzoeker te beoordelen.64. Artikel 4, lid 2, van richtlijn 2011/95 noemt als een van de relevante elementen die de bevoegde nationale autoriteiten moeten beoordelen, ‘redenen waarom hij een verzoek om internationale bescherming indient’. Daartoe behoren noodzakelijkerwijs ook de daden van vervolging waaraan de verzoeker stelt te worden blootgesteld.65.

Wat betreft de door het land van herkomst geboden bescherming tegen vervolging of ernstige schade, moet de bevoegde nationale autoriteit bepalen in hoeverre deze bescherming voldoet aan de vereisten van artikel 7 van richtlijn 2011/95 en in het bijzonder of deze bescherming doeltreffend is.

Overeenkomstig artikel 4, lid 3, onder a), van richtlijn 2011/95 moet deze autoriteit het verzoek om internationale bescherming dus op individuele basis beoordelen, rekening houdend met alle relevante feiten in verband met het land van herkomst, met inbegrip van wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van het land van herkomst en de wijze waarop deze worden toegepast. Voorts moeten, ingevolge artikel 4, lid 5, onder c), van deze richtlijn, de aannemelijkheid en de coherentie van de verklaringen van de verzoeker worden beoordeeld in het licht van de beschikbare algemene en specifieke informatie die relevant is voor zijn verzoek.66.

In dit verband vermeldt het EUAA in zijn informatieverslag over de situatie in Turkije van november 201667. dat ondanks de in het land doorgevoerde wetswijzigingen die erop gericht zijn de gelijkheid van vrouwen en mannen te waarborgen en de verschillende vormen van geweld tegen vrouwen, waaronder huiselijk geweld68., te voorkomen, de inspanningen van de overheidsinstanties om deze vormen van geweld te bestrijden nog steeds ontoereikend en ondoeltreffend zijn wat betreft de toegang van slachtoffers tot informatie, rechtsbijstand, registratie van klachten en justitie omdat straatverboden en beschermingsbevelen maar zelden door de politiediensten worden gehandhaafd. Het aantal ondersteunende diensten, zoals opvangcentra of centra voor slachtofferhulp voor vrouwen, is ontoereikend en de bestaande diensten blijken ongeschikt. Over ‘eergerelateerd geweld’ en huiselijk geweld wordt in dit verslag opgemerkt dat het veroordelingspercentage bijzonder laag is en dat de meeste misdrijven worden gepleegd in conservatieve families in het zuidoosten van Turkije. Ik wijs erop dat dit verslag geen rekening houdt met de terugtrekking van Turkije uit het Verdrag van Istanbul in 2021.69.

Evenzo wijs ik erop dat het EHRM in zijn arrest M.G. tegen Turkije70., net als in 2009 in zijn arrest Opuz tegen Turkije71. en in 2014 in zijn arrest Durmaz tegen Turkije72., tot dezelfde vaststelling is gekomen, namelijk dat de rechterlijke macht in de zaken tegen Turkije met betrekking tot huiselijk geweld en de ontoegankelijkheid van beschermingsmaatregelen ten behoeve van ongehuwde en gescheiden vrouwen blijk gaven van een algemene en discriminerende passiviteit.

Gelet op het voorgaande ben ik van mening dat artikel 9, lid 3, van richtlijn 2011/95 aldus moet worden uitgelegd dat in het geval daden van vervolging zijn begaan door een niet-overheidsactor, de bevoegde nationale autoriteit na een individuele beoordeling van het verzoek om internationale bescherming waarbij zij rekening houdt met alle relevante feiten in verband met het land van herkomst, met inbegrip van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van dat land en de wijze waarop deze worden toegepast, moet vaststellen of er een oorzakelijk verband bestaat tussen, enerzijds, de redenen die ten grondslag liggen aan deze gewelddaden, te weten het behoren van de derdelander tot een bepaalde sociale groep, en, anderzijds, het ontbreken van bescherming door de autoriteiten van het land van herkomst in de zin van artikel 7 van deze richtlijn.

De verwijzende rechter wenst in wezen van het Hof te vernemen of artikel 2, onder f), van richtlijn 2011/95 aldus moet worden uitgelegd dat het in de situatie waarin een derdelander stelt dat zij het risico loopt het slachtoffer te worden van eergerelateerd en gendergerelateerd geweld wanneer zij naar haar land van herkomst terugkeert, volstaat vast te stellen dat er een reëel risico bestaat op ‘de doodstraf of executie’ in de zin van artikel 15, onder a), van deze richtlijn, dan wel of het noodzakelijk is om in het kader van een algehele beoordeling vast te stellen dat er een risico bestaat op ‘onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing’ in de zin van artikel 15, onder b), van deze richtlijn.

Artikel 15 van richtlijn 2011/95 kent drie soorten ‘ernstige schade’ die door hun kenmerken tot gevolg kunnen hebben dat aan personen die deze schade lijden subsidiaire bescherming wordt verleend. Daartoe behoren met name de ernstige schade die in artikel 15, onder a), van deze richtlijn (dat in wezen overeenkomt met artikel 2 EVRM en artikel 1 van Protocol nr. 6 daarbij73.) is gedefinieerd als ‘de doodstraf of executie’, en in artikel 15, onder b), van deze richtlijn (dat in wezen overeenkomt met artikel 3 EVRM74.) als ‘foltering of onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing’. Zoals het Hof heeft erkend, heeft deze ‘ernstige schade’ betrekking op situaties waarin degene die om subsidiaire bescherming verzoekt, ‘specifiek wordt blootgesteld aan het risico op een bepaald soort schade’75..

Ik stel vast dat de soorten ‘ernstige schade’ waaraan een persoon die verzoekt om internationale bescherming dreigt te worden blootgesteld, in artikel 15, onder a) en b), van richtlijn 2011/95 als alternatieven zijn geformuleerd: ‘a) de doodstraf of executie; of b) foltering of onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing’76.. Deze opsomming getuigt van de wil van de Uniewetgever om de situaties waarin aan een derdelander internationale bescherming moet worden geboden, zo ruim mogelijk te houden, zelfs indien hem de vluchtelingenstatus is geweigerd.

Uit de werkzaamheden van de Raad van Europa blijkt dat het begrip ‘eergerelateerd geweld’ verwijst naar elke daad waarbij een lid van de familie of de gemeenschap een vrouw doodt, verminkt, verbrandt of verwondt om de eer van de familie te herstellen, omdat de vrouw door haar levenskeuze, haar emancipatiewens, haar weigering om te trouwen of haar seksuele gerichtheid culturele, religieuze of traditionele normen heeft overschreden.77. Indien deze daad erin bestaat dat een lid van de familie of de gemeenschap een persoon doodt, kan zij worden beschouwd als een daad in de zin van artikel 15, onder a), van richtlijn 2011/95, aangezien zij bestaat in een ‘executie’.

Het lijkt mij belangrijk om het begrip ‘executie’ niet te beperken tot een daad die wordt begaan door overheidsactoren. Indien het ‘eergerelateerd geweld’ erin bestaat dat iemand wordt gedood, kan het immers niet louter als ‘foltering of onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing’ in de zin van artikel 15, onder b), van richtlijn 2011/95 worden gekwalificeerd op de enkele grond dat het door een niet-overheidsactor is gepleegd. Bovendien bepaalt artikel 6 van deze richtlijn dat actoren van ernstige schade niet-overheidsactoren kunnen zijn indien kan worden aangetoond dat de staat of partijen of organisaties die de staat beheersen, geen bescherming kunnen of willen bieden tegen ernstige schade. Overigens heeft artikel 2 EVRM volgens de rechtspraak van het EHRM betrekking op situaties waarin de staat zijn verplichting om het leven van een persoon te beschermen niet is nagekomen, hoewel hij op de hoogte was van het bestaan van een reële en onmiddellijke bedreiging van het leven van die persoon als gevolg van crimineel gedrag van een derde. Zo heeft het EHRM in het arrest Opuz tegen Turkije78. geoordeeld dat de staat verplicht was om preventief praktische maatregelen te nemen ter bescherming van een persoon die het slachtoffer was van huiselijk geweld en die vooraf kon worden geïdentificeerd als een mogelijk doelwit van eerwraak. Volgens het EHRM verplicht artikel 2 EVRM de staat bijgevolg om het recht op leven te beschermen door de invoering van concrete strafwetgeving die het plegen van inbreuken jegens de betrokkene ontmoedigt en die berust op een handhavingsmechanisme dat is opgezet om schendingen te voorkomen, te bestrijden en te bestraffen.79.

In die omstandigheden moet, zodra de bevoegde nationale autoriteit na een algemene beoordeling van de specifieke omstandigheden van het concrete geval vaststelt dat de betrokkene het risico loopt te worden geëxecuteerd ter wille van de eer van haar familie of gemeenschap en dat dit risico reëel en gegrond is wegens het ontbreken van bescherming door de autoriteiten van haar land van herkomst, een dergelijke daad worden aangemerkt als ‘executie’ in de zin van artikel 15, onder a), van richtlijn 2011/95 en kan deze op zich leiden tot de toekenning van de subsidiairebeschermingsstatus indien aan de overige voorwaarden daarvoor is voldaan.

Voor de toekenning van deze status moet niet worden vastgesteld dat de betrokkene ook nog het risico loopt het slachtoffer te worden van foltering of onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing in de zin van artikel 15, onder b), van deze richtlijn.

Ik wijs er echter op dat de bevoegde nationale autoriteit de ernstige schade die de betrokkene dreigt te zullen lijden indien zij naar haar land van herkomst terugkeert, volledig moet karakteriseren.80. Deze verplichting vloeit ten eerste voort uit de vereisten van artikel 4 van richtlijn 2011/95, op grond waarvan de bevoegde nationale autoriteit het verzoek om internationale bescherming naar behoren en doeltreffend moet onderzoeken teneinde een volledige beoordeling van de beschermingsbehoeften van de betrokkene te waarborgen. In dit verband herinner ik eraan dat deze autoriteit de aard en de omvang van de daden waaraan de betrokkene in haar land van herkomst wordt blootgesteld, reeds heeft beoordeeld bij haar onderzoek of de betrokkene voor de vluchtelingenstatus in aanmerking kwam. Ten tweede moet het hierdoor mogelijk zijn de netelige situaties te vermijden waarin de betrokkene ingevolge artikel 16, lid 1, van richtlijn 2011/95 zou worden beschouwd als een persoon die niet meer in aanmerking komt voor subsidiaire bescherming omdat de omstandigheden in zijn land van herkomst zijn gewijzigd en hij bijgevolg voortijdig zijn status zou verliezen als gevolg van een ontoereikende karakterisering van de risico's.81.

Uit een en ander volgt dat artikel 2, onder f), en artikel 15 van richtlijn 2011/95 aldus moeten worden uitgelegd dat in de situatie waarin de bevoegde nationale autoriteit na een algehele beoordeling van de specifieke omstandigheden van het concrete geval vaststelt dat de onderdaan in geval van terugkeer naar haar land van herkomst niet alleen het risico loopt te worden geëxecuteerd ter wille van de eer van haar familie of gemeenschap, maar ook het slachtoffer dreigt te worden van foltering of onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing als gevolg van huiselijk geweld of enige andere daad van gendergerelateerd geweld, deze autoriteit deze daden moet kwalificeren als ‘ernstige schade’.

De verwijzende rechter wenst in wezen van het Hof te vernemen of artikel 2, onder f), van richtlijn 2011/95 aldus moet worden uitgelegd dat het in de situatie waarin een derdelander stelt dat zij het risico loopt slachtoffer te worden van eergerelateerd en gendergerelateerd geweld wanneer zij naar haar land van herkomst terugkeert, volstaat vast te stellen dat zij zich niet onder de bescherming van haar land van herkomst wil stellen, dan wel of moet worden vastgesteld om welke reden zij zich niet onder die bescherming wil stellen.

In dit verband verwijst de verwijzende rechter naar de vaststellingen van het EHRM in het arrest N. tegen Zweden82. met betrekking tot de schending van artikel 3 EVRM in een situatie waarin een Afghaans onderdaan, die van haar echtgenoot is gescheiden en zich niet houdt aan de rollen die haar door de samenleving, de tradities of zelfs het rechtsstelsel worden toebedeeld, het slachtoffer dreigt te worden van mishandeling indien zij naar haar land van herkomst terugkeert, aangezien de opvang- en leefomstandigheden in de opvangcentra voor vrouwen deze vrouwen ertoe dwingen terug te keren naar hun gezin waar zij ten prooi vallen aan misbruik en eergerelateerd geweld.

In het kader van het gemeenschappelijke Europese asielstelsel vormt subsidiaire bescherming een aanvulling op de in het Verdrag van Genève neergelegde regeling inzake de vluchtelingenstatus.

Overeenkomstig artikel 2, onder f), van richtlijn 2011/95 is een ‘persoon die voor subsidiaire bescherming in aanmerking komt’ een persoon die niet voor de vluchtelingenstatus in aanmerking komt, doch ten aanzien van wie er zwaarwegende gronden bestaan om aan te nemen dat hij, wanneer hij naar zijn land van herkomst terugkeert, een reëel risico zou lopen op ernstige schade als omschreven in artikel 15, en die zich niet onder de bescherming van dat land kan of, wegens dat risico, wil stellen.

Naar het voorbeeld van de definitie van het begrip ‘vluchteling’ in artikel 2, onder d), van richtlijn 2011/95, op grond waarvan moet worden aangetoond dat de vrees voor vervolging van de persoon die om internationale bescherming verzoekt in geval van terugkeer naar zijn land van herkomst gegrond is, moet op grond van de definitie van het begrip ‘persoon die voor subsidiaire bescherming in aanmerking komt’ in artikel 2, onder f), van deze richtlijn dus op dezelfde wijze worden aangetoond dat het risico op ernstige schade dat deze verzoeker loopt wanneer hij naar dat land terugkeert, gegrond is. Ik herinner eraan dat dit moet worden aangetoond om te kunnen vaststellen dat de betrokkene zich niet onder de bescherming van zijn land van herkomst kan stellen of dat hij dat terecht niet wil. De bevoegde nationale autoriteit moet in dit kader op basis van artikel 7 van richtlijn 2011/95 beoordelen of dat land deze daden kan en wil voorkomen, vervolgen en bestraffen.

Ik wijs er in dit verband op dat de dat artikel gestelde vereisten wat betreft de aard en de omvang van de vereiste bescherming zowel betrekking hebben op de vervolging waaraan de verzoeker dreigt te worden blootgesteld als op de ernstige schade die hij dreigt te lijden wanneer hij naar zijn land van herkomst terugkeert. Wanneer dat de bevoegde nationale autoriteit onderzoekt of de verzoeker voldoet aan de voorwaarden om voor subsidiaire bescherming in aanmerking te komen, heeft zij in het kader van het onderzoek van de voorwaarden voor de toekenning van de vluchtelingenstatus reeds vastgesteld of het land van herkomst de door artikel 7 van richtlijn 2011/95 vereiste bescherming al dan niet kan en wil bieden.

Uit een en ander volgt dat artikel 2, onder f), van richtlijn 2011/95 aldus moet worden uitgelegd dat de bevoegde nationale autoriteit in een situatie waarin een derdelander stelt dat zij het risico loopt het slachtoffer te worden van eergerelateerd en gendergerelateerd geweld wanneer zij naar haar land van herkomst terugkeert, moet vaststellen of de staat of de partijen of organisaties die de staat controleren, een vorm van bescherming bieden tegen die ernstige schade die voldoet aan de vereisten van artikel 7 van deze richtlijn, teneinde te bepalen of dit risico gegrond is.