13.5.2 Beoordeling

De mogelijkheid om anoniem giften te verstrekken betekent dat het mogelijk is om substantiële donaties aan de openbaarheid te onttrekken door ze op te knippen in bijdragen die anoniem verstrekt mogen worden. Partijen moeten donaties openbaar maken als het totale, door een donateur verstrekte bedrag de drempel van € 1.000 te boven gaat, maar wanneer donaties anoniem verstrekt worden, is dit onmogelijk. Dan is immers voor de partij zelf onduidelijk van wie de bedragen afkomstig zijn, zodat niet duidelijk wordt wanneer één donateur meer dan € 1.000 gegeven heeft.1 Saillant in dat verband is een onderzoek van De Telegraaf uit 2019, waaruit bleek dat een aantal partijen bereid bleek om een journalist die zich als donateur voordeed, tips te geven om zijn donatie anoniem te kunnen verstrekken. 2

Omdat zij de mogelijkheid met zich brengen om de openbaarmakingsdrempel te ontduiken, zijn anonieme donaties in beginsel onwenselijk. De vraag is vervolgens of de belangen die tegenover het belang van transparantie geplaatst worden, te weten de privacy van donateurs en het beperkt houden van de administratieve lasten voor politieke partijen, tot een andere conclusie nopen. Dat is mijns inziens niet het geval. Het belang van privacy van de donateur legt weinig gewicht in de schaal, nu het in het kader van de registratie immers slechts de partij zelf is bij wie de gegevens van de donateur bekend worden. Het is moeilijk te bedenken om welke reden een donateur wel een gift aan een partij zou willen verstrekken, maar zonder dat zijn identiteit bij de partij bekend raakt. De privacy van de donateur speelt eerder een rol bij de openbaarmaking van de gift door de partij, waarover in de vorige paragraaf werd gesproken. Ook het binnen de perken houden van de administratieve lasten voor partijen biedt, als voornamelijk praktisch argument, weinig tegenwicht aan de noodzaak om onttrekking aan openbaarmaking te voorkomen. Deze lasten zullen bij een verbod op anonieme giften iets toenemen, nu partijen van iedere gift de naam en woonplaats van de donateur moeten registreren. Hoewel giften van, bijvoorbeeld, € 200 op zichzelf geen risico op corruptie of belangenverstrengeling met zich brengen, is een algeheel verbod op anonieme giften dus wenselijk om te voorkomen dat donateurs giften opdelen in kleinere bedragen om aan openbaarmaking te ontkomen.