Einde inhoudsopgave
Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/VII.A.1
VII.A.1. De drie civielrechtelijke lagen fiscaal getoetst
Prof.mr. B.M.E.M. Schols, datum 07-12-2007
- Datum
07-12-2007
- Auteur
Prof.mr. B.M.E.M. Schols
- JCDI
JCDI:ADS408254:1
- Vakgebied(en)
Erfrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Daarnaast kan een executeur ook nog verschillende (fiscale) hoedanigheden aannemen (bijvoorbeeldnotaris en/of petekind), niet zelden in een persoon verenigd.
Zie voor de BTW-problematiek met betrekking tot executeurbeloningen over de grenzen heen ANJA VASSEL-KNAUF, EU-Kommission: Die deutschen Vorschriften zur Besteue-rung der Leistungen von Testamentsvollstreckern verstossen teilweise gegen EU-Recht, Zeitschrift fur die Steuer-und Erbrechtspraxis (Zerb), 2006, 5, p.146 -149.
Interessant is de gedachte die ik aantref bij P.VAN DER WAL, Vertegenwoordiging en bijstand in belastingzaken (diss. Groningen), Deventer: Kluwer 2005, p. 66 die in het licht van art. 3:79 BWen de toepassing van privaatrechtelijke vertegenwoordigingsregels in het belastingrecht wijst op het onderscheid dat moet worden gemaakt tussen de interne verhouding en externe verhouding binnen de driehoeksverhouding van Belastingdienst, belastingplichtige en fiscale rechtsbijstandverlener. De interne rechtsverhouding tussen de rechtzoekende belastingplichtige en de fiscale rechtsbijstandverlener vormt een zuiver privaatrechtelijke aangelegenheid, waarbij de overheid geen partij is. De externe verhouding tussen belastingplichtige en belastingdienst kwalificeert Van der Wal als primair publiekrechtelijk van aard, waarbij voorop staat het dogmatische verschil tussen privaatrecht en publiekrecht. Op p. 68 komt hij tot de conclusie dat binnen het bestuursrecht niet alle privaatrechtelijke vertegenwoordi-gingsregels gelden, althans niet op dezelfde wijze als in het vermogensrecht.
De strekking van het onderhavige fiscaal deel is drieledig:
Met name te onderzoeken in hoeverre de gevonden drie civielrechtelijke lagen, waardoor de 'ware aard' van executele gedragen wordt, fiscaal overeind blijven en/of dienst kunnen doen bij de beantwoording van vraagstukken met betrekking tot de fiscale positie van de executeur en de fiscale status van zijn beloning in het bijzonder. De beloning 'zweeft' immers, net als de executeur, tussen erfrecht en overeenkomstenrecht oftewel tussen 'hemel en aarde'.1
b.Daarbij te kijken in hoeverre wij door raadpleging van relevante buitenlandse, met name Duitse, fiscale literatuur, maar ook van buitenlandse fiscale wettelijke regelingen en rechtspraak, inspiratie op kunnen doen om de gedachten over dit onderwerp te scherpen, zulks gelet op het feit dat de Nederlandse literatuur rondom de executeur in fiscalibus zeer schaars te noemen is.
Fiscale regelingen die van belang zijn voor de executeur in het onderhavige hoofdstuk zoveel mogelijk te groeperen.
Ook zal gekeken worden of de quasi-overeenkomstgedachte dienst kan doen bij de, in de praktijk, steeds belangrijker wordende vraag in hoeverre terzake van een executele omzetbelasting (Wet OB 1968) verschuldigd is.2 De op afwikkelingsbewinden testamentaire lasten gebaseerde, in de praktijk veel gebruikte, 'quasi-wettelijke verdeling', waarbij de executeur ook een belangrijke rol speelt, zal eveneens aan een beschouwing onderworpen worden. In het bijzonder zal daarbij ingegaan worden op de vraag ofde erfrechtelijke verbintenis executele(-afwikkelingsbewind) een rechtsverhouding is die ontstaat ten sterfdage in de zin van art. 45 lid 3 SW 1956 met alle gevolgen van dien en in hoeverre de uit deze rechtsverhouding voortspruitende vertegenwoordigingsbevoegdheid als een soort van wilsrecht kwalificeert.
Andere fiscale wetten waarmee de executeur, naast de Successiewet 1956 (SW 1956), de Wet Inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001) en de Wet Omzetbelasting 1968 (Wet OB 1968) onder meer in aanraking komt zijn de Invorderings-wet 1990 (IW 1990) en de Algemene Wet inzake Rijksbelastingen (AWR).
Nogmaals de drie gevonden civielrechtelijke lagen.3
De aardvan de gecompliceerde erfrechtelijke verbintenis executele is:
een quasi-overeenkomst van opdracht/lastgeving;
met goederenrechtelijke werking, oftewel een bewindsaspect;
op basis waarvan de executeur optreedt als vertegenwoordiger van erflater.