13.1.2 Ratio op basis van deel I

510. Het toedelen van juridische posities door de overheid gebeurt met het oogmerk de maatschappelijke welvaart te verhogen. Zo worden ‘claims’ om anderen uit te sluiten toegedeeld om transactiekosten te verminderen (zie randnummer 186), worden ‘claims’ en ‘liberties’ om met prioriteit boven anderen mee te delen in een executieopbrengst toegedeeld als ‘incentive’ om efficiënt gedrag te bevorderen (zie randnummer 206) en worden ‘powers’ om subjectieve rechten te beschermen en verwezenlijken toegedeeld om inefficiënt ‘self-help’ gedrag te voorkomen (zie randnummer 209). Bij elkaar krijgen deelnemers aan het vermogensrecht een grote hoeveelheid juridische posities, ofwel door zelf transacties te sluiten, ofwel doordat de overheid deze toedeelt.

511. Om het vermogensrecht te versimpelen worden de juridische posities gecombineerd tot subjectieve rechten (zie paragraaf 5.3.6). Deze subjectieve rechten moeten voor anderen als zodanig herkenbaar zijn. Dat houdt in dat in één subjectief recht juridische posities worden gecombineerd die zien op dezelfde wederpartij(en) en, als het een goederenrechtelijk subjectief recht betreft, hetzelfde rechtsobject. Van deze juridische posities wordt normaal gesproken aangenomen dat zij tot de ‘inhoud’ van het subjectieve recht behoren (zie paragraaf 6.2).1 Juridische posities die zien op andere wederpartijen dan de rest van het subjectieve recht, of betrekking hebben op een ander rechtsobject, maken geen deel van het subjectieve recht uit. In plaats daarvan is een juridisch mechanisme nodig om ze aan het subjectieve recht te verbinden. Dat gebeurt door te bepalen dat iemand die rechthebbende is van een specifiek omschreven subjectief recht (in bepaalde situaties) de door de overheid toebedeelde juridische posities kan inroepen (zie randnummer 231).

512. Veel van de redenen die de overheid heeft om juridische posities toe te wijzen, zijn bedoeld om in specifieke situaties specifieke problemen op te lossen. Dat betekent dat de juridische posities die de overheid toewijst, niet standaard ‘in’ een subjectief recht aanwezig hoeven te zijn, maar slechts hoeven te kunnen worden ingeroepen indien dat nodig is. Daarom zal, in plaats van het toekennen van ‘claims’ en ‘liberties’, doorgaans gewerkt worden met het toekennen van ‘powers’ en ‘immunities’ (zie randnummer 232). Bij het toekennen van ‘powers’ en ‘immunities’ is doorgaans sprake van één specifieke wederpartij waartegen deze juridische posities kunnen worden uitgeoefend. Als dit een andere wederpartij is dan die waar de andere juridische posities die onderdeel van het subjectieve recht uitmaken op zien, dan maken ze geen onderdeel uit van dat subjectieve recht. In plaats daarvan is het nodig om deze ‘powers’ en ‘immunities’ toe te delen aan degene die de hoedanigheid heeft van rechthebbende van het subjectieve recht.

513. Omdat de juridische regels die de overheid oplegt voor alle partijen hetzelfde zijn, weten deelnemers aan het vermogensrecht hoe ‘standaard’ rechtsposities (subjectieve rechten en alle juridische posities die subjectief gerechtigden daarbij kunnen inroepen) eruitzien. Dat stelt hen in staat om hun gedrag daarop af te stemmen. Hoe beter zij van tevoren kunnen voorzien hoe de rechtsposities van henzelf en anderen eruitzien, des te beter zij in staat zijn om transacties aan te gaan die de maatschappelijke welvaart verhogen (zie randnummer 242). Dit betekent dat het voor deelnemers aan het vermogensrecht niet zomaar mogelijk moet zijn om door de overheid toebedeelde juridische posities met werking jegens derden weg te nemen (zie randnummer 245 e.v.).