Accountantsaansprakelijkheid (R&P nr. CA20) 2019/2.3:2.3 Complexiteit wet- en regelgeving

Accountantsaansprakelijkheid (R&P nr. CA20) 2019/2.3

2.3 Complexiteit wet- en regelgeving

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Er zijn in Nederland de volgende relevante wetten voor het accountantsberoep: de Wab, de Wta -alsmede het daarop gebaseerde Bta-, de Wtra en de EU-verordening ‘Eisen wettelijke controles van financiële overzichten van OOB’s’. Deze wetten zullen meer uitvoerig worden besproken in paragraaf 2.4. In het voorgaande werd reeds stilgestaan bij het feit dat deze wetten zorgen voor een drietal tweedelingen; (i) tussen de RA en AA, (ii) tussen externe accountants en overige accountants en (iii) tussen wet- en regelgeving van toepassing op de individuele accountant en op de accountantspraktijk. Deze tweedelingen maken de wetgeving tamelijk complex.

Structuur van de wet- en regelgeving:1

Regelgeving gericht op → Regelgeving opgesteld door ↓

De accountantsorganisatie*

De accountant*

De wetgever

– Wta

– Bta

– Wab

– Wtra

NBA

– Verordening accountantsorganisaties

– Verordening op de kwaliteitsbeoordelingen

– Nadere voorschriften kwaliteitssystemen

– Verordening gedrags- en beroepsregels accountants

– Verordening onafhankelijkheid

– Nadere voorschriften permanente educatie

– Nadere voorschriften COS

– Verordening op de klachtbehandeling

– Verordening Raad voor Geschillen

– Verordening op de ledengroepen

– Verordening op de kennistoets

*

De EU-verordening ‘Eisen wettelijke controles van financiële overzichten van OOB’s’ betreft wetgeving van toepassing op zowel de accountantsorganisaties, de individuele accountant als organisaties van openbaar belang.

Oorspronkelijk zag nagenoeg alle wet- en regelgeving op de individuele accountant. De Wta heeft hier echter verandering in aangebracht. Mijns inziens omdat de doelstellingen van de Wta (zie paragraaf 2.4.2) beter en sneller kunnen worden bereikt door verplichtingen neer te leggen bij de accountantspraktijk en niet alleen bij de individuele accountant. Een en ander zal waarschijnlijk ook samenhangen met het feit dat accountancy een zaak van (grote) kantoren was geworden. Door de Wta zijn accountantspraktijken nadrukkelijk in de wet- en regelgeving betrokken.

Ik wil hier ook nog kort stilstaan bij een andere complicerende factor in de wet- en regelgeving: het onderscheid tussen accountantsorganisatie/accountantskantoor/accountantspraktijk. Het is van belang dit onderscheid hier kort te verduidelijken, omdat het de wet- en regelgeving er mijns inziens niet overzichtelijker op maakt. Het onderscheid tussen een accountantsorganisatie.2 een accountantskantoor3 en een accountantspraktijk4 komt kort gezegd hierop neer: Aan een accountantsorganisatie is een vergunning verleend in de zin van de Wta. Dit betekent dat de organisatie wettelijke controles mag verrichten. Een accountantskantoor beschikt niet over een vergunning in de zin van de Wta en verricht zodoende werkzaamheden die niet onder de werkingssfeer van de Wta vallen (assurance opdrachten en/of aan assurance verwante opdrachten). Voor een samenwerkingsverband waarin zowel wettelijke controles als vrijwillige controles en overige werkzaamheden worden uitgevoerd, derhalve een accountantsorganisatie en een accountantskantoor, is de term accountantspraktijk gereserveerd. Accountantspraktijk is echter niet alleen gereserveerd voor combinaties van accountantskantoor en accountantsorganisatie. Het is het paraplubegrip waaronder zowel de ‘zuivere’ als de ‘gemengde’ vormen vallen.

Accountantspraktijk

(het organisatorisch verband waarbinnen de openbaar accountant zijn werkzaamheden verricht)

Accountantsorganisatie

(uitsluitend t.a.v. opdrachten tot wettelijke controle)

Accountantskantoor

(uitsluitend t.a.v. andere opdrachten dan een wettelijke controle)5

Alvorens nader in te gaan op voornoemde wetten merk ik -in het kader van de ‘helicopterview’- op dat de ledenvergadering van de NBA de bevoegdheid heeft om verordeningen vast te stellen teneinde de wettelijke taken van het NBA goed te kunnen vervullen (artikel 19 jo. artikel 3 Wab) (zie paragraaf 2.5.2). Zo moet voornoemde ledenvergadering ten behoeve van de goede beroepsuitoefening door de RA’s en AA’s in ieder geval bij verordening gedrags- en beroepsregels vaststellen, die gelden voor alle RA’s en AA’s (artikel 19 lid 2 sub a Wab). Daarnaast is er de bevoegdheid van de ledenvergadering om nadere voorschriften te stellen, welke bevoegdheid kan worden gedelegeerd aan het bestuur van de NBA (artikel 19 lid 3 Wab).

Bovenstaande ontwikkelingen hebben tot gevolg dat de wet- en regelgeving van belang voor het accountantsberoep tamelijk complex is. Om toch overzicht te bieden, heb ik ervoor gekozen de wetten (inclusief het Bta) hierna wel uitvoerig te behandelen maar de regelgeving in de vorm van verordeningen en nadere voorschriften slechts globaal. Slechts indien relevant voor mijn onderzoek zal regelgeving op specifieke plaatsen in mijn proefschrift worden opgenomen.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.