Rb. Den Haag, 28-04-2014, nr. AWB 13/10304

Voor een overzicht van de voor de beoordeling van dit beroep relevante feiten en het juridisch kader verwijst de rechtbank naar de tussenuitspraak.

Reeds op grond van de in de rechtsoverwegingen 4.6 tot en en 4.7 van de tussenuitspraak vastgestelde gebreken zal de rechtbank het beroep gegrond verklaren en het bestreden besluit vernietigen wegens schending van het bepaalde in de artikelen 3:2 en 7:12 Awb.

Vervolgens dient te worden beoordeeld of verweerder de in de tussenuitspraak vermelde gebreken die kleven aan het bestreden besluit, met de motivering in het aanvullend besluit van 3 februari 2014 (het aanvullend besluit) heeft hersteld.

Verweerder heeft zich in het aanvullend besluit allereerst op het standpunt gesteld dat de oorspronkelijke beslissing voldoende is gemotiveerd, en dat dit standpunt met het geven van de aanvullende motivering niet wordt prijsgegeven. Verweerder stelt zich, samengevat, op het standpunt dat in het geval van een kort proces van bekering (de zogenoemde flitsbekering) te meer geldt dat beoordeeld dient te worden of de vreemdeling de door hem gestelde bekering aannemelijk heeft gemaakt. Eiser heeft dit niet aannemelijk gemaakt door te verklaren dat hij onderdak, hulp en troost zou hebben gevonden op het moment dat hij het moeilijk had. Er is geen sprake van een welbewuste en weloverwogen keuze, zoals bedoeld in de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) van 24 mei 2013 (ECLI:NL:RVS:2013:CA0955). Het gewicht dat aan elk van de door de Afdeling in deze uitspraak benoemde beoordelingselementen moet worden toegekend, ligt niet vast en moet per geval worden beoordeeld. In het geval van eiser is een groter gewicht toegekend aan het niet positief overtuigend kunnen verklaren over het innerlijke proces van bekering, dan aan de constatering dat eiser in principe juiste antwoorden heeft kunnen geven op vragen over de Bijbel. Ook zeer frequent kerkbezoek hoeft op zichzelf nog geen betrouwbare indicator te zijn voor de oprechtheid van de bekering. De omstandigheid dat eiser niet kon aangeven wanneer Pinksteren heeft plaatsgevonden levert niet slechts een feitelijke onjuistheid op, maar raakt rechtstreeks aan de oprechtheid van zijn bekering. Verweerder meent dat als een bepaald element dermate belangwekkend is, dit element wel degelijk de doorslag kan geven. Overigens heeft verweerder niet enkel deze tegenstrijdigheid aan zijn besluitvorming ten grondslag gelegd, maar zijn er ook andere aspecten tegengeworpen. In onderlinge samenhang bezien is met de afgelegde verklaringen de gestelde bekering tot het christendom niet aannemelijk gemaakt. Verweerder heeft dan ook terecht de gestelde bekering ongeloofwaardig geacht.

Eiser heeft hiertegen, samengevat, het volgende aangevoerd. Eiser geeft aan dat het aanvullend besluit geen daadwerkelijk aanvullende motivering bevat, zodat de door de rechtbank vastgestelde gebreken aan het besluit van 25 maart 2013 niet zijn hersteld. Ten aanzien van het proces van bekering voert eiser aan dat hij in het nader gehoor op verschillende plaatsen kenbaar heeft gemaakt dat zijn geestesgesteldheid is veranderd door het contact met christenen op een moment dat hij aan de grond zat en in wanhoop verkeerde. Eiser heeft in Nederland wel degelijk een bewuste keuze voor het christendom gemaakt, omdat hij tegenover de beknelling van de islam uit het verleden de rust vond bij christenvrienden en als hij de Bijbel las. Omdat bekering ook vooral een gevoelsmatige transitie betreft, kan niet worden gevolgd dat aan een bekering altijd een uitgebreide afweging van voor- en nadelen plaatsvindt. Verweerder heeft zich niet op het standpunt kunnen stellen dat aan het innerlijke proces van bekering van eiser getwijfeld kan worden. Daarbij komt dat eiser over voldoende Bijbelkennis beschikt en een trouw kerkganger is, hetgeen niet wordt betwist. Daarnaast volgt eiser onderwijs en begeleiding in de kerk, zet hij zich in voor kerkactiviteiten, draagt het geloof actief uit aan andere Koerden en neemt nieuwe mensen mee naar de kerk. Ten onrechte wordt er veel gewicht toegekend aan het feit dat eiser de datum van Pinksteren heeft verward met de viering van een ander feest. Hij weet daarentegen de betekenis van Pinksteren goed te benoemen en zijn antwoord geeft ook blijk van uitgebreide kennis van het geloof en het doorvoelen ervan. Uit de Afdelingsuitspraak van 24 mei 2013 blijkt dat een enkele omissie niet doorslaggevend mag zijn. Dat verweerder stelt dat er meer tegenstrijdigheden zijn tegengeworpen, blijkt niet uit het voornemen en het bestreden besluit. Verweerders standpunt dat eisers bekering ongeloofwaardig moet worden geacht, strookt niet met de vaste gedragslijn van verweerder en de Afdelingsuitspraak van 24 mei 2013 en is derhalve onvoldoende gemotiveerd.

De rechtbank stelt allereerst vast dat verweerder in het aanvullend besluit met name de nadruk legt op de verklaringen van eiser over het innerlijk proces van bekering. Verweerder stelt, samengevat, dat sprake moet zijn van een weloverwogen en bewuste keuze.De rechtbank heeft in rechtsoverweging 4.6.1 van de tussenuitspraak, samengevat, overwogen dat verweerders standpunt dat eiser onvoldoende inzicht heeft gegeven in het innerlijke proces dat aan de gestelde bekering vooraf zou zijn gegaan, onvoldoende is gemotiveerd. Eisers verklaringen zijn weliswaar kort en bondig, maar verweerders tegenwerping dat van eiser enig inzicht mag worden verwacht in het innerlijke proces dat aan zijn bekering vooraf zou zijn gegaan en dat daarvan niet is gebleken, kan de rechtbank gelet op eisers verklaringen, niet volgen. Zonder nadere motivering kan de rechtbank evenmin verweerders tegenwerping volgen, dat eiser niet duidelijk genoeg is geweest over waarom het geloof in Nederland een veel grotere rol is gaan spelen. Verweerder heeft voorts onvoldoende gemotiveerd waarom eisers verklaringen over de betekenis van zijn bekering geen blijk geven van een diepgevoeld innerlijk proces. Daarbij komt dat verweerder hierover in het gehoor geen aanvullende vragen heeft gesteld, hetgeen in de rede had gelegen als verweerder eisers verklaringen hieromtrent niet duidelijk vond. Aldus de rechtbank in de tussenuitspraak.Verweerder heeft in het aanvullend besluit nog steeds niet toegelicht waarom eisers verklaringen over zijn innerlijke proces dat aan zijn bekering vooraf zou zijn gegaan, niet toereikend zouden zijn. Verweerder blijft zich op het standpunt stellen dat eiser meer inzicht moet geven. Met dit standpunt heeft verweerder het door de rechtbank in de tussenuitspraak geconstateerde motiverings- en zorgvuldigheidsgebrek niet hersteld.

Ten aanzien van verweerders standpunt in het aanvullend besluit dat het gewicht van de in de Afdelingsuitspraak van 24 mei 2013 genoemde beoordelingselementen niet vastligt en dat per individueel geval dient te worden beoordeeld of overtuigende verklaringen zijn afgelegd op alle drie de elementen, stelt de rechtbank vast dat verweerder opnieuw eisers verklaringen over zijn Bijbelkennis en zijn kerkbezoek op zichzelf heeft bezien en niet in samenhang met de andere - in rechtsoverweging 4.7 van de tussenuitspraak - vermelde omstandigheden. Met de enkele stelling van verweerder, dat aan de aanwezigheid van Bijbelkennis en het regelmatig bezoeken van een kerk in het onderhavige geval geen doorslaggevende betekenis wordt toegekend, geeft verweerder naar het oordeel van de rechtbank nog steeds geen inzicht in de weging van de in de Afdelingsuitspraak van 24 mei 2013 aangehaalde elementen die verweerder volgens zijn vaste gedragslijn betrekt bij de beoordeling van de bekering.

Verweerders standpunt in het aanvullend besluit over het gewicht dat moet worden toegekend aan de tegenwerping dat eiser heeft verklaard dat hij Pinksteren op 13 januari 2013 heeft gevierd, is eveneens ontoereikend. De rechtbank heeft in rechtsoverweging 4.6.2 van de tussenuitspraak, samengevat, overwogen dat verweerder in redelijkheid aan eiser heeft kunnen tegenwerpen dat hij niet bij benadering heeft kunnen aangeven wanneer dit feest wordt gevierd, maar dat uit de vaste gedragslijn van verweerder volgt dat niet reeds één tekortschietend antwoord op vragen over de gestelde bekering, die het niveau van de relevante bijzonderheden van het asielrelaas betreffen, ertoe leidt dat van het relaas geen positieve overtuigingskracht meer uitgaat. Verweerder stelt in het aanvullend besluit dat indien een bepaald element dermate belangwekkend is, dit element wel degelijk de doorslag kan geven. Uit het aanvullend besluit blijkt echter niet waarom eisers verklaring over Pinksteren rechtstreeks raakt aan het gestelde proces van bekering en de oprechtheid ervan. De rechtbank is van oordeel dat niet zonder meer valt in te zien dat Pinksteren moet worden aangemerkt als één van de hoogtijdagen van het christendom.

Ten slotte kan de rechtbank verweerders standpunt dat niet enkel eisers verklaring over Pinksteren, maar ook andere tegenstrijdigheden aan het bestreden besluit ten grondslag liggen, niet volgen. Uit het aanvullend besluit wordt immers niet duidelijk op welke tegenstrijdigheden verweerder doelt.

Nu verweerder, gelet op hetgeen hierboven is overwogen, ook met zijn aanvullend besluit niet deugdelijk heeft gemotiveerd waarom eisers bekering als ongeloofwaardig moet worden aangemerkt en daarmee de in de tussenuitspraak geconstateerde gebreken niet heeft hersteld, ziet de rechtbank geen aanleiding de rechtsgevolgen van het bestreden besluit in stand te laten. Voor zover uit verweerders bewoordingen in het aanvullend besluit zou kunnen worden opgemaakt, dat verweerder heeft willen opkomen tegen hetgeen is geoordeeld bij de tussenuitspraak, had het in de rede gelegen aan de rechtbank mee te delen het gebrek niet te herstellen en tegen de einduitspraak hoger beroep in te stellen.

De rechtbank zal met toepassing van artikel 8:75, eerste lid, Awb verweerder veroordelen in de kosten die eiser heeft gemaakt. De kosten zijn op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht € 1.217,50 (1 punt voor het beroepschrift, 1 punt voor het verschijnen ter zitting en 0,5 punt voor de schriftelijke zienswijze na toepassing van de bestuurlijke lus, wegingsfactor 1).

Eiser heeft eerder, te weten op 10 december 2010, een asielaanvraag ingediend. Ter onderbouwing van die aanvraag heeft eiser aangevoerd dat hij door de PKK is gedwongen hen te vervoeren. Eiser werd door de autoriteiten verdacht van samenwerking met de PKK en bestempeld als verrader. Eiser heeft naar aanleiding hiervan zijn land van herkomst verlaten. Verweerder heeft de aanvraag bij besluit van 20 december 2010 afgewezen op de volgende gronden. Eiser is toerekenbaar ongedocumenteerd inzake zijn reis, identiteit en asielaanvraag en hem wordt daarom het bepaalde in artikel 31, tweede lid, aanhef en onder f, Vreemdelingenwet 2000 (Vw) tegengeworpen. Eisers verklaringen missen positieve overtuigingskracht en zijn relaas wordt derhalve ongeloofwaardig geacht. Het hiertegen ingestelde beroep is door deze rechtbank, zittingsplaats Groningen, bij uitspraak van 18 januari 2010 ongegrond verklaard (AWB 10/43613).Eiser heeft op 16 juni 2011 een tweede asielaanvraag ingediend. Eiser heeft in de correcties en aanvullingen naar aanleiding van het gehoor over deze aanvraag aangegeven dat hij zich heeft bekeerd tot het christendom en heeft verzocht daarover te worden gehoord. Verweerder heeft de aanvraag bij besluit 24 juni 2011 afgewezen op grond van het bepaalde in artikel 4:6 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Verweerder heeft zich op het standpunt gesteld dat eisers bekering tot het christendom niet geloofwaardig kan worden geacht omdat eiser daarover tijdens het gehoor naar aanleiding van de aanvraag had kunnen en moeten verklaren. Eiser heeft het hiertegen ingestelde beroep ingetrokken.Eiser heeft op 13 september 2011 een derde asielaanvraag ingediend. Verweerder heeft de aanvraag bij besluit van 21 september 2011 afgewezen op grond van artikel 4:6 Awb. Bij uitspraak van 14 oktober 2011 van deze rechtbank, zittingsplaats Utrecht, (AWB 11/30652) is het hiertegen ingestelde beroep ongegrond verklaard omdat geen sprake is van nieuw gebleken feiten of veranderde omstandigheden en niet is gebleken van bijzondere feiten en omstandigheden als bedoeld in overweging 45 van het arrest van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) van 19 februari 1998 in de zaak Bahaddar tegen Nederland (het arrest Bahaddar; ECLI:NL:XX:1998:AG8817).Eiser heeft op 9 maart 2012 de onderhavige aanvraag ingediend. Aan deze aanvraag heeft eiser ten grondslag gelegd dat eiser van een kennis heeft vernomen dat zijn familie iemand naar Nederland heeft gestuurd om hem te doden vanwege zijn bekering tot het christendom. Verweerder heeft bij besluit van 14 maart 2012 de aanvraag afgewezen op grond van het bepaalde in artikel 4:6 Awb. De voorzieningenrechter van deze rechtbank en zittingsplaats heeft bij uitspraak van 3 april 2012 (AWB 12/8864; aangehecht) het verzoek om een voorlopige voorziening, connex aan het tegen het besluit van 14 maart 2012 ingediende beroepschrift, toegewezen om, binnen het kader van het arrest Bahaddar, eiser in staat te stellen de geloofwaardigheid van zijn bekering alsnog aannemelijk te maken. Naar aanleiding van deze uitspraak heeft verweerder op 5 december 2012 het besluit van 14 maart 2012 ingetrokken en is eiser op 29 januari 2013 aanvullend gehoord.

Verweerder heeft de aanvraag van eiser afgewezen op grond van artikel 31, eerste lid, juncto artikel 31, tweede lid, aanhef en onder f, Vw. Verweerder heeft zich in het bestreden besluit, samengevat, op het standpunt gesteld dat eisers verklaringen over het proces dat tot zijn gestelde bekering heeft geleid, en de problemen die daaruit zouden zijn voortgevloeid, positieve overtuigingskracht ontberen. Dat eiser voldoende Bijbelkennis bezit, aan kerkdiensten in het detentiecentrum [plaats 1] heeft deelgenomen en betrokken is bij Home for Kurds in [plaats 1], doet hieraan niet af. Niet wordt betwist dat het doopcertificaat op 13 maart 2011 door de Koreskerk is afgegeven. Maar nu dit doopbewijs is afgegeven na vier weken contact met deze kerk en na twee bezoeken aan diezelfde kerk, wordt dit niet beschouwd als een bewijs van een authentieke bekering tot het christendom. Evenmin is gebleken dat aan zijn bekering een diepgevoeld innerlijk proces ten grondslag zou hebben gelegen en dat eiser heeft nagedacht over de nadelen van een bekering.

De rechtbank is allereerst van oordeel dat de aanvraag van eiser van 9 maart 2012 een met de aanvragen van 10 december 2010, 16 juni 2011 en 13 september 2011 vergelijkbaar besluit is, zodat het als een herhaalde aanvraag als bedoeld in artikel 4:6 Awb wordt aangemerkt.

Uit het ne bis in idem beginsel vloeit voort dat, indien na een eerder afwijzend besluit een materieel vergelijkbaar besluit wordt genomen, op voorhand moet worden aangenomen dat laatstgenoemd besluit door de bestuursrechter niet mag worden getoetst als ware het een eerste afwijzing. Slechts indien door de vreemdeling in de bestuurlijke fase nieuw gebleken feiten of veranderde omstandigheden zijn aangevoerd, kunnen dat besluit, de motivering ervan en de wijze waarop het tot stand is gekomen door de bestuursrechter worden getoetst. Dat geldt ook indien uit hetgeen de vreemdeling heeft aangevoerd kan worden afgeleid dat zich een voor hem relevante wijziging van het recht voordoet.

De rechtbank beoordeelt ambtshalve of aan de aanvraag nieuw gebleken feiten of veranderde omstandigheden ten grondslag zijn gelegd. Daaronder moeten worden begrepen feiten en omstandigheden die zijn voorgevallen na het nemen van het eerdere besluit of die niet voor het nemen van dat besluit konden worden aangevoerd en bewijsstukken van reeds eerder aangevoerde feiten of omstandigheden die niet voor het nemen van het eerdere besluit konden worden overgelegd. Dergelijke nieuw gebleken feiten of veranderde omstandigheden rechtvaardigen echter geen nieuwe rechterlijke beoordeling, indien op voorhand is uitgesloten dat hetgeen alsnog is aangevoerd of overgelegd kan afdoen aan het eerdere besluit.

De rechtbank is van oordeel dat de informatie van eisers kennis, dat eisers familie iemand naar Nederland heeft gestuurd om hem te doden vanwege zijn bekering, geen informatie betreft die afkomstig is uit een objectief verifieerbare bron. Deze omstandigheid kan daarom niet worden aangemerkt als een nieuw gebleken feit of veranderde omstandigheid.

Daarnaast is op voorhand uitgesloten dat eisers bekering tot het christendom kan afdoen aan het eerdere afwijzende besluit van 24 juni 2011. Daarin heeft verweerder zich op het standpunt gesteld dat geenszins geloofwaardig is dat sprake is van een daadwerkelijke bekering, nu eiser ondanks meerdere gelegenheden daartoe ten tijde van het gehoor opvolgende aanvraag van 20 juni 2011 niet heeft verklaard over de bekering, maar de dag erna bij correcties en aanvullingen wel. Nu eiser het tegen dit besluit ingestelde beroep heeft ingetrokken, is dat standpunt onherroepelijk geworden. De in deze procedure overgelegde verklaring van 23 maart 2012 van mevrouw [naam 1], predikant in het Detentiecentrum [plaats 1], en de verklaring van 24 januari 2013 en email van 16 april 2013 van Stichting Home for Kurds zien niet op omstandigheden die betrekking hebben op de periode voorafgaand aan of rondom de gestelde bekering van eiser, zodat zij in zoverre niet kunnen afdoen aan het besluit van 24 juni 2011. Van nieuw gebleken feiten of veranderde omstandigheden is in zoverre dan ook geen sprake.

Uit vaste jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling, zie de uitspraak van 6 maart 2008, ECLI:NL:RVS:2008:BC7124) vloeit voort dat, indien in de bestuurlijke fase geen nieuw gebleken feiten of veranderde omstandigheden zijn aangevoerd, dan wel uit het aldus aangevoerde niet kan worden afgeleid dat zich een relevante wijziging van het recht heeft voorgedaan, ter beantwoording van de vraag of het besluit van gelijke strekking niettemin kan worden getoetst, de rechter dient te beoordelen of zich uitzonderlijke, op de individuele zaak betrekking hebbende omstandigheden, als bedoeld in overweging 45 van het arrest Bahaddar voordoen.Ook indien de vreemdeling stelt dat bij gedwongen terugkeer naar het land van herkomst het risico bestaat op een met artikel 3 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (het EVRM) strijdige behandeling of bestraffing, volgt uit vaste jurisprudentie van de Afdeling (zie de uitspraak van 8 mei 2008, ECLI:NL:RVS:2008:BD2069) dat moet worden voldaan aan de in het nationale recht neergelegde procedureregels. Slechts in uitzonderlijke omstandigheden, als bedoeld in overweging 45 van het arrest Bahaddar, kan noodzaak bestaan om deze regels niet tegen te werpen. In dat geval kan de rechter het besluit van gelijke strekking, ondanks het ontbreken van nieuw gebleken feiten en veranderde omstandigheden en een voor de vreemdeling relevante wijziging van het recht, toetsen, voor zover deze uitzonderlijke omstandigheden daartoe nopen (zie de uitspraak van de Afdeling van 8 mei 2007, ECLI:NL:RVS:2007:BA5571). Dat betekent niet dat bij de beoordeling of evenbedoelde uitzonderlijke omstandigheden zich voordoen ter toetsing staat of de minister zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat het beroep van de vreemdeling op artikel 3 van het EVRM faalt. Aan die toetsing van het standpunt van de minister komt de rechter eerst toe, nadat hij tot het oordeel is gekomen dat de uitzonderlijke omstandigheden die de vreemdeling in het kader van artikel 3 van het EVRM heeft aangevoerd, in het licht van de beoordeling in de eerdere procedure en artikel 13 van het EVRM, zodanig zwaarwegend zijn, dat de wijze waarop hij het besluit van gelijke strekking naar nationaal recht dient te beoordelen, er aan in de weg staat dat een reëel risico op een met artikel 3 van het EVRM strijdige behandeling of bestraffing in de beoordeling van het beroep wordt betrokken (zie de uitspraak van de Afdeling van 9 april 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BI1591).

Nu er aan het besluit gebreken kleven, zal de rechtbank verweerder op grond van artikel 8:51a Awb in de gelegenheid stellen de onder rechtsoverwegingen 4.6 tot en met 4.7 aangeduide gebreken te herstellen. Gelet daarop zal de rechtbank de overige gronden thans niet bespreken.

Verweerder dient, gelet op het bepaalde in artikel 8:51b, eerste lid, van de Awb, zo spoedig mogelijk - en wel binnen twee weken na verzending van deze tussenuitspraak - kenbaar te maken of van de gelegenheid tot herstel gebruik zal worden gemaakt. In het geval verweerder ertoe mocht besluiten het geconstateerde gebrek te herstellen, dan bepaalt de rechtbank met toepassing van artikel 8:51a, tweede lid, Awb dat verweerder binnen zes weken na het verzenden van deze uitspraak tot herstel zal moeten zijn overgegaan.

Op grond van artikel 8:51b, derde lid, van de Awb kan eiser binnen vier weken nadat verweerder heeft bericht op welke wijze het gebrek is hersteld, schriftelijk zijn zienswijze naar voren brengen over de wijze waarop het gebrek is hersteld.

Verlenging van de hiervoor genoemde termijnen is slechts mogelijk in bijzondere gevallen. Een gemotiveerd verzoek om verlenging van een termijn moet worden ingediend binnen de in deze tussenuitspraak bepaalde termijn.

Indien verweerder geen gebruik maakt van de gelegenheid tot herstel, dan wel na het ongebruikt verstrijken van de termijn van zes weken voor het herstellen van het gebrek, zal de rechtbank binnen zes weken na het verstrijken van de gestelde termijn of het ontvangen van het bericht van verweerder einduitspraak doen.

Indien verweerder is overgegaan tot herstel van het gebrek, zal de rechtbank einduitspraak doen binnen zes weken na het verstrijken van de termijn van vier weken voor de zienswijze van eiser.

Tenzij er aanleiding bestaat anders te beslissen, zal met toepassing van artikel 8:57, tweede lid, van de Awb een nader onderzoek ter zitting achterwege blijven.