7.2.6 Geografisch geldingsbereik: wat omvat het grondgebied van de EG c.q. verdragsluitende staten?

Aangezien EEX-V°Nerdrag bepalen, dat tenminste één der partijen woonplaats moet hebben op het grondgebied van een EG-lidstaat resp. verdragsluitende staat, is niet alleen het begrip woonplaats van belang maar ook de omvang van het grondgebied van de EG-lidstaten c.q. verdragsluitende staten.

Aanvankelijk was het grondgebied in art. 60 EEX nader omschreven.1 Het grondgebied voor toepassing van het EEX was grosso modo beperkt tot het Europese grondgebied van de verdragsluitende staten. In het EVEX is de beperking tot de Europese gebiedsdelen vervallen door het niet overnemen in het EVEX van art. 60 EEX.2 De opstellers van het EVEX wensten het toepassingsbereik van het EVEX uit te breiden tot de niet-Europese gebiedsdelen van de verdragsluitende staten waarvoor zij de internationale betrekkingen behartigen of die deel uitmaken van het grondgebied van de verdragsluitende staten (bijv. de Franse 'doms' départements outre mer') gebiedsdelen). Tijdens de onderhandelingen over het Derde Toetredingsverdrag hebben de verdragsluitende staten besloten art. 60 EEX te schrappen. Voor de overzeese gebieden waarvoor het Verdrag thans van kracht is, kan worden verwezen naar het losbladig commentaar Rechtvordering, Verdragen & Verordeningen van Vlas.3

Voor Nederland is belangrijk dat de Nederlandse Antillen niet onder het toepassingsbereik vallen.4 Nederland heeft het oorspronkelijke EEX (van 1968) wel van toepassing verklaard voor Aruba met ingang van 30 juni 1986.5 De latere Toetredingsverdragen zijn niet voor Aruba van kracht, met uitzondering van het Vierde Toetredingsverdrag (van 29 november 1996) dat ook voor Aruba per 1 december 1998 in werking is getreden.6 Bij het EVEX is Aruba geen partij. Voor België speelt dit niet, omdat zij geen niet-Europese gebiedsdelen heeft.

De EEX-V° is een communautair instrument. Het is slechts van toepassing op de gebieden die niet krachtens art. 299 EG zijn uitgezonderd. Veel niet-Europese gebiedsdelen zijn uitgesloten, zodat het Verdrag in zoverre van toepassing blijft.7 Voor Nederland is de EEX-V° niet van toepassing op de Nederlandse Antillen of Aruba. Voor Aruba blijft dus het EEX van kracht. Voorts is belangrijk dat de 'ministaatjes' in Europa (met uitzondering van Luxemburg) niet tot het grondgebied van de EG-lidstaten c.q. verdragsluitende staten behoren,8 zodat partijen met woonplaats aldaar geen woonplaats in een EG-lidstaat c.q. verdragsluitende staat hebben.

Ten slotte verwijs ik voor problemen van overgangsrecht en de omvang van het grondgebied van de EG-lidstaten c.q. verdragsluitende staten naar het Rapport Almeida Cruz.9