3.3.1 Inleiding

Art. 5 lid 1 onder f en 32 lid 2 AVG verduidelijken tot op zekere hoogte wat de waarborging van een beveiligingsniveau in de zin van de AVG-beveiligingsbepalingen inhoudt.1 Art. 5 lid 1 onder f AVG, dat in dit kader bepaalt dat persoonsgegevens moeten zijn beschermd tegen ongeoorloofde of onrechtmatige verwerking en tegen onopzettelijk verlies, vernietiging of beschadiging, wordt daarbij aangeduid als ‘het beginsel van integriteit en vertrouwelijkheid’.2 Integriteit en vertrouwelijkheid zijn twee zeer belangrijke begrippen uit het informatie­beveiligingsdomein. Het zijn twee voorbeelden van beveiligingsdoelen. Beveiligingsdoelen spelen een centrale rol bij de vormgeving van beveiliging. Ze worden gebruikt om aan te geven welke kenmerken van gegevens met beveiligings­maatregelen moeten worden gewaarborgd. Beveiligingsmaatregelen dienen te worden afgestemd op de mate waarin een partij een bepaald beveiligingsdoel wil of moet realiseren. Daarbij wordt beoordeeld welke beveiligings­dreigingen de waarborging van de relevante beveiligings­doelen in de weg kunnen staan, en welke maatregelen hiertegen beveiligen.3 Dit proces van beveiliging behandel ik in §3.4.

In deze paragraaf ga ik uitgebreid in op de beveiligingsdoelen. Daarbij is allereerst van belang dat niet iedere informatie­beveiligings­specialist van dezelfde beveiligingsdoelen uitgaat. Er zijn vele doelen geformuleerd, die echter lang niet allemaal door iedereen worden omarmd.4 Het is dan ook niet haalbaar, en gezien de insteek van deze studie bovendien niet wenselijk, om alle beveiligingsdoelen te bespreken.

Omdat ik met deze paragraaf vooral beoog de AVG-beveiligingsbepalingen te verduidelijken, heb ik ervoor gekozen hierna de beveiligingsdoelen te bespreken die uitdrukkelijk in de AVG terugkomen.5 Dit is mogelijk doordat de AVG-beveiligingsbepalingen goed aansluiten op het informatiebeveiligings­domein: de drie doelen die hierbinnen de algemeen erkende basis vormen, komen in de AVG het duidelijkst terug.6 Het gaat om vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid. Deze drie beveiligingsdoelen worden tezamen aangeduid als de CIA triade – de triade van confidentiality, integrity en availability.7 Dat er binnen het informatiebeveiligingsdomein ook andere beveiligingsdoelen zijn geformuleerd, heeft ermee te maken dat sommige specialisten van oordeel zijn dat het beveiligingsmodel van de CIA triade niet volledig is. De doelen die zij in aanvulling hierop onderscheiden, worden echter niet algemeen als zelfstandig beveiligingsdoel erkend.8 In de AVG komen twee van deze doelen voor. De opvallendste is ‘veerkracht’, dat tezamen met de drie eerdergenoemde beveiligings­doelen in art. 32 lid 1 onder a AVG is opgenomen.9 In de preambule wordt de beveiliging van persoonsgegevens daarnaast nog zijdelings in verband gebracht met ‘authenticiteit’.10

Bij de bespreking van de verschillende beveiligingsdoelen ga ik steeds in op de betekenis van het beveiligingsdoel dat centraal staat en beschrijf ik (op illustratieve en niet-uitputtende wijze) welke beveiligings­dreigingen en -maatregelen bij de waarborging van het doel relevant zijn. Daarbij benoem ik vooral de maatregelen die inbreuken voorkomen. Doorgaans zullen er ook maatregelen moeten worden getroffen die incidenten detecteren, er op reageren en ze herstellen. Op dit onderscheid en op de beveiligingsmaatregelen die verwerkings­verantwoordelijken en verwerkers in dit kader kunnen treffen ga ik in in §3.5.

Terugkerende begrippen bij de bespreking van de verschillende beveiligingsdoelen zijn ongeoorloofdheid, onrechtmatigheid en autorisatie. Deze begrippen heb ik besproken in §1.4.3.