1.3 Rechtsvergelijking

In deze studie beperk ik mij in beginsel tot het forum (non) conveniens en het forum necessitatis in het Nederlandse IPR. Het doel van deze studie is niet om de gelijkenissen en verschillen — er zijn er vele — tussen de drie fora in de diverse rechtsstelsels aan de orde te stellen.1 Dat neemt echter niet weg dat ik op bepaalde punten een beknopte rechtsvergelijking maak met bijvoorbeeld België en Zwitserland, die beide een forum necessitatis-regeling kennen of met Engeland waarin een forum (non) conveniens is te vinden. Algemeen wordt aangenomen dat de oorsprong van het forum non conveniens-leerstuk terug te voeren is tot de Schotse rechtspraak uit de 19e eeuw.2Na zijn ontstaan in Schotland heeft het forum non conveniens-leerstuk in verschillende verschijningsvormen ingang gevonden in andere, met name common law landen zoals Australië, Brunei, Canada, Gibraltar, Hongkong, Ierland, India, Israël, Japan, Nieuw Zeeland, Singapore, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten van Amerika, etc.3 In Amerika is het forum non conveniens-leerstuk volop tot ontwikkeling gekomen. Amerika kan met recht de bakermat van de moderne forum non conveniens-leer worden genoemd. Nergens anders is de forum non conveniens-leer zo gedetailleerd uitgewerkt en nergens anders bestaat zoveel literatuur en rechtspraak over forum non conveniens. Dat rechtvaardigt dan ook om in een afsluitend hoofdstuk iets uitgebreider aandacht te besteden aan de Amerikaanse forum non conveniensleer.4 Op voorhand zij opgemerkt dat hét forum non conveniens-leerstuk niet bestaat. De Nederlandse en de Amerikaanse verschijningsvorm van forum non conveniens verschillen dan ook op een aantal belangrijke punten van elkaar.