3.4 De onteigeningsdeskundige in de huidige tijd

Bovenbeschreven opmars van de onteigeningsdeskundige mag niet worden begrepen in termen van vaste oorzaak-gevolgrelaties. De opmars van de deskundige was een proces van lange adem waaraan allerlei ontwikkelingen hebben bijgedragen. Daarvan heb ik beschreven de professionalisering van de deskundigencommissie, de toelating van deskundigen op de pleitzitting en de vermindering van de rol van de rechter-commissaris. Dat zijn niet-limitatieve met elkaar samenhangende en elkaar over en weer beinvloedende factoren. Daarnaast zijn de chronologische lijnen niet altijd even scherp te trekken. Er zijn ook nog andere oorzaken die hebben geleid tot een groeiende rol van de onteigeningsdeskundige. In het bijzonder wijs ik dan op het rechterlijke roulatiesysteem. Deskundigen bleven vaak jarenlang aan het vak verbonden, terwijl rechters om de zoveel jaar rouleren van rechtsgebied. Het roulatiesysteem bemoeilijkt de kennisopbouw en ervaring met het onteigeningsrecht binnen de rechterlijke macht. 1

Tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet is een fundamentele herziening van de onteigeningswet uitgebleven. De wetgever heeft nooit (nadere) regels gesteld met betrekking tot deskundigen. Dat betekent dat de hierboven beschreven ontwikkelingen en contouren nog steeds zichtbaar zijn. Zij bieden een representatief beeld van de huidige deskundigenpraktijk in het onteigeningsrecht. Voor een uitgebreide beschrijving van de inzet en rol van onteigeningsdeskundigen in de huidige tijd verwijs ik naar § 2.2.

In de tussentijd zijn er vanuit de praktijk enige veranderingen geïnitieerd. Toenemende kritiek op het gebrek aan transparantie rondom de inzet van onteigeningsdeskundigen was daar een belangrijke reden voor.2 In het bijzonder valt te denken aan de ‘buitenwettelijke’ voorhangprocedure en de oprichting van een deskundigenregister dat is ondergebracht bij het LRGD (uitgebreid § 7.3.2).