5.2.1 Inleiding

Voor de beantwoording van de tweede deelvraag is relevant of de tekortkoming dan wel onrechtmatige daad kan worden toegerekend aan de aangesproken accountant of aan de accountantsorganisatie waarmee een overeenkomst van opdracht is aangegaan. Een tekortkoming kan aan de accountant(sorganisatie) worden toegerekend, indien zij is terug te voeren op zijn schuld of indien de tekortkoming krachtens wet, rechtshandeling of verkeersopvattingen voor rekening van de accountant(sorganisatie) komt (artikel 6:75 BW). Een onrechtmatige daad kan aan de accountant(sorganisatie) worden toegerekend, indien zij is terug te voeren op zijn schuld of indien de onrechtmatige daad krachtens wet of verkeersopvattingen voor rekening van de accountant(sorganisatie) komt (artikel 6:162 lid 3 BW). Een toerekenbare tekortkoming staat ook bekend als ‘wanprestatie’. Een toerekenbare onrechtmatige daad wordt in de wet aangeduid met de term ‘fout’.1 Ik zal beide categorieën tezamen met het overkoepelde begrip ‘beroepsfout’ aanduiden.2 Bij een beroep op wanprestatie dient de benadeelde in beginsel slechts aan te tonen dat sprake is van een tekortkoming. Indien de aangesproken accountant(sorganisatie) van mening is dat deze tekortkoming niet toerekenbaar is, zal de accountant(sorganisatie) dat moeten stellen en, bij gemotiveerde betwisting, bewijzen. Voor het vestigen van aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad zal de benadeelde moeten stellen en bewijzen dat sprake is van een toerekenbare onrechtmatige daad.3

Het uitgangspunt in mijn onderzoek is dat de accountantsorganisatie-rechtspersoon, als partij bij de overeenkomst van opdracht (zie paragraaf 3.2.4), aansprakelijk wordt gesteld. Alsdan is de vraag relevant of een tekortkoming dan wel onrechtmatige daad van de individuele accountant op basis van schuld of krachtens wet, rechtshandeling of verkeersopvattingen voor rekening van de accountantsorganisatie-rechtspersoon komt (artikel 6:75BW en 6:162 lid 3 BW).4 Ik zal deze vraag met betrekking tot tekortkoming behandelen in paragraaf 5.2.2 en met betrekking tot onrechtmatige daad in paragraaf 5.2.3. In paragraaf 5.2.4 behandel ik de vraag vanuit het perspectief dat de individuele accountant (en niet de accountantsorganisatie) aansprakelijk wordt gesteld. Voorts zal ik in het hiernavolgende stilstaan bij twee met het voorgaande samenhangende vraagstukken, te weten: de aansprakelijkheid van een accountantsorganisatie-personenvennootschap (zie paragraaf 5.2.5) en aansprakelijkheid indien gebruik wordt gemaakt van werkzaamheden van een andere accountant(sorganisatie) (zie paragraaf 5.2.6).