Veilig Thuis handelt niet onrechtmatig met gegeven advies en de monitoring van maatregelen. Geen schending van art. 8 EVRM. Geen onrechtmatige inmenging in behandelingsovereenkomst.

Niet ter discussie staat dat het (verloop van het) door Veilig Thuis uitgevoerde onderzoek een grote (emotionele) impact op eiseres en haar gezin heeft gehad, te meer omdat dit zeer kort na het overlijden van oma plaatsvond. Partijen zijn het er echter over eens dat dit onderzoek op een rechtmatige basis heeft plaatsgevonden. Dit ligt dan ook niet ter beoordeling aan de rechtbank voor. In deze zaak stelt eiseres het (voorgenomen) handelen van Veilig Thuis na afronding van het onderzoeksrapport aan de orde. Bij de toetsing van dat handelen komt het in belangrijke mate aan op de beantwoording van de vraag of er een (voldoende) wettelijke grondslag bestaat voor het door Veilig Thuis adviseren een zorgcoördinator aan te stellen en ‘het monitoren’ van dit advies (zie het slot van 2.6). Volgens eiseres kan die grondslag niet worden gevonden in de Wmo 2015. De rechtbank ziet dat, net als Veilig Thuis, anders.

Veilig Thuis fungeert als meldpunt en adviesorganisatie voor (vermoedens van) huiselijk geweld en kindermishandeling. Met de invoering van de Jeugdwet is Veilig Thuis (dat destijds nog werd aangeduid als het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling (AMHK)) wettelijk verankerd in de Wmo 2015 en daarmee onder de verantwoordelijkheid van de decentrale overheid gebracht. Dit hing samen met de herziening van Jeugdstelsel, waarmee werd beoogd om door middel van decentralisatie het stelsel eenvoudiger, efficiënter en effectiever te maken en uiteindelijk de eigen kracht van de jongere en van het zorgend en probleemoplossend vermogen van diens gezin en sociale omgeving (netwerk) te versterken. Veilig Thuis wordt als een belangrijk onderdeel van dat stelsel gezien.1.

De precieze taken van Veilig Thuis zijn vastgelegd in artikel 4.1.1 lid 2 Wmo 2015. Veilig Thuis heeft onder meer tot taak om naar aanleiding van een melding van huiselijk geweld of kindermishandeling of een vermoeden daarvan, te onderzoeken of daarvan daadwerkelijk sprake is (artikel 4.1.1 lid 2 sub b. Wmo 2015). Ook beoordeelt zij of en zo ja tot welke stappen de melding van huiselijk geweld of kindermishandeling of een vermoeden daarvan aanleiding geeft (sub c.) en stelt zij een instantie die passende professionele hulp kan verlenen bij huiselijk geweld of kindermishandeling in kennis van een melding zoals hiervoor bedoeld, indien het belang van de betrokkene dan wel de ernst van de situatie waarop de melding betrekking heeft daartoe aanleiding geeft (sub d.). In de memorie van toelichting bij de Jeugdwet is over deze onder sub c. en d. vermelde taken het volgende opgenomen:

Het belang van de betrokkene en de ernst van de situatie kunnen Veilig Thuis ook aanleiding geven voor het in kennis stellen van de raad voor de kinderbescherming of de politie van de melding van huiselijk geweld of kindermishandeling of het vermoeden daarvan (sub e.). Als de raad voor de kinderbescherming wordt betrokken “zal deze op grond van artikel 3.1, eerste lid, van de Jeugdwet onderzoeken of een kinderbeschermingsmaatregel nodig is en zo nodig op basis van dat onderzoek de rechter verzoeken een kinderbeschermingsmaatregel op te leggen”, zo volgt uit de eerder aangehaalde memorie van toelichting.

Veilig Thuis dient daarnaast ook degene(n) die de melding heeft gedaan op de hoogte te stellen van de stappen die naar aanleiding van de melding zijn genomen (sub g.). Volgens de memorie van toelichting dienen ook (andere) betrokken professionals informatie te ontvangen over het geformuleerde probleem en de gekozen wijze van afhandeling.

De rechtbank is van oordeel dat gelet op dit wettelijk kader niet geconcludeerd kan worden dat Veilig Thuis haar bevoegdheden te buiten is gegaan. Veilig Thuis heeft naar aanleiding van de door haar ontvangen melding over het gezin van eiseres onderzoek gedaan (zie artikel 4.4.1 lid 2 sub b. Wmo 2015) en vervolgens, nadat zij had geconcludeerd dat het vermoeden van kindermishandeling op basis van de onderzoeksresultaten weerlegd noch bevestigd kon worden, in haar adviezen tot uitdrukking gebracht tot welke stappen de melding volgens haar aanleiding geeft (zie artikel 4.4.1 lid 2 sub c. Wmo 2015). Een van die stappen is het afstemmen en coördineren van de zorg die de kinderen ontvangen. Daarbij was in de ogen Veilig Thuis niet alleen een rol weggelegd voor (een) externe zorgcoördinator(s), maar ook voor de al bij het gezin betrokken professionals, waaronder dr. B en de huisarts (in samenwerking met het Ziekenhuis 1 voor wat betreft voeding). Omdat eiseres niet open stond voor (externe) zorgcoördinatie, zou de hulp op dit vlak vooral van die laatsten moeten komen. Veilig Thuis heeft o.a. dr. B en de huisarts hiervan in kennis gesteld. Meer in het bijzonder heeft Veilig Thuis in de terugkoppelingsbrieven hen verzocht om zelf zicht te houden op de medische consumptie en contact te onderhouden met behandelaren wanneer nodig. Door te adviseren een zorgcoördinator aan te stellen en bij de dr. B en de huisarts aandacht te vragen voor de coördinatie van de zorg, heeft Veilig Thuis naar het oordeel van de rechtbank overeenkomstig artikel 4.4.1 lid 2 sub d. Wmo 2015 gehandeld (en in lijn met de ratio achter de herziening van het Jeugdstelsel dat zoveel mogelijk gebruik moet worden gemaakt van laagdrempelige opgroei- en opvoedondersteuning, om te voorkomen dat de jeugdige en zijn ouders op een later tijdstip gespecialiseerde vormen van jeugdhulp nodig hebben of dat een jeugdbeschermingsmaatregel getroffen dient te worden2.). Deze minder vergaande en ingrijpende adviesbevoegdheid heeft zij — anders dan eiseres kennelijk meent — naast de mogelijkheid om de raad voor de kinderbescherming of de politie in te schakelen. Daarbij geldt dat de in sub d. neergelegde taak (‘informeren hulpverlenende instantie’), zo volgt uit de wetsgeschiedenis, ook inhoudt dat Veilig Thuis controleert of de ingeschakelde professionele hulp passend is geweest. Dit brengt mee dat Veilig Thuis dus bevoegd was om na een half jaar bij dr. B en de huisarts te informeren of te monitoren of zij actie hebben ondernomen en of dit tot resultaat heeft geleid.

Op grond van het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat eiseres niet kan worden gevolgd in haar stelling dat de Wmo 2015 geen grondslag biedt voor ‘het monitoren’. Hierbij merkt de rechtbank op dat die stelling lijkt te berusten op de veronderstelling dat Veilig Thuis verdergaande maatregelen zal nemen wanneer uit het monitoren blijkt dat de geadviseerde zorgcoördinatie niet op gang is gekomen. Een en ander maakt dat eiseres in de dagvaarding tot de conclusie komt dat door het monitoren een feitelijke ondertoezichtstelling in de zin van artikel 1:255 BW wordt gecreëerd. Met het monitoren (en daarmee samenhangende drieging van vervolgstappen) wordt, zo stelt eiseres, immers door Veilig Thuis afgedwongen dat de door haar gegeven (in de persoonlijke levenssfeer, het ouderlijk gezag en de geneeskundige behandelovereenkomst ingrijpende) adviezen worden nageleefd. Voor het nemen van een zodanige kinderbeschermingsmaatregel zonder rechtelijke toetsing biedt de Wmo 2015 volgens eiseres geen bevoegdheid. Daarmee zou afbreuk worden gedaan aan het dwingendrechtelijke kader zoals dat is neergelegd in boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, op grond waarvan de rechter beslist over een ondertoezichtstelling nadat de raad voor de kinderbescherming of het openbaar ministerie daarom heeft verzocht.

Dat Veilig Thuis overgaat tot het nemen van verdergaande maatregelen indien uit het monitoren blijkt dat haar adviezen niet tot resultaat hebben geleid en zelfs daarmee zou hebben gedreigd, ziet de rechtbank niet terug in de overgelegde stukken en is ook overigens onvoldoende gebleken. Met de brief van Veilig Thuis van 23 april 2020, waarnaar eiseres ter onderbouwing van haar stelling verwijst, nodigt Veilig Thuis eiseres en de vader van de kinderen uit om alsnog te reageren op het conceptrapport dat op 19 december 2019 aan hen is meegeven, zodat een eindrapport kan worden opgesteld Daarbij benadrukt Veilig Thuis in deze brief dat zij het voor de kinderen noodzakelijk vindt dat een aantal vervolgstappen in gang worden gezet. Uit de brief kan worden afgeleid dat Veilig Thuis met het woord ‘vervolgstappen’ de maatregelen bedoelt die uiteindelijk in de in het eindrapport opgenomen adviezen zijn uitgewerkt. Het gaat dus, anders dan eiseres kennelijk meent, niet om nadere of verdergaande (kinderbeschermings)maatregelen die zullen worden genomen als de adviezen niet worden nageleefd. Veilig Thuis heeft daarnaast betwist dat mondeling aan eiseres zou zijn meegedeeld dat niet naleving van de adviezen zal leiden tot verdergaande maatregelen, terwijl eiseres die stelling niet heeft geconcretiseerd. De rechtbank is dan ook van oordeel dat er geen aanknopingspunt is om aan te nemen dat in dit geval sprake is geweest van dwang of dreiging met verdergaande maatregelen indien geen gevolg zou worden gegeven aan de adviezen en/of de monitoring. Wellicht dat uit het voornemen van Veilig Thuis om te monitoren of aan het advies over de afstemming en coördinatie van zorg gevolg is gegeven enige drang uit gaat, maar de conclusie dat sprake is van (verkapte of informele) dwang of dreiging kan op basis van enkel dat voornemen niet worden getrokken. Ook niet indien in aanmerking wordt genomen dat Veilig Thuis de mogelijkheid heeft om de monitoring uit te breiden, het onderzoek te heropenen en/of (overeenkomstig het bepaalde in artikel 4.4.1. lid 2 sub e Wmo 2015) alsnog de raad voor de kinderbescherming of de politie in kennis te stellen. Dat die mogelijkheden bestaan, betekent niet dat Veilig Thuis ook steeds hiervan gebruik zal maken indien aan haar blijkt dat de door haar gegeven adviezen niet worden opgevolgd. Het feit dat het dossier door Veilig Thuis is gesloten, ondanks de onduidelijkheid over de vraag of de beoogde coördinatie van zorg op gang is gekomen, duidt ook eerder op het tegendeel.

Gelet op het voorgaande kan naar het oordeel van de rechtbank dan ook niet worden geconcludeerd dat Veilig Thuis met het monitoren verder gaat dan de aan haar op grond van artikel 4.4.1 lid 2 onder d. Wmo 2015 toekomende bevoegdheid en aldus daarmee onrechtmatig handelt en/of haar recht misbruikt. De vorderingen onder a., c. en d. zullen dan ook worden afgewezen.

Bij de beoordeling van het beroep eiseres op schending van artikel 8 EVRM neemt de rechtbank tot uitgangspunt dat het advies van Veilig Thuis een zorgcoördinator aan te stellen en de monitoring van dat advies na zes maanden beschouwd kunnen worden als een vorm van inmenging in het privéleven en het familie- en gezinsleven van eiseres en daarmee onder de reikwijdte van artikel 8 EVRM valt. Dat heeft Veilig Thuis ook niet betwist. Beoordeeld moet worden of deze inmenging op grond van het tweede lid van artikel 8 EVRM gerechtvaardigd is. Daarbij komt het in dit geval aan op de vraag of deze vorm van inmenging bij wet is voorzien. Tussen partijen is niet in geschil dat aan de overige voorwaarden die artikel 8 lid 2 EVRM stelt (de inmenging moet een legitiem doel dienen en noodzakelijk zijn in een democratische samenleving) is voldaan.

Uit de rechtspraak van de Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) volgt dat de term ‘bij wet voorzien’ niet alleen vereist dat de inmenging een wettelijke basis heeft in het nationale recht, maar ook betrekking heeft op de kwaliteit van die wettelijke basis. De wettelijke regeling moet duidelijk, voorzienbaar en voldoende toegankelijk zijn. Daarbij gaat het erom dat de regeling voor de burger kenbaar moet zijn en dat de burger op basis van de regeling met een redelijke mate van zekerheid, al dan niet na raadpleging van een juridisch expert, moet kunnen voorzien wanneer en onder welke voorwaarden inmenging door autoriteiten mogelijk is en zijn gedrag daarop kan afstemmen.3.

De rechtbank is van oordeel dat, zoals ook al hiervoor is overwogen, de wettelijke basis voor het adviseren en monitoren kan worden gevonden in artikel 4.4.1 lid 2 onder c. en d. Wmo 2015. Hoewel in deze bepalingen niet expliciet wordt benoemd dat de daarin neergelegde taak meebrengt dat Veilig Thuis controleert of de ingeschakelde hulp tot resultaat heeft geleid, kan aan de hand van de Memorie van Toelichting bij de Wmo 2015 worden vastgesteld dat die bevoegdheid er is. Naar het oordeel van de rechtbank is de wettelijke regeling daarmee voldoende toegankelijk en voorzienbaar. Bij dit oordeel betrekt de rechtbank dat sprake is van een relatief lichte vorm van inmenging, namelijk een advies om een zorgcoördinator aan te stellen en monitoring daarvan door na een half jaar eenmalig contact op te nemen met een tweetal artsen. Om die reden ziet de rechtbank geen reden aansluiting te zoeken bij de strikte uitleg die het EHRM in de door eiseres aangehaalde uitspraken4. aan de term ‘bij wet voorzien’ geeft. In de zaken waarop die uitspraken betrekking hebben bestond de inmenging uit het heimelijk volgen van burgers, wat een veel zwaardere vorm van inmenging is.

Het voorgaande leidt tot de conclusie dat Veilig Thuis met het advies een zorgcoördinator aan te stellen en dit advies te monitoren geen ongeoorloofde inbreuk maakt op het recht op familie- en gezinsleven en aldus niet onrechtmatig handelt tegenover eiseres. De onder b. gevorderde verklaring voor recht zal dan ook worden afgewezen. Ook bestaat er gelet hierop geen grond voor het opleggen van het eveneens onder b. gevorderde verbod. Nog daargelaten dat eiseres door de sluiting van het dossier en daarmee het eindigen van de gewraakte inmenging geen belang meer heeft bij een dergelijk verbod.

Ter onderbouwing van haar stelling dat Veilig Thuis zich op onrechtmatige wijze inmengt in de geneeskundige behandelovereenkomst tussen haar en de medische behandelaars van haar kinderen, wijst eiseres op het advies van Veilig Thuis “om in samenwerking met het Ziekenhuis 1 te werken aan normaliseren van het voedingspatroon van de kinderen, vrij van specialistische voeding.”. Door eiseres is in het licht van dat wat de rechtbank in 4.7 heeft overwogen onvoldoende onderbouwd waarom dit advies leidt tot inmenging in de geneeskundige behandelovereenkomst. Van een dwingende maatregel is immers geen sprake. Veilig Thuis kan ook niet treden in de wijze waarop individuele zorgverleners uitvoering geven aan de medische behandelovereenkomst.

Eiseres heeft ook onvoldoende onderbouwd dat Veilig Thuis berichten in het huisartsendossier heeft laten plaatsten. Gelet op de betwisting van deze stelling door Veilig Thuis, volstaat de enkele verwijzing naar een screenshot van — naar de rechtbank begrijpt — een melding in een registratiesysteem van de huisarts niet. De tekst van deze melding bevestigt alleen dat er op 26 november 2019 telefonisch contact is geweest tussen de vertrouwensarts van Veilig Thuis en de huisarts over het onderzoek. Op basis van het screenshot kan niet worden aangenomen dat Veilig Thuis aan de huisarts dwingend maatregelen, zoals een doorverwijzingsbeleid, heeft voorgeschreven.

Eiseres betoogt verder dat de medische informatie en adviezen die Veilig Thuis met hulpverleners heeft gedeeld ertoe leidt dat artsen, ondanks hun eigen professionele verantwoordelijkheid en zelfstandige bevoegdheid om afwegingen te maken in het kader van de behandelovereenkomst, doen wat Veilig Thuis zegt. Zij wijst in dit verband op het verzoek van het Schisis-team van het Ziekenhuis 2 om een afspraak te maken voor kind 4. Dat verzoek zou volgens eiseres zijn gedaan in opdracht van Veilig Thuis. Voor zover dit betoog eveneens dient als onderbouwing van haar stelling dat Veilig Thuis zich op onrechtmatige wijze bemoeit met de geneeskundige behandelovereenkomst, overweegt de rechtbank hierover het volgende. Hoewel uit de e-mail van de verpleegkundig specialist van het schisis-team van 16 juli 2021 kan worden afgeleid dat Veilig Thuis het in een eerder stadium kennelijk wenselijk achtte dat kind 4 zorg kreeg, kan op basis hiervan niet worden aangenomen dat het schisis-team contact met eiseres heeft opgenomen voor het maken van een afspraak enkel en alleen omdat Veilig Thuis dit eiste, zoals eiseres stelt en door Veilig Thuis is betwist. Daarbij betrekt de rechtbank dat uit het verslag van het gesprek dat Veilig Thuis op 19 september 2019 heeft gehad met de verpleegkundig specialist van het Schisis-team (opgenomen in het onderzoeksrapport van Veilig Thuis) volgt dat er al eerder contact is geweest met eiseres en dat het team graag met eiseres in gesprek wil blijven over de in verband met de schisis aan kind 4 te verlenen zorg. Mogelijk dat de terugkoppelingsbrief die Veilig Thuis heeft gestuurd aanleiding heeft gegeven om (opnieuw) contact op te nemen met eiseres, maar daarmee is nog niet gezegd dat het schisis-team daarin geen eigen afweging heeft gemaakt.

De rechtbank is dan ook van oordeel dat niet is komen vast te staan dat sprake is van (onrechtmatige) inmenging in de medische behandelingsovereenkomst door Veilig Thuis. Er bestaat dan ook geen grond voor toewijzing van de onder e. gevorderde verklaring voor recht.

Eiseres heeft in haar dagvaarding ook nog een aantal andere verwijten aan Veilig Thuis gemaakt. Zij stelt onder meer dat Veilig Thuis zonder wettelijke grondslag als bedoeld in artikel lid 2 van de Algemene Verordening Gegevensbescherming medische gegevens verwerkt en de uit artikel 1.4.7 Uitvoeringsbesluit Wmo 2015 voortvloeiende onderzoekstermijn van maximaal tien weken ruimschoots heeft overschreden. Nu eiseres aan deze verwijten geen vordering heeft gekoppeld, laat de rechtbank de beoordeling van de gegrondheid van deze verwijten achterwege.

Uit het voorgaande volgt dat niet is komen vast te staan dat Veilig Thuis onrechtmatig tegenover eiseres heeft gehandeld of misbruik van recht heeft gemaakt. Veilig Thuis is daarom niet aansprakelijk voor de schade die eiseres stelt te hebben geleden als gevolg van het onderzoek en de nasleep daarvan. Voor een verwijzing van de zaak naar de schadestaatprocedure bestaat dan ook geen grond. Gelet op het voorgaande bestaat er evenmin aanleiding tot het op de voet van artikel 392 Rv stellen van prejudiciële vragen aan de Hoge Raad.

Eiseres zal als de in het ongelijk gestelde partij in de proceskosten worden veroordeeld. De kosten aan de zijde van Veilig Thuis worden begroot op € 667 aan griffierecht en op € 1.126 aan salaris advocaat (2 punten x € 563, tarief II), totaal € 1.793.