1.1 Aanleiding voor het onderzoek

Conversie in relatie tot aandelen is geen wettelijk begrip en komt dan ook in veel betekenissen voor. Onder conversie van aandelen wordt doorgaans verstaan het omzetten van aandelen in aandelen van een andere soort of aanduiding, maar ook wordt conversie gebruikt in relatie tot de omzetting van reserves en van schuld in aandelen. Ten aanzien van de conversie van schuld in aandelen zijn al de nodige studies verschenen.1 De conversie van aandelen in andere aandelen en de conversie van reserves in aandelen zijn echter in mindere mate aan systematische studie onderworpen. In het recente verleden hebben ingrijpende wetswijzigingen plaatsgevonden. Met name de flexibilisering van het BV-recht2 heeft geleid tot volwassenwording van de BV. Niet langer is zij een kloon, dan toch wel een loot aan de stam van de NV, maar is zij een eigensoortige rechtsvorm geworden. Met name de kapitaalbescherming is ten aanzien van de BV inmiddels geheel anders geregeld dan ten aanzien van de NV. Waar de NV krachtens de wet die deels is gebaseerd op Europese richtlijnen nog wordt geregeerd door de klassieke kapitaalsbeschermingsmechanismen zijn deze bij de BV nagenoeg geheel losgelaten. Veel meer dan de toets of een uitkering naar de stand van het eigen vermogen rekenkundig mogelijk is, is bepalend geworden of de vennootschap na uitkering aan haar financiële verplichtingen zal kunnen blijven voldoen. Eén van de overwegingen daarbij is geweest dat de kapitaalbescherming zoals we die tot op heden kennen eigenlijk niet of althans niet langer geheel voldoet. Oorzaak van het faillissement van vennootschappen is niet dat het eigen vermogen onvoldoende is, maar dat de vennootschap niet aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. Het zwaartepunt van de toets bij de BV of een uitkering mogelijk is, wordt dan ook niet langer bepaald door de vraag of de passiefkant van de balans deze uitkering wel toestaat, maar veel meer of de cashflow, de kaspositie en daarmee de actiefkant van de balans een uitkering kunnen verantwoorden. Dit inzicht dat voor de BV tot een ingrijpende herziening van de uitkeringscriteria heeft geleid, kleurt naar ik meen ook de wijze waarop wij naar de kapitaalbescherming bij de NV kunnen kijken. Dit heeft met name gevolgen voor de wijze waarop de conversie van reserves in aandelen kan worden bezien.

Ondertussen doen zich in de ondernemingsrechtelijke praktijk dagelijks vragen voor die betrekking hebben op conversie in alle drie de geconstateerde betekenissen. Vragen die niet onderzocht en beantwoord worden in een samenhangende studie. Niet alleen verdient dit onderwerp nadere bestudering en systematisering, ook zijn er deelvragen die nog niet of weinig zijn belicht, of niet zijn belicht in het kader van de huidige BV-wetgeving. Dit vormde de aanleiding voor dit onderzoek.