3.1 Inleiding en opbouw

In het vorige hoofdstuk gaf ik een schets van het mededingingsrecht. De inhoud en uitleg van de wettelijke bepalingen van het mededingingsrecht werden besproken. Daaruit bleek dat bij de toepassing van het mededingingsrecht economische begrippen van belang zijn.1 Het gaat dan om begrippen als de marktstructuur, de marktmacht van ondernemingen, toe- en uittredingsdrempels, concurrentiedruk, compenserende afnemersmacht (‘countervailing buyerpower’) of ‘theory of harm’.2 Begrippen die de niet-economisch ingevoerde lezer niet steeds tot de verbeelding zullen spreken. Tegelijkertijd is het zo dat juist bij de toepassing van het mededingingsrecht dergelijke economische factoren een belangrijke rol spelen. De vraag of bepaald marktgedrag de mededinging beperkt, kan immers niet worden losgekoppeld van de economische context. Het past bij de opzet van dit boek om afzonderlijk aandacht te schenken aan de economische achtergrond van het mededingingsrecht en de betekenis daarvan voor een analyse van mededingingsvraagstukken in de verzekeringssector. Ondanks dat over de economische achtergrond van het mededingingsrecht in de literatuur goede overzichten zijn te vinden, wil ik in dit boek een korte schets geven van de belangrijkste economische principes die aan het mededingingsrecht ten grondslag liggen.3 Het doel daarvan is tweeledig. Enerzijds kan het (juist die minder ingevoerde) lezer helpen een indruk te krijgen van de economie achter het mededingingsrecht. Anderzijds helpt het om enkele kernbegrippen te verduidelijken, zodat daar in deel II van dit boek (de analyse van de vraagstukken) op kan worden teruggevallen. Centraal staat daarmee op deze plaats de vraag welke economische aspecten van belang zijn voor een beoordeling onder het mededingingsrecht en wat die ons kunnen leren voor de toepassing van het mededingingsrecht in de verzekeringssector.

Ik zal mij in dit hoofdstuk beperken tot de volgende onderwerpen. In paragraaf 3.2 bespreek ik in vogelvlucht de economische grondslagen van het mededingingsrecht. Vervolgens behandel ik in paragraaf 3.3 de economische invulling van het begrip ‘markt’ en de ‘marktafbakening’. Het begrip ‘marktmacht’ bespreek ik afzonderlijk onder paragraaf 3.4. In paragraaf 3.5 wil ik de lijnen samenbrengen en enkele (voorlopige) conclusies formuleren voor de verzekeringssector.