1.5 Internationale fiscale context

Een onderzoek naar de splitsingsregels in de Nederlandse vennootschapsbelasting lijkt op het eerste gezicht mogelijk een zuiver nationaal onderwerp. Dat is echter niet het geval. In de eerste plaats dienen deze fiscale splitsingsregels in het geval van een grensoverschrijdende EU-situatie in overeenstemming te zijn met het primaire EU-recht: de verkeersvrijheden. In de tweede plaats kunnen deze nationale regels niet los worden gezien van de fiscale Fusierichtlijn.1 In de derde plaats heeft Nederland met tal van landen bilaterale belastingverdragen gesloten en de nationale splitsingsregels mogen daarmee niet in strijd komen. Hiermee is duidelijk dat in dit onderzoek niet kan worden volstaan met een blik binnen de Nederlandse landsgrenzen, maar worden de splitsingsregels in de vennootschapsbelasting onderzocht met inachtneming van de zojuist geschetste internationale fiscale context.2

Op 25 oktober 2016 heeft de Europese Commissie twee richtlijnvoorstellen gelanceerd om de vennootschapsbelastingstelsels van de lidstaten te harmoniseren.3 Dit zijn de Ontwerprichtlijn CCTB 2016 en de Ontwerprichtlijn CCCTB 2016.4 De Ontwerprichtlijn CCTB 2016 beperkt zich tot elementen die deel uitmaken van de gemeenschappelijke grondslag. Het gaat daarbij over regels om de heffingsgrondslag van de vennootschapsbelasting te berekenen, met inbegrip van een aantal bepalingen gericht tegen belastingontwijking. In de Ontwerprichtlijn CCCTB 2016 staat (grensoverschrijdende) consolidatie centraal. De beide richtlijnvoorstellen zullen worden ingetrokken zodra het aangekondigde richtlijnvoorstel BEFIT wordt gelanceerd, volgens planning uiterlijk in 2023.5 Ik volsta hier met de opmerking dat de Ontwerprichtlijn CCTB 2016 geen regels bevat voor splitsingen.6 Het is de vraag of dat in het richtlijnvoorstel BEFIT anders zal zijn. Mochten daarin eveneens regels voor splitsingen ontbreken, dan lijkt dat te impliceren dat een (in de toekomst mogelijk) aan die richtlijn onderworpen vennootschap die deelneemt aan een splitsing, de nationale splitsingsregels kan toepassen.7 Voor in Nederland gevestigde vennootschappen wordt dan teruggevallen op art. 14a Wet VPB 1969 en daarmee indirect ook op de Fusierichtlijn. Dat zou betekenen dat de splitsingsregels in de vennootschapsbelasting relevant blijven als BEFIT (of een opvolger daarvan) daadwerkelijk wordt omarmd door de lidstaten. Ook dat benadrukt het belang van dit onderzoek.8