6.4.3 Misleidend voor wie?

Als er bij de bestuurders bij de publicatie van financiële verslaggeving wel een oogmerk tot misleiding van een specifieke partij aanwezig was, dan kunnen ook andere partijen zich op art. 2:139 BW beroepen, ook al was de misleiding niet tot hen gericht. Bewijs van het oogmerk tot het geven van een misleidende voorstelling is immers niet vereist. Ter illustratie: als het doel van het opstellen van de misleidende stukken was om de bank te misleiden ter verkrijging van een krediet, dan kunnen ook aandeelhouders die schade hebben geleden door de misleidende stukken een vordering instellen.

Een moeilijke vraag is wanneer gepubliceerde financiële stukken ten opzichte van gelaedeerden een misleidende voorstelling geven. Voor art. 2:139 BW kan zowel een objectieve als een subjectieve toets gelden.

Allereerst de objectieve toets: geven de financiële stukken een misleidende voorstelling van de toestand van de vennootschap? Hierbij kan aansluiting worden gezocht bij de prospectusaansprakelijkheids-jurisprudentie op de voet van art. 6:194 BW. Uitgegaan zou kunnen worden van de vermoedelijke verwachting van een gemiddeld, geïnformeerde, omzichtige en oplettende belegger tot wie de jaarrekening zich richt of die zij bereikt; de 'maatmanbelegger'.1 Van deze 'maatman-belegger' mag verwacht worden dat hij bereid is zich te verdiepen in de aangeboden informatie, maar dat hij niet beschikt over specialistische of bijzondere kennis en ervaring.2

De subjectieve toets zit erin dat bestuurders aansprakelijk zijn voor schade die de gelaedeerden stellen te hebben geleden tengevolge van de misleidende financiële stukken. De gelaedeerden moeten derhalve daadwerkelijk zijn misleid. Dat brengt mij op het causale verband.