Rb. Noord-Nederland, 21-06-2023, nr. 18-130122-22

Uitspraak

Afdeling strafrecht Locatie Leeuwarden

parketnummer 18.130122.22

Vonnis van de meervoudige kamer voor de behandeling van strafzaken van 21 juni 2023 in de zaak van het openbaar ministerie tegen de verdachte

[verdachte] , geboren op [geboortedatum] 1993 te [geboorteplaats] , wonende te [adres] .

Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzittingen van 30 mei 2023 en 21 juni 2023.

Verdachte is ter terechtzitting van 30 mei 2023 verschenen, bijgestaan door mr. K.E. Wielenga, advocaat te Leeuwarden. Het openbaar ministerie is ter terechtzitting vertegenwoordigd door mr. B. Rademacher.

Aan verdachte is ten laste gelegd dat:

zij in of omstreeks de periode van 15 oktober 2021 tot en met 25 oktober 2021, te Heerenveen, tezamen en in vereniging met anderen, althans alleen, grovelijk, althans aanmerkelijk onvoorzichtig, onachtzaam en/of nalatig heeft gehandeld door terwijl zij bekend was met (de gevaren van) het gebruik van GHB, al dan niet in combinatie met andere middelen en/of o zij bekend was met de adviezen om snel medische hulp in te schakelen als iemand buiten bewustzijn is geraakt na de inname van GHB en/of o het haar bekend was dat [slachtoffer] ook alcohol en XTC had ingenomen en/of o het haar bekend was dat [slachtoffer] een of meerdere slokjes, althans een slecht gedoseerde hoeveelheid, GHB tot zich had genomen en/of o [slachtoffer] na die inname over langere tijd buiten bewustzijn was (geraakt) en/of niet aanspreekbaar was en/of wakker te krijgen was en/of niet reageerde op (pijn)prikkels,

- die [slachtoffer] (vervolgens) op de bank en/of het bed heeft laten liggen en/of pas na geruime tijd, althans niet direct, althans niet tijdig, de hulpdienst (te weten de ambulance), althans medische hulp en verzorging, heeft gealarmeerd en/of ingeschakeld, waardoor het aan haar schuld te wijten is geweest dat die [slachtoffer] zodanig letsel, te weten hersenschade op basis van zuurstoftekort, heeft bekomen dat zij in medisch hulpbehoevende toestand is geraakt en aan de gevolgen daarvan is overleden;

subsidiair althans, indien het vorenstaande niet tot een veroordeling mocht of zou kunnen leiden:

zij in of omstreeks de periode van 15 oktober 2021 tot en met 25 oktober 2021, te Heerenveen, (in een woning, gelegen aan of bij de [adres] , aldaar,) als getuige van het ogenblikkelijk levensgevaar waarin [slachtoffer] , verkeerde, heeft nagelaten om deze hulp te verlenen en/of hulp te verschaffen, immers heeft verdachte, toen zij bemerkte dat die [slachtoffer] in de nacht of ochtend van 15 oktober 2021 naast alcohol en/of verdovende middelen (te weten: XTC) uit een (water)flesje gevuld met GHB een of meerdere slokjes had gedronken en die [slachtoffer] (daardoor) hulpbehoevend was geraakt en/of buitenbewustzijn was geraakt en niet meer reageerde op (pijn) prikkels van buitenaf, geen, althans niet tijdig, (medische) hulp en/of (medische) verzorging ingeroepen, terwijl daarbij voor haar, verdachte, redelijkerwijs geen gevaar voor zichzelf of anderen te duchten was, terwijl de dood van die hulpbehoevende [slachtoffer] is gevolgd.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft veroordeling gevorderd voor medeplegen van dood door schuld. Verdachte en medeverdachte [medeverdachte] wisten dat [slachtoffer] (hierna: [slachtoffer] ) als gevolg van de inname van GHB in combinatie met andere drugs en alcohol bewusteloos was geraakt. Ondanks herhaaldelijk gekregen adviezen heeft verdachte gedurende ruim twee uur nagelaten om medische hulp in te schakelen. Door dit nalatig handelen heeft zij samen met medeverdachte [medeverdachte] het risico dat [slachtoffer] zou komen te overlijden in zodanige mate verhoogd dat het overlijden redelijkerwijs aan hen kan worden toegerekend.

Standpunt van de verdediging

De raadsman heeft vrijspraak bepleit van het primaire feit wegens het ontbreken van schuld en causaliteit. Hij heeft gesteld dat verdachte niet verwijtbaar nalatig is geweest, maar zich juist naar haar beste kunnen heeft ingezet voor [slachtoffer] . Zij heeft informatie ingewonnen en op basis daarvan besloten om geen 112 te bellen. Dat is in de gegeven omstandigheden een begrijpelijke beslissing. Verdachte ging ervan uit dat [slachtoffer] in een diepe slaap was en zij heeft de situatie niet als levensbedreigend ingeschat. Zij wist niet dat [slachtoffer] buiten bewustzijn was. Het overlijden was voor haar daarom niet voorzienbaar. Daarbij speelt mee dat verdachte dacht dat [slachtoffer] gedrogeerd was en GHB toegediend had gekregen. Zij kon er daarom van uitgaan dat er geen sprake was van een levensbedreigende hoeveelheid GHB.

Haar keuze om geen hulp in te schakelen is allereerst beïnvloed door de houding van medeverdachte [medeverdachte] . Hij heeft - in tegenstelling tot verdachte - ervaring met GHB en heeft tegen verdachte gezegd dat [slachtoffer] haar roes moest uitslapen. Daarnaast volgt uit de door verdachte geraadpleegde websites geen eenduidig advies. De websites gaven bevestiging dat het out gaan door GHB drie tot vier uur kan duren en op slechts twee van de zes websites staat het advies om 112 te bellen. De raadsman heeft ten slotte aangevoerd dat het aannemelijk is dat verdachte is gedrogeerd en dat haar beslissingen daardoor zijn beïnvloed.

Ten aanzien van het causale verband tussen het nalaten en het overlijden heeft de raadsman gesteld dat niet kan worden bewezen dat [slachtoffer] niet zou zijn overleden als de hulpdiensten wel tijdig waren gealarmeerd.

Voor het subsidiaire feit moet eveneens vrijspraak volgen, omdat verdachte zich niet bewust is geweest van het levensgevaar waarin [slachtoffer] verkeerde.

Oordeel van de rechtbank Inleiding

Op de avond van 14 oktober 2021 was verdachte met [slachtoffer] in [cafe 1] in Heerenveen. Daar kwamen zij in contact met medeverdachte [medeverdachte] , [naam 1] en [naam 2] . Verdachte en [slachtoffer] zijn met de mannen meegegaan naar het huis van [medeverdachte] . In de woning heeft [slachtoffer] alcohol gedronken, een gedeelte van een xtc-pil gehad en GHB binnengekregen. Verdachte merkte omstreeks 6:17 uur dat [slachtoffer] niet wakker werd. Zij heeft [medeverdachte] wakker gemaakt die na enige tijd weer naar bed is gegaan. Verdachte is steeds bij [slachtoffer] gebleven. Uiteindelijk is om 8:27 uur de ambulance gebeld door getuige [naam 3] . [slachtoffer] is vervolgens naar het ziekenhuis gebracht waar zij op 25 oktober 2021 is overleden.

De rechtbank moet beoordelen of verdachte samen met medeverdachte [medeverdachte] dusdanig aanmerkelijk onvoorzichtig en nalatig heeft gehandeld, door pas na geruime tijd medische hulp in te schakelen, dat het overlijden van [slachtoffer] aan haar schuld te wijten is.

De rechtbank stelt op grond van de hierna te noemen bewijsmiddelen die de daartoe redengevende feiten en omstandigheden bevatten, het volgende vast over de tijdlijn van de gebeurtenissen en het overlijden van [slachtoffer] .

Tijdlijn van de gebeurtenissen in de nacht van 15 oktober 2021

Tijdens de stapavond op 14 oktober 2021 hebben verdachte en [slachtoffer] in [cafe 2] drie wijntjes gehad en in [cafe 1] ongeveer vier borrels gedronken.2

Op 15 oktober 2021 om 2:14 uur arriveerden verdachte, [slachtoffer] , [medeverdachte] en [naam 1] bij de woning van [medeverdachte] in Heerenveen. Om 2:17 uur kwam [naam 2] bij de woning.3 Verdachte heeft gezien dat [slachtoffer] in de woning alcohol heeft gedronken (in ieder geval twee glazen sinas-berenburg) en een gedeelte van een xtc-pil heeft gehad.4 [medeverdachte] heeft dat ook gezien.5

Verdachte treft [slachtoffer] aan

Verdachte werd om ongeveer 5:45 uur wakker op de bank.6 Zij zag [naam 1] en [slachtoffer] naast zich op de bank en heeft een rondje door het huis gelopen.7 Toen ze terugkwam hoorde ze

[slachtoffer] snurken. Na ongeveer 10 minuten probeerde ze haar wakker te maken.8 Verdachte heeft tikken in [slachtoffer] haar gezicht gegeven, twee keer een glas water in haar gezicht gegooid en ze heeft haar zo hard door elkaar geschud dat ze van de bank af is gegleden. [slachtoffer] werd echter niet wakker.9

Om 6:17 uur heeft verdachte op haar telefoon via Google op de termen “drugs en niet meer wakker worden” gezocht.10

Verdachte heeft om 6:21 uur een filmpje van [slachtoffer] gemaakt.11 Op het filmpje is te zien dat iemand met de vlakke hand meermalen in het gezicht slaat en daarna met de vlakke hand het gezicht heen en weer beweegt.12 Verdachte heeft het filmpje vervolgens via Snapchat aan getuige [naam 4] verstuurd. [naam 4] heeft in reactie op dit filmpje gezegd dat verdachte de ambulance moest bellen. Hij heeft dat advies gegeven omdat zijn instinct altijd is dat de ambulance gebeld moet worden als iemand niet bij bewustzijn is.13

Verdachten raken bekend met GHB-inname door [slachtoffer]

Kort na het maken van het filmpje om 6:21 uur heeft verdachte [medeverdachte] wakker gemaakt.14

[medeverdachte] kwam beneden en zag [slachtoffer] voor de bank op de grond. Hij heeft haar op de bank gelegd en geprobeerd wakker te maken door haar naam te roepen en in haar gezicht te tikken. Dat lukte niet. Hij zag toen een waterflesje op de bar staan. Hij herkende de stroperige inhoud van het flesje als GHB. [naam 1] werd wakker gemaakt.15[naam 1] zei toen dat [slachtoffer] een slokje uit het flesje had genomen.16

[medeverdachte] heeft, samen met verdachte, [slachtoffer] vervolgens naar de slaapkamer gebracht en op bed gelegd. Dat was zwaar, omdat [slachtoffer] niet meegaf. [medeverdachte] heeft haar ademhaling en hartslag gecontroleerd en heeft voorgesteld om de situatie nog een uur aan te kijken. Hij is vervolgens weer naar bed gegaan.17

Verdachte heeft verklaard dat ze voorstelde om de ambulance te bellen, maar dat [medeverdachte] zei dat [slachtoffer] haar roes moest uitslapen.18

Handelingen op de telefoon van de medeverdachte

Uit onderzoek in de telefoon van [medeverdachte] bleek dat er vervolgens de volgende activiteiten plaatsvonden op zijn telefoon.

Om 6:47 uur werd met de telefoon op internet gezocht op ‘teveel g gehad en nu?’. Uit de webhistorie blijkt dat vervolgens de website www.drugsinfoteam.nl/drugsinfo/ghb/ghb-tips is bezocht.19 Op die webpagina staat onder meer ‘haal direct medische hulp als iemand niet bijkomt, niet goed ademt of als je het niet vertrouwt’.20

Om 7:14 uur werd met de telefoon op internet gezocht op ‘hoe krijg je iemand wakker die teveel ghb heeft gehad’. Vervolgens is de website www.bnnvara.nl/spuitenenslikken/artikelen/wat-gebeurt-erals-je-out-gaat-door-ghb bezocht.21 Op die pagina staat onder meer: “Wanneer iemand niet op pijnprikkels reageert dan ligt hij of zij in coma. Ga dan meteen naar de EHBO. Is er geen EHBO in de buurt, bel dan de ambulance. Het risico is namelijk dat er minder zuurstof naar het brein gaat. In het ergste geval stopt de ademhaling en overlijdt hij of zij.”22

Om 7:39 uur is met de telefoon een bericht gestuurd naar [naam 2] .23

Handelingen op de telefoon van verdachte

Verdachte is bij [slachtoffer] gebleven en heeft haar hartslag en ademhaling in de gaten gehouden. Zij heeft ondertussen op haar telefoon via Google naar informatie gezocht en advies gevraagd aan vrienden.24 Uit onderzoek in haar telefoon blijkt onder meer het volgende.

Om 6:42 uur werd de pagina ‘Wat is het risico van “out gaan” door GHB?’ bezocht op de website van Drugsinfo.25 Op die pagina staat “Wanneer tegelijk met GHB ook veel alcohol is gebruikt, bestaat het risico op een ademstilstand, omdat alcohol de dempende werking van GHB versterkt.”26

Om 6:53 uur werd via Whatsapp het bericht “ [slachtoffer] is droogeert” gestuurd naar het contact [naam 8] .

Om 6:55 uur werd via Google gezocht op “out haan door GHB” en meteen daarna werd de pagina over risico’s op de website van Drugsenuitgaan bezocht.27 Op die pagina staat onder meer

“Bewustzijnsverlies (out gaan) is een gevaarlijke toestand. Als de persoon niet gewekt kan worden, moet altijd 112 gebeld worden.”28

Om 7:23 uur werd een Whatsappbericht gestuurd naar het contact [naam 5] met de vraag “Is er een manier om iemand wakker te krijgen die teveel ghb heeft gehad?”

Vervolgens werd om 7:24 uur de pagina over “Overdosis drugs of medicijnen” op de website van het Rode Kruis bezocht.29 Op die pagina staat “Bel 112 als iemand bewusteloos is of als het slachtoffer niet kan blijven zitten.”30

Om 7:25 uur werd de pagina “Risico’s van GHB” bezocht op de website drugslijn.be.31 Daarop is onder meer te lezen: “Vooral de combinatie van GHB met alcohol is gevaarlijk. Die twee verdovende middelen versterken elkaars effect, wat snel kan leiden tot bewusteloosheid of coma.”32

Om 7:27 uur werd via Whatsapp het volgende bericht van [naam 5] ontvangen: Uhm gaat heel moeilijk, eigenlijk is die persoon dan out gegaan. Kan wel uren duren voor dat die weer wakker is. En anders elke vorm van pijn, om die persoon wakker te maken. Of in ieder geval op reageert.”

Om 7:28 uur werd via Google gezocht op “pijnprikkel geven” en vervolgens werd een pagina over

Fysische diagnostiek - de Glasgow-comaschaal voor het meten van bewustzijnsstoornissen op de website van het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde bezocht.33

Vervolgens werden onder meer de volgende Whatsappberichten gestuurd tussen verdachte (V) en getuige [naam 5] (G):

V – 7:31 uur: [slachtoffer] is gedrogeerd….

G – 7:34 uur: Kijken of ze reageert op pijn, dus heel hard knijpen ect. Als ze daar niet op reageert zou ik de ambu bellen

V – 7:34 uur: Jaa ze reageert dus echt nergens op

V – 7:34 uur: Al 2 uren niet

V – 7:39 uur: Het is gewoon lastig of je wel of niet ambu moet bellen

G – 7:43 uur: Ik zou het wel doen, en anders spoed eisende hulp even bellen. En vragen wat zij verstandig vinden.34

Om 7:45 uur werd via Google gezocht op “spoedeisende hulp” en “dokterswacht”. Vervolgens werd om 7:46 uur de pagina “Bellen, ja of nee?” op de website dokterswacht.nl bezocht.35

Inschakelen van medische hulp

Om 8:19 uur kwam getuige [naam 3] bij de woning aan om verdachte en [slachtoffer] op te halen. Zij zag [slachtoffer] liggen en heeft haar een pijnprikkel gegeven. [slachtoffer] ademde zwaar en reageerde nergens op.36 [naam 3] heeft om 8:27 uur 112 gebeld.37 Om 8:38 uur heeft verdachte 112 gebeld, omdat de situatie verslechterde.38 [slachtoffer] werd blauw en haar ademhaling stopte. Verdachte heeft op aanwijzingen van de meldkamer [slachtoffer] gereanimeerd.39 De ambulance kwam om 8:42 uur bij de woning aan.40 [medeverdachte] kwam beneden toen het ambulancepersoneel ter plaatse was.41

De politie kwam omstreeks 8:50 uur ter plaatse. Verbalisant [naam 6] zag dat [slachtoffer] door het ambulancepersoneel werd gereanimeerd. Na enige tijd kreeg zij geen borstmassage meer en had zij weer een zelfstandige hartslag. Zij werd nog wel beademd. Zij werd vervolgens in de ambulance meegenomen.42

De verbalisanten hebben het flesje met GHB in beslag genomen.43 Onderzoek door het Nederlands Forensisch Instituut (verder: NFI) wees uit dat de vloeistof circa 0,6 gram GHB per milliliter bevat. Deze concentratie past bij pure GHB.44

Oorzaak van het overlijden

Uit het schouwverslag en het forensisch pathologisch onderzoek van het NFI blijkt dat [slachtoffer] op 25 oktober 2021 is overleden aan de gevolgen van hersenschade op basis van zuurstoftekort door intoxicatie.45Uit toxicologisch onderzoek blijkt dat er in het bloed van [slachtoffer] dat op 15 oktober 2021 is afgenomen GHB is aangetroffen in een concentratie van 340 mg/l.46 Deze concentratie kan passen bij een of twee slokken GHB uit het aangetroffen flesje.47 In haar bloed is verder ethanol (alcohol) gemeten in een concentratie van 0,9 mg/ml en er zijn amfetamine-achtigen en cocaïne in aangetroffen. De hoge bloedconcentratie 340 mg/l GHB, in combinatie met ethanol (alcohol) en MDMA, heeft geleid tot het reanimatiebehoeftig worden van het slachtoffer en kan daarmee het uiteindelijke overlijden verklaren. In het rapport wordt verder opgemerkt dat bij concentraties van GHB in het bloed van meer dan 250 mg/l een diepe, coma-achtige slaap optreedt en dat de combinatie van GHB en alcohol kan leiden tot sterkere demping waaronder remming van de ademhaling.48 Bewijsoverwegingen

Schuld in de zin van artikel 307 Sr

Voor schuld als bestanddeel van de delictsomschrijving in artikel 307 Sr dient sprake te zijn van een grove of aanmerkelijke mate van verwijtbare onvoorzichtigheid. Van schuld is sprake als een verdachte een bepaald gevolg (zoals in dit geval het overlijden) niet heeft willen veroorzaken, maar het gevolg toch aan de verdachte kan worden verweten, omdat deze anders had moeten en kunnen handelen. Of sprake is van dergelijke schuld in de zin van artikel 307 Sr wordt bepaald door de manier waarop die schuld in de tenlastelegging nader is geconcretiseerd, en is voorts afhankelijk van het geheel van de gedragingen van de verdachte, de aard en de ernst daarvan en de overige omstandigheden van het geval.

De schuld bestaat volgens de tenlastelegging - kort gezegd - uit het nalaten om tijdig medische hulp in te schakelen. De rechtbank is van oordeel dat het nalaten van verdachte schuld in de zin van artikel 307 Sr oplevert. De rechtbank overweegt daartoe als volgt.

Uit de bewijsmiddelen blijkt dat verdachte omstreeks 6:17 uur voor het eerst merkte dat [slachtoffer] niet wakker werd. Verdachte heeft van alles geprobeerd om [slachtoffer] wakker te krijgen. Zij heeft water in haar gezicht gegooid, in haar gezicht geslagen en zo hard heen en weer geschud dat [slachtoffer] van de bank af is gegleden. Omstreeks 6:21 uur kreeg zij al, op basis van het filmpje waarop te zien was in wat voor toestand [slachtoffer] verkeerde, het advies van [naam 4] om de ambulance te bellen. Verdachte heeft vervolgens [medeverdachte] wakker gemaakt en kort daarna, tussen 6:21 uur en 6:42 uur, werd duidelijk dat [slachtoffer] uit een flesje met GHB had gedronken. De rechtbank stelt vast dat verdachten op dat moment wisten dat [slachtoffer] alcohol, xtc en een slecht gedoseerde hoeveelheid GHB had gehad en ondervonden dat [slachtoffer] niet wakker werd en niet reageerde op prikkels. De rechtbank vindt dat onder deze omstandigheden op verdachten de plicht rustte om zich te bekommeren om de gezondheid van [slachtoffer] .

[slachtoffer] is van de bank naar het bed gebracht en verdachten hebben haar hartslag en ademhaling gecontroleerd. Verdachte is vervolgens de hele tijd bij [slachtoffer] gebleven. Omdat verdachte meerdere handelingen heeft verricht, alleen niet de juiste, en steeds bij [slachtoffer] is gebleven om haar te monitoren, is de rechtbank van oordeel dat zij niet in grove mate nalatig is geweest. Zij heeft naar het oordeel van de rechtbank echter wel aanmerkelijk onvoorzichtig en nalatig gehandeld.

Uit de bewijsmiddelen volgt namelijk dat verdachte zich grote zorgen maakte om [slachtoffer] en naar informatie is blijven zoeken toen [medeverdachte] weer naar bed ging. Zij raakte door haar zoekslagen op internet steeds beter op de hoogte van de gevaren van GHB-gebruik en heeft meermalen het advies gelezen om medische hulp in te schakelen. Naar het oordeel van de rechtbank was het gevolg, het overlijden van [slachtoffer] , daarom voor verdachte voorzienbaar. Zo heeft zij om 6:42 uur een website bezocht waarop te lezen is dat alcohol de dempende werking van GHB versterkt en dat het risico op een ademstilstand bestaat. Om 6:55 uur opende verdachte een website waarop staat dat altijd 112 gebeld moet worden als iemand niet gewekt kan worden. Om 7:24 uur werd de website van het Rode Kruis bezocht waarop te lezen is dat 112 moet worden gebeld als iemand bewusteloos is of als het slachtoffer niet kan blijven zitten. Deze informatie werd bevestigd door het advies dat verdachte om 7:34 uur van een vriendin kreeg: “Kijken of ze reageert op pijn, dus heel hard knijpen. Als ze daar niet op reageert zou ik de ambu bellen.” Verdachte heeft ondanks het feit

dat zij door haar zoekslagen op internet steeds meer op de hoogte raakte van de gevaren van GHBgebruik in combinatie met alcohol en de adviezen om de ambulance te bellen gedurende ongeveer twee uur geen medische hulp voor [slachtoffer] ingeschakeld.

Naar het oordeel van de rechtbank heeft verdachte door haar nalaten de norm om medische hulp in te schakelen als iemand buiten bewustzijn raakt na inname van drugs en alcohol, geschonden. Dat verdachte uitging van de verklaring van [medeverdachte] dat [slachtoffer] haar roes moest uitslapen en daarvoor ook bevestiging vond op internet, maakt dat oordeel niet anders. Zij had op basis van de door haar zoekslagen op internet opgedane kennis over de gevaren van GHB (in combinatie met alcohol), de adviezen om medische hulp in te schakelen en het feit dat [slachtoffer] met het verstrijken van de tijd nog steeds niet reageerde op prikkels, anders moeten en kunnen handelen.

Causaliteit

De rechtbank moet vervolgens beoordelen of er een causaal verband bestaat tussen het nalaten van verdachte en het overlijden van [slachtoffer] . Die vraag moet worden beantwoord aan de hand van de maatstaf of het overlijden redelijkerwijs als gevolg van het nalaten van verdachte en medeverdachte [medeverdachte] aan hen kan worden toegerekend. In dit geval gaat het om de vraag of verdachten door hun nalaten het risico dat het slachtoffer zou komen te overlijden in zodanige mate hebben verhoogd dat het overlijden redelijkerwijs aan hen kan worden toegerekend.

De rechtbank is van oordeel dat verdachten het risico dat [slachtoffer] zou komen te overlijden in zodanige mate hebben verhoogd, dat het gevolg mede aan hen kan worden toegerekend. Zij hebben

immers nagelaten om tijdig adequate medische hulp in te schakelen, terwijl zij merkten dat [slachtoffer] buiten bewustzijn was en wisten dat zij GHB, alcohol en xtc had ingenomen. In zijn algemeenheid kan worden aangenomen dat de kans op overleven in een dergelijk geval groter is als tijdig medische zorg beschikbaar is. Uit het rapport van het NFI blijkt dat de combinatie van GHB en alcohol kan leiden tot een sterke demping, waaronder remming van de ademhaling. Dit gevaar heeft zich verwezenlijkt. [slachtoffer] is reanimatiebehoeftig geworden en aan de gevolgen van zuurstoftekort overleden.

Dat op basis van het dossier niet kan worden vastgesteld dat [slachtoffer] niet zou zijn overleden als eerder medische hulp was ingeroepen, maakt dat oordeel niet anders. Volgens rechtspraak van de Hoge Raad is voor het aannemen van een oorzakelijk verband niet vereist dat is vast te stellen dat het slachtoffer niet zou zijn overleden bij het tijdig inschakelen van medische hulp.49 Het gaat om de vraag of het nalaten van verdachte het risico op overlijden heeft verhoogd. Zoals hiervoor is overwogen, vindt de rechtbank dat daarvan sprake is.

Medeplegen

De rechtbank is van oordeel dat er dusdanig nauw en bewust is samengewerkt tussen verdachte en de medeverdachte, dat sprake is van medeplegen. Zij waren allebei op de hoogte van het feit dat [slachtoffer] naast alcohol en xtc ook GHB had gehad, zij hebben samen geprobeerd [slachtoffer] wakker te maken en in overleg besloten geen medische hulp in te schakelen. De rechtbank acht de dood door schuld in vereniging dan ook wettig en overtuigend bewezen.

De rechtbank acht het primair ten laste gelegde wettig en overtuigend bewezen, met dien verstande dat:

zij op 15 oktober 2021 te Heerenveen, tezamen en in vereniging met een ander, aanmerkelijk onvoorzichtig, onachtzaam en nalatig heeft gehandeld door, terwijl zij bekend was met (de gevaren van) het gebruik van GHB, al dan niet in combinatie met andere middelen en o zij bekend was met de adviezen om snel medische hulp in te schakelen als iemand buiten bewustzijn is geraakt na de inname van GHB en o het haar bekend was dat [slachtoffer] ook alcohol en xtc had ingenomen en o het haar bekend was dat [slachtoffer] een slecht gedoseerde hoeveelheid GHB tot zich had genomen en

o [slachtoffer] na die inname over langere tijd buiten bewustzijn was (geraakt) en niet aanspreekbaar en wakker te krijgen was en niet reageerde op (pijn)prikkels, die [slachtoffer] (vervolgens) op de bank en het bed te laten liggen en pas na geruime tijd de hulpdienst (te weten de ambulance) te alarmeren en in te schakelen, waardoor het aan haar schuld te wijten is geweest dat die [slachtoffer] zodanig letsel, te weten hersenschade op basis van zuurstoftekort, heeft bekomen en aan de gevolgen daarvan is overleden

Verdachte zal van het meer of anders ten laste gelegde worden vrijgesproken, aangezien de rechtbank dat niet bewezen acht.

Voor zover in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn deze in de bewezenverklaring verbeterd. Verdachte is daardoor niet geschaad in de verdediging.

Strafbaarheid van het bewezen verklaarde Het bewezen verklaarde levert op: primair medeplegen van aan haar schuld de dood van een ander te wijten zijn.

Dit feit is strafbaar nu geen omstandigheden aannemelijk zijn geworden die de strafbaarheid uitsluiten.

De rechtbank acht verdachte strafbaar nu niet van enige strafuitsluitingsgrond is gebleken.

Vordering van de officier van justitie

De officier van justitie heeft gevorderd dat verdachte ter zake van het primair ten laste gelegde wordt veroordeeld tot een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van vier maanden met een proeftijd van twee jaren.

Standpunt van de verdediging

De raadsman heeft gelet op de bepleite vrijspraak geen standpunt ingenomen over de strafmaat.

Oordeel van de rechtbank

Bij de bepaling van de straf heeft de rechtbank rekening gehouden met de aard en de ernst van het bewezen en strafbaar verklaarde, de omstandigheden waaronder dit is begaan, de persoon van verdachte zoals deze naar voren is gekomen uit het onderzoek ter terechtzitting en het reclasseringsrapport van 25 mei 2023, het uittreksel uit de justitiële documentatie van 11 april 2023 alsmede de vordering van de officier van justitie en het pleidooi van de verdediging.

De rechtbank heeft in het bijzonder het volgende in aanmerking genomen.

Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan dood door schuld. Zij heeft nagelaten om tijdig medische hulp in te schakelen voor [slachtoffer] nadat zij buiten bewustzijn was geraakt als gevolg van de inname van verschillende drugs in combinatie met alcohol. In overleg met de medeverdachte is besloten om geen ambulance te bellen. Verdachte maakte zich grote zorgen over de toestand waarin [slachtoffer] zich bevond. Zij is steeds bij haar gebleven en op zoek gegaan naar informatie over out gaan na GHB. Ondanks dat zij meermalen het advies heeft gelezen om 112 te bellen, heeft zij dat niet gedaan. Ook niet toen [slachtoffer] met het verstrijken van de tijd nog steeds niet wakker werd en verdachte van vrienden het advies kreeg de ambulance te bellen. Pas na zo’n twee uur belde [naam 3] als eerste de ambulance. Toen de toestand van [slachtoffer] verslechterde heeft verdachte nogmaals 112 gebeld en op aanwijzen van de meldkamer heeft zij [slachtoffer] gereanimeerd. Verdachte had anders moeten handelen en eerder medische hulp moeten inschakelen.

[slachtoffer] is aan de gevolgen van intoxicatie op 26-jarige leeftijd overleden. Hierdoor is onherstelbaar leed toegebracht aan de nabestaanden. Uit de indringende slachtofferverklaringen blijkt dat zij nog iedere dag veel pijn en verdriet ervaren. Het gemis van [slachtoffer] is onbeschrijfelijk zwaar voor hen. De rechtbank realiseert zich dat geen enkele straf recht zal doen aan het verdriet dat het verlies van [slachtoffer] met zich meebrengt.

Vast staat dat verdachte absoluut niet heeft gewild dat [slachtoffer] zou komen te overlijden. [slachtoffer] was haar beste vriendin waarmee zij lief en leed deelde en verdachte zal de rest van haar leven dit verlies en de wetenschap dat zij mede verantwoordelijk wordt gehouden voor haar overlijden, moeten dragen.

Na het overlijden van [slachtoffer] heeft verdachte contact gehouden met haar familie. De moeder van [slachtoffer] heeft ter zitting verteld dat ze verdachte beschouwde als een bonusdochter. Het gezin is bang om verdachte te verliezen, omdat ze voor hun gevoel dan weer een stuk van [slachtoffer] kwijtraken.

Uit het reclasseringsrapport en hetgeen verdachte ter zitting over haar persoonlijke omstandigheden heeft verteld, blijkt dat het niet goed met haar gaat. Zij heeft psychische klachten ontwikkeld door de gebeurtenissen in de nacht van 15 oktober 2021. Zij kampt met een groot schuldgevoel en heeft behandeling gezocht vanwege trauma- en angstklachten. Bij verdachte is een posttraumatische stressstoornis vastgesteld en zij heeft last van burn-out klachten. Verdachte volgt intensieve behandelingen vanwege haar psychische klachten en kan nog maar beperkt werken. De reclassering vindt interventies of toezicht niet nodig.

Uit het strafblad van verdachte blijkt dat zij niet eerder voor een soortgelijk feit met justitie in aanraking is gekomen.

Gelet op alle hiervoor genoemde omstandigheden, in het bijzonder de rol van verdachte en haar persoonlijke omstandigheden, is de rechtbank van oordeel dat het opleggen van een straf, al dan niet voorwaardelijk, geen strafrechtelijk doel meer dient. Het overlijden van [slachtoffer] heeft veel verdriet veroorzaakt bij de nabestaanden en ook bij verdachte zelf. Door de gevolgen van het overlijden van [slachtoffer] is zij al zodanig getroffen dat het opleggen van een straf naar het oordeel van de rechtbank niet meer passend is. De rechtbank zal verdachte daarom schuldig verklaren zonder een straf of maatregel op te leggen.

In deze zaak hebben de volgende personen zich als benadeelde partij in het strafproces gevoegd met een vordering tot schadevergoeding:

1. benadeelde partij 1] , moeder van het slachtoffer, vordert een bedrag van € 55.410,11, bestaande uit:

2. [ [benadeelde partij 2] vordert € 17.500,00 affectieschade als stiefvader van het slachtoffer.

2. [ [benadeelde partij 3] vordert € 17.500,00 affectieschade als halfbroer van het slachtoffer.

2. [ [benadeelde partij 4] vordert € 17.500,00 affectieschade als halfzus van het slachtoffer.

2. [ [benadeelde partij 5] vordert € 17.500,00 affectieschade als (biologische) vader van het slachtoffer.

Voor de vorderingen 1 t/m 4 hebben de nabestaanden verzocht om verdachte [medeverdachte] te veroordelen tot betaling van 80% van het toegewezen bedrag en verdachte [verdachte] te veroordelen tot betaling van 20% van het toegewezen bedrag.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat de vorderingen kunnen worden toegewezen.

Standpunt van de verdediging

De raadsman heeft zich gelet op de bepleite vrijspraak primair op het standpunt gesteld dat de vorderingen niet-ontvankelijk moeten worden verklaard.

Subsidiair heeft de raadsman ten aanzien van de vordering van [benadeelde partij 1] het volgende aangevoerd. De posten affectieschade en schokschade moeten worden gematigd, gelet op de aard van het delict en de intentie van verdachte. Daarnaast heeft de raadsman aangevoerd dat bij samenloop van schokschade en affectieschade naar billijkheid een bedrag moet worden toegewezen. De vererfde letselschade moet worden afgewezen, omdat niet is voldaan aan het mededelingsvereiste van artikel 6:95, tweede lid van het Burgerlijk Wetboek (verder: BW). Gelet op de relatie tussen verdachte en het slachtoffer kan hier niet aan voorbij worden gegaan. De verdediging heeft geen verweer gevoerd over de kosten van de lijkbezorging.

Ten aanzien van de vorderingen van de stiefvader, halfbroer en halfzus heeft de raadsman zich op het standpunt gesteld dat de verzoeken tot affectieschade afgewezen moeten worden. Niet is gebleken dat sprake is van een dusdanige bijzondere affectieve relatie met het slachtoffer dat zij onder de hardheidsclausule vallen.

Voor wat betreft de vordering van de biologische vader heeft de raadsman een beroep op matiging gedaan, omdat er geen sprake was van een duurzame relatie.

Standpunt van de benadeelde partijen Vorderingen 1 t/m 4

Namens [benadeelde partij 1] , [benadeelde partij 2] , [benadeelde partij 3] en [benadeelde partij 4] heeft mr. Jager in aanvulling op de schriftelijke vorderingen het volgende aangevoerd.

Ten aanzien van de vordering van [benadeelde partij 1] heeft de raadsvrouw ter zitting de post schokschade nader toegelicht. De benadeelde partij heeft ernstige psychische problemen opgelopen door de confrontatie met het lichaam van haar dochter op de brancard, de dagen in het ziekenhuis en de feiten rond de dood van [slachtoffer] die nadien bekend werden. De raadsvrouw heeft met verwijzing naar de door de Hoge Raad in het arrest van 28 juni 2022 (ECLI:NL:HR:2022:958) geformuleerde gezichtspunten gesteld dat de schade gelet op de ernst van de gevolgen voor vergoeding in aanmerking komt. Verder heeft de raadsvrouw aangevoerd dat schokschade en affectieschade kunnen cumuleren, omdat twee verschillende systemen van toepassing zijn.

Ten aanzien van de vorderingen tot het vergoeden van affectieschade van [benadeelde partij 2] , [benadeelde partij 3] en [benadeelde partij 4] heeft de raadsvrouw gesteld dat zij allemaal in dusdanige hechte en nauwe persoonlijke relatie met [slachtoffer] staan, dat een beroep op de hardheidsclausule gehonoreerd moet worden. Dat broers en zussen niet zijn opgenomen in de opsomming van artikel 6:108 BW is een omissie van de wetgever. Ter onderbouwing van die stelling heeft de raadsvrouw verwezen naar wetenschappelijk onderzoek waaruit volgt dat er geen verschil is in psychosociale klachten van broers en zussen ten opzichte van andere nabestaanden en jurisprudentie waarin een beroep op de hardheidsclausule is gehonoreerd.

Vordering 5

Namens [benadeelde partij 5] heeft [naam 7] van Slachtofferhulp Nederland aangevoerd dat de vordering moet worden toegewezen. Er was sprake van een bloedband tussen de benadeelde partij en het slachtoffer en daarnaast hadden zij sinds kort weer contact.

Oordeel van de rechtbank Algemene overwegingen over affectieschade

Artikel 6:108 lid 3 en 4 BW biedt de wettelijke grondslag voor het toekennen van affectieschade. De in de wet aangewezen kring van gerechtigden omvat, voor zover in deze zaak van belang, een ouder van de overledene (lid 4 sub c). In lid 4 onder g is een hardheidsclausule opgenomen die onder uitzonderlijke omstandigheden een recht op vergoeding van affectieschade toekent aan een persoon die niet tot de kring van gerechtigden behoort.

Broers en zussen zijn niet opgenomen in de opsomming van personen die aanspraak kunnen maken op vergoeding van affectieschade. De wetgever heeft er uitdrukkelijk voor gekozen hen niet standaard een dergelijk recht toe te kennen. In bijzondere situaties kunnen zij wel vallen onder de hardheidsclausule. Daarvoor is vereist dat er sprake is van een nauwe en persoonlijke relatie, die zo uitzonderlijk is dat deze een normale familieverhouding overstijgt. Alle omstandigheden van het geval zijn van belang, waaronder de intensiteit, de aard en de duur van de relatie.

De wetgever heeft in het Besluit vergoeding affectieschade (hierna: het Besluit) per categorie naasten vaste normbedragen vastgesteld. Het is een zogenoemd forfaitair stelsel. Voor zover de rechtbank tot toewijzing van affectieschade komt, ziet zij daarom geen ruimte om de bedragen te matigen.

Beoordeling vordering [benadeelde partij 1]

Kosten van de lijkbezorging

Naar het oordeel van de rechtbank is voldoende aannemelijk dat de benadeelde partij de gestelde schade heeft geleden en dat deze schade een rechtstreeks gevolg is van het bewezen verklaarde. De vordering, waarvan de hoogte niet door verdachte is betwist, zal daarom worden toegewezen.

Schokschade

Het staat vast dat het overlijden van het slachtoffer een enorme impact heeft gehad op haar moeder. Zij ervaart nog ieder dag een groot gemis. De rechtbank vindt het dus aannemelijk dat de benadeelde partij schade heeft geleden. Het beoordelen van de aansprakelijkheid in een zaak als deze en het bepalen van het bedrag van schokschade zijn echter ingewikkelde civielrechtelijk vraagstukken. Het slachtoffer is overleden aan de gevolgen van de inname van verschillende drugs en alcohol. Verdachten hebben geen opzet gehad op het overlijden. Zij hebben dit niet gewild. Voor een goede beoordeling van de vordering tot schokschade is, conform jurisprudentie van de Hoge Raad, van belang dat alle omstandigheden, waaronder de aard van het feit en de intentie van verdachten, worden gewogen. De rechtbank vindt de beoordeling van de vordering in dit geval een onevenredige belasting van het strafproces. De vordering zal daarom voor dit deel niet-ontvankelijk worden verklaard. De vordering kan bij de burgerlijke rechter worden aangebracht.

Vererfde letselschade

De rechtbank stelt voorop dat de beoordeling van een post als vererfde letselschade ook een complex civielrechtelijk vraagstuk betreft. Voor een adequate behandeling van een dergelijke vordering is vereist dat alle partijen in het strafproces voldoende kennis paraat hebben om zonder nadere studie de civielrechtelijke aspecten van een vererfde vordering te kunnen beoordelen. De rechtbank is van oordeel dat daarvan in dit geval geen sprake is. Dat betekent dat de beoordeling van de vordering een onevenredige belasting van het strafgeding vormt. De vordering zal daarom voor wat betreft de vererfde letselschade niet-ontvankelijk worden verklaard. De vordering kan bij de burgerlijke rechter worden aangebracht.

Affectieschade

De rechtbank stelt vast dat de benadeelde partij als ouder van het slachtoffer tot de kring van gerechtigden behoort. In de vordering is aansluiting gezocht bij de in het Besluit vermelde bedragen. De rechtbank zal de vordering van € 17.500,00 toewijzen.

Conclusie

De vordering zal worden toegewezen tot een bedrag van € 19.278,97, bestaande uit

€ 1.778,97 materiële schade en € 17.500,00 affectieschade, vermeerderd met wettelijke rente vanaf 25 oktober 2021.

De rechtbank stelt vast dat verdachte het strafbare feit samen met een ander heeft gepleegd en dat zij naar civielrechtelijke maatstaven op grond van artikel 6:166 BW hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de schade. De rechtbank ziet in het verzoek om verdachte [medeverdachte] te veroordelen tot betaling van 80% van het toegewezen bedrag en verdachte [verdachte] tot betaling van 20% van het toegewezen bedrag onvoldoende aanleiding om af te wijken van dit uitgangspunt. De rechtbank zal daarom bepalen dat verdachte de schadevergoeding niet meer aan de benadeelde partij hoeft te betalen indien de medeverdachte deze al heeft betaald, en andersom.

Nu de aansprakelijkheid van verdachte vaststaat, zal de rechtbank de schadevergoedingsmaatregel opleggen om te bevorderen dat verdachte de schade zal vergoeden.

De rechtbank zal verdachte veroordelen in de kosten die de benadeelde partij tot aan deze uitspraak in verband met de vordering heeft gemaakt, tot op heden begroot op nihil, en in de kosten die de benadeelde partij ten behoeve van de tenuitvoerlegging van deze uitspraak nog moet maken.

Beoordeling vordering [benadeelde partij 2] vordert € 17.500,00 affectieschade als stiefvader van het slachtoffer.

De rechtbank is van oordeel dat [benadeelde partij 2] een beroep toekomt op de hardheidsclausule, omdat hij gelijkgesteld kan worden aan een ouder. Hij was vanaf haar vierde levensjaar bij het slachtoffer betrokken en zij woonden van 2000 tot 2015 in één huis. Hij zag haar als zijn eigen dochter. Uit de stukken blijkt van een nauwe band tussen het slachtoffer en haar stiefvader. De vordering zal hoofdelijk worden toegewezen, vermeerderd met wettelijke rente vanaf 25 oktober 2021.

Nu de aansprakelijkheid van verdachte vaststaat, zal de rechtbank de schadevergoedingsmaatregel opleggen om te bevorderen dat verdachte de schade zal vergoeden.

De rechtbank zal verdachte veroordelen in de kosten die de benadeelde partij tot aan deze uitspraak in verband met de vordering heeft gemaakt, tot op heden begroot op nihil, en in de kosten die de benadeelde partij ten behoeve van de tenuitvoerlegging van deze uitspraak nog moet maken.

Beoordeling vorderingen [benadeelde partij 3] en [benadeelde partij 4]

[benadeelde partij 3] en [benadeelde partij 4] vorderen € 17.500,00 affectieschade als halfbroer en zus van het slachtoffer.

De rechtbank zal deze vorderingen niet-ontvankelijk verklaren. De rechtbank overweegt daartoe als volgt.

Zoals hiervoor overwogen zijn broers en zussen niet opgenomen in de opsomming van personen die aanspraak kunnen maken op vergoeding van affectieschade. Uit de onderbouwing bij de vorderingen is onvoldoende gebleken dat hun relatie tot het slachtoffer zo uitzonderlijk was ten opzichte van gebruikelijke relaties tussen broers en zussen, dat zij aanspraak maken op affectieschade. Schorsing van het onderzoek om de benadeelde partijen in de gelegenheid te stellen de nauwe en persoonlijke relatie verder te onderbouwen, zal leiden tot een onevenredige belasting van het strafgeding en daartoe zal dan ook niet worden overgegaan. De rechtbank zal de vorderingen daarom nietontvankelijk verklaren. De vorderingen kunnen bij de burgerlijke rechter worden aangebracht.

Beoordeling vordering [benadeelde partij 5] vordert € 17.500,00 affectieschade als (biologische) vader van het slachtoffer.

De rechtbank zal de vordering niet-ontvankelijk verklaren. Hoewel de benadeelde partij als ouder van het slachtoffer aanspraak kan maken op vergoeding van affectieschade, is de rechtbank van oordeel dat uit het dossier en het verhandelde ter zitting naar voren is gekomen dat niet zondermeer kan worden vastgesteld dat sprake was van een affectieve relatie. De beoordeling van de intensiteit, de aard en de duur van de relatie vergt nader onderzoek. Schorsing van het onderzoek om de benadeelde partij in de gelegenheid te stellen de vordering nader te onderbouwen zal leiden tot een onevenredige belasting van het strafgeding en daartoe zal dan ook niet worden overgegaan. De rechtbank zal de vordering daarom niet ontvankelijk verklaren. De vordering kan slechts bij de burgerlijke rechter worden aangebracht.

De rechtbank heeft gelet op artikel 36f van het Wetboek van Strafrecht.

Dit voorschriften is toegepast, zoals zij ten tijde van het bewezen verklaarde rechtens golden dan wel ten tijde van deze uitspraak gelden.

Uitspraak

Verklaart het primair ten laste gelegde bewezen, te kwalificeren en strafbaar zoals voormeld en verdachte daarvoor strafbaar.

Verklaart niet bewezen hetgeen aan verdachte meer of anders is ten laste gelegd dan het bewezen verklaarde en spreekt verdachte daarvan vrij.

Beslissing op de vordering van de benadeelde partij [benadeelde partij 1]

Wijst de vordering van de benadeelde partij toe tot het hierna te noemen bedrag en veroordeelt verdachte hoofdelijk, aldus dat als een mededader betaalt, verdachte in zoverre zal zijn bevrijd, om aan [benadeelde partij 1] te betalen:

Verklaart de vordering van [benadeelde partij 1] voor het overige niet-ontvankelijk. Dit deel van de vordering kan slechts bij de burgerlijke rechter worden aangebracht.

Legt aan verdachte hoofdelijk, aldus dat als een mededader betaalt verdachte in zoverre zal zijn bevrijd, de verplichting op om ten behoeve van [benadeelde partij 1] aan de Staat te betalen een bedrag van € 19.278,97 (zegge: negentienduizend tweehonderdachtenzeventig euro en zevenennegentig eurocent), vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 25 oktober 2021 tot de dag van algehele voldoening. Dit bedrag bestaat uit € 1.778,97 aan materiële schade en € 17.500,00 aan immateriële schade.

Bepaalt dat bij gebreke van volledig verhaal van de betalingsverplichting aan de Staat gijzeling voor de duur van 131 dagen kan worden toegepast. De toepassing van gijzeling heft de betalingsverplichting niet op.

Bepaalt dat als verdachte of een mededader voldoet aan de betalingsverplichting aan de benadeelde partij of aan de Staat, verdachte in zoverre zal zijn bevrijd van de betalingsverplichting aan beiden.

Beslissing op de vordering van de benadeelde partij [benadeelde partij 2]

Wijst de vordering van de benadeelde partij toe en veroordeelt verdachte hoofdelijk, aldus dat als een mededader betaalt, verdachte in zoverre zal zijn bevrijd, om aan [benadeelde partij 2] te betalen:

Legt aan verdachte hoofdelijk, aldus dat als een mededader betaalt verdachte in zoverre zal zijn bevrijd, de verplichting op om ten behoeve van [benadeelde partij 2] aan de Staat te betalen een bedrag van € 17.500,00 (zegge: zeventienduizend vijfhonderd euro), vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 25 oktober 2021 tot de dag van algehele voldoening. Dit bedrag bestaat uit immateriële schade.

Bepaalt dat bij gebreke van volledig verhaal van de betalingsverplichting aan de Staat gijzeling voor de duur van 122 dagen kan worden toegepast. De toepassing van gijzeling heft de betalingsverplichting niet op.

Bepaalt dat als verdachte of een mededader voldoet aan de betalingsverplichting aan de benadeelde partij of aan de Staat, verdachte in zoverre zal zijn bevrijd van de betalingsverplichting aan beiden.

Beslissing op de vordering van de benadeelde partij [benadeelde partij 3]

Verklaart de vordering van [benadeelde partij 3] niet-ontvankelijk. De vordering kan slechts bij de burgerlijke rechter worden aangebracht.

Bepaalt dat [benadeelde partij 3] zijn eigen proceskosten draagt.

Beslissing op de vordering van de benadeelde partij [benadeelde partij 4]

Verklaart de vordering van [benadeelde partij 4] niet-ontvankelijk. De vordering kan slechts bij de burgerlijke rechter worden aangebracht.

Bepaalt dat [benadeelde partij 4] haar eigen proceskosten draagt.

Beslissing op de vordering van de benadeelde partij [benadeelde partij 5]

Verklaart de vordering van [benadeelde partij 5] niet-ontvankelijk. De vordering kan slechts bij de burgerlijke rechter worden aangebracht.

Bepaalt dat [benadeelde partij 5] zijn eigen proceskosten draagt.

Dit vonnis is gewezen door mr. J.G.W. Lootsma - Oude Nijeweme, voorzitter, mr. S.T. Kooistra en mr.

M.E. Joha, rechters, bijgestaan door mr. T.M. Doorn, griffier, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van deze rechtbank op 21 juni 2023.

Mr. Joha is buiten staat dit vonnis mede te ondertekenen.

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _