2.5.2.1 Grondpatronen en feitelijke organisatie

In tegenstelling tot de chartale betaling die bilateraal van aard is, voltrekt de girale betaling zich naar haar aard in een driehoeksverhouding waarbij de bank, naast de solvent en de accipiënt, de derde betrokkene is. Aan de basis van de driehoek staan twee rekeninghouders: de solvent en de accipiënt. Deze zijn doorgaans verbonden door een privaat- of publiekrechtelijke rechtsverhouding waaruit de betreffende betaling voortvloeit. Aan de top van de driehoek staat de bank waarbij zowel de solvent als de accipiënt een rekening aanhouden. De benen van de driehoek worden gevormd door de twee overeenkomsten tot het verrichten van betaaldiensten die de bank zowel met de solvent (de `dekkingsverhouding') als de accipiënt (de 'incassoverhouding') heeft gesloten. In de praktijk komt het echter geregeld voor dat de solvent en de accipiënt bij verschillende banken een rekening aanhouden. In deze gevallen wordt een interbancaire verhouding toegevoegd. De afwikkeling van een betaling langs deze interbancaire verhoudingen kan op verschillende wijzen plaatsvinden. Met betrekking tot het binnenlandse betalingsverkeer1 vervult Equens Nederland de taak van clearinginstelling.2 Zij autoriseert de betalingsopdrachten en berekent het bedrag dat de banken daardoor wederzijds verschuldigd zijn (`clearing'). Als het totale bedrag dat een van de betrokken banken verschuldigd is een grensbedrag bereikt of nadat een bepaalde tijdsperiode is verstreken, geeft Equens opdracht tot de daadwerkelijke interbancaire betaling (`settlement'). Dit geschiedt door de rekeningen van de betrokken banken bij DNB te crediteren of te debiteren. Internationale betalingen kunnen langs diverse wegen worden afgewikkeld, al naar gelang de munteenheid waarin de betaling luidt en het land van vestiging van de bank waar de begunstigde een betaalrekening aanhoudt. Grensoverschrijdende betalingen binnen de euro-zone en luidend in euro's kunnen door TARGET worden afgewikkeld. Dit betaalsysteem is ontwikkeld om monetaire interventies door de ECB mogelijk te maken en vormt tevens een belangrijke bijdrage aan een efficiënt betalingsverkeer binnen de EU.3 Grensoverschrijdende betalingen kunnen ook worden verricht door tussenkomst van correspondentbanken, waarbij de bank van de solvent en de bank van de accipiënt hun betaling laten verlopen in de boeken van een derde bank waar zij beide een rekening aanhouden, of door tussenkomst van een instelling die zich specifiek op de afwikkeling van interbancaire betalingen heeft toegelegd.