6.5.2 Type marktgedrag dat als misbruik van een machtspositie wordt gezien

In de tekst van artikel 102 van het Werkingsverdrag wordt een aantal voorbeelden gegeven van marktgedrag dat misbruik oplevert. Genoemd worden het opleggen van onbillijke aan- of verkoopprijzen, of andere contractsvoorwaarden, het beperken van de productie, de afzet of de technische ontwikkeling, het toepassen van discriminerende voorwaarden en het afhankelijk stellen van het sluiten van een overeenkomst van bijkomende prestaties die geen verband houden met het onderwerp van de overeenkomst.1 Door de Europese Commissie worden twee hoofdvormen van misbruik onderscheiden te weten misbruik door uitsluiting en misbruik door uitbuiting. Ingeval van uitsluiting wordt de markt afgeschermd en bij uitbuiting profiteert een onderneming van haar machtspositie door bijvoorbeeld excessieve prijzen te vragen of discriminerende voorwaarden te stellen. Uitbuiting zou bijvoorbeeld aan de orde kunnen zijn als de hoeveelheid op de markt aangeboden producten worden beperkt. Hiervan kan sprake zijn als er afspraken worden gemaakt over één enkel dekkingsniveau, waardoor een aanzienlijk deel van de vraag niet wordt bevredigd.2 Voorwaarde is dan wel dat duidelijk en onomstotelijk vaststaat dat een dienst wordt onthouden waaraan bij een zeer aanzienlijk deel van de vraagkant van de markt behoefte bestaat.3 Van misbruik als uitsluiting kan bij pools met een machtspositie in bepaalde omstandigheden sprake zijn. Zo kan het ontbreken van objectieve voorwaarden en procedurele waarborgen in de poolovereenkomst beschouwd worden als een misbruik van een machtspositie.4 Dit kan relevant zijn als een pool een dominante marktpositie heeft en bijvoorbeeld verzekering of herverzekering verstrekt aan onafhankelijke verzekeraars. Het gaat er dan om dat de voorwaarden waaronder de pool (her)verzekeringen verstrekt aan deze verzekeraars niet discriminerend zijn en dat er passende procedures bestaan aan de hand waarvan deze beoordeling plaatsvindt.